Danıştay 12. Daire Başkanlığı

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2020/4825 E.  ,  2023/2141 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

Genel Müdürlüğünün “Ek Ders Ücreti” konulu, … tarih ve E... sayılı Genel Yazısının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu Genel Yazı'da, 2020-2021 yıllarını kapsayan 28/08/2019 tarih ve 2019/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı'nın (5. Dönem Toplu Sözleşme) "Eğitim, Öğretim ve Bilim Hizmet Koluna ilişkin Mali ve Sosyal Haklar" Bölümünün "Ders görevinin yapılmış sayılacağı haller" başlıklı 2. maddesinin ihlal edildiği, 2020 - 2021 eğitim ve öğretim yılının 31/08/2020 tarihinde yüz yüze eğitim şeklinde başlaması gerekirken, hatalı şekilde uzaktan eğitim biçiminde başlatıldığı, idari izinli sayılmaları için gerekli tüm koşullar oluştuğu halde, daha önceki uygulamalarla idari izinli sayılan öğretmenlerin, dava konusu düzenlemede idari izinli sayılmayarak ek ders ücretlerinde kısıtlamaya gidildiği; Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan "hukuk devleti" ilkesinin, yönetimin güvenilirliği ve istikrarını zorunlu kıldığı, yönetsel davranışların öngörülebilir nitelikte olması gerektiği, anılan Toplu Sözleşme uyarınca idari izinli sayılmaları gereken öğretmenlerin, yasal koşulları oluşmasına karşın idari izinli sayılmamalarının öngörülebilir nitelikte olmadığı; 2020 - 2021 ders yılı 21/09/2020 tarihinde başlayacağından, anılan tarihten önce uzaktan eğitim yoluyla yapılacak eğitim programının ders yılı içerisindeki eğitim ve öğretim faaliyeti niteliğinde olmadığı; belirtilen tarihler arasında kendilerine ders görevi verilen öğretmenlerin fiilen okuttukları derslerin, 01/12/2006 tarih ve 2006/350 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı'nın "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde yer alan ders tanımı dikkate alındığında, aylık karşılığı ders görevi niteliğinde sayılmasına imkân bulunmadığı; aylık karşılığı ders görevini tamamlama zorunluluğunun, anılan Karar'ın 6. maddesinde yer alan ek ders görevleri yönünden aranabileceği; ancak, 31/08/2020-18/09/2020 tarihleri arasındaki eğitim ve öğretim faaliyetleri aynı Karar'ın 8. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında olduğundan, öğretmenlerin bu şekilde bir yükümlülüğünün bulunmadığı; keza, 439 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun'un Ek-1. maddesinin beşinci fıkrasında, yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılan ders görevleri ile yüz yüze yapılan ders görevleri dışındaki ek ders görevlerinde aylık ders görevini doldurma yükümlülüğünün bulunmadığının belirtildiği; öte yandan, Cumartesi ve Pazar günleri de ders verilmesi öngörüldüğünden, ders ücretlerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 176. maddesinin birinci fıkrası uyarınca artırımlı şekilde ödenmesi gerektiği ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI : 439 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun'un Ek-1. maddesinde, kurumlarda öğretmen ve yönetici olarak görev alanlarla, diğer eğitim kurumlarında ve Milli Eğitim Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında görev alanlardan, kimlerin zorunlu ek ders görevi alacağı ve haftalık çalışmalarının ne kadarının zorunlu ek ders görevinden sayılacağı, birden fazla sınıf okutan öğretmenlere verilecek haftalık zorunlu ders görevinin sayısı, öğretmen ve yöneticilere haftada verilecek zorunlu ek ders sayısı ve diğer hususların 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesi uyarınca düzenleneceğinin belirtildiği, aynı maddede, “Yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılan ders görevleri, ders görevinin yapılmış sayılacağı haller ile yüz yüze yapılan ders görevleri dışındaki ek ders görevleri hariç, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında aylık karşılığı ders görevini doldurmayanlara ek ders ücreti ödenmez” şeklinde düzenleme bulunduğu, 657 sayılı Kanun’un 89. maddesinde ise, okutulacak ders saatlerinin sayısı, görev alacakların nitelikleri ve diğer hususların Cumhurbaşkanlığı kararıyla belirleneceğinin belirtildiği, 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 01/12/2006 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı eki Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'da Bakanlıklarına bağlı öğretmenlerin, okul öncesi ve sınıf öğretmenleri, genel bilgi ve meslek dersleri öğretmenleri, atölye ve laboratuvar öğretmenleri olarak üç gruba ayrıldığı, okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin 18 saat, genel bilgi ve meslek dersleri öğretmenlerinin 15 saat, atölye ve laboratuvar öğretmenlerinin 20 saat aylık karşılığı, 24 saate kadar da ek ders karşılığı ders okutmak zorunda olduğu; Karar'ın 4. maddesinde, “yüz yüze eğitimin” eğitim ortamlarında karşılıklı yapılan eğitim olarak tanımlandığı, ancak eğitim ortamları kavramının tanımlanmadığı, Karar'ın yürürlüğe konulduğu tarihte uzaktan eğitim yönteminin uygulanmadığı, Covid-19 salgını nedeniyle alınan tedbirler kapsamında uzaktan öğretim yöntemine geçilmesi nedeniyle, bu olağanüstü dönemde ek ders ücreti ödemelerinde mevcut düzenlemelerin dikkate alınarak, uzaktan eğitimle en fazla örtüşen düzenlemeye göre işlem yapılması gerektiği; dolayısıyla, uzaktan eğitimin en yakın nitelikleri içeren yüz yüze eğitimle aynı kapsamda değerlendirilmesi gerekeceği, diğer taraftan, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun 28/08/2019 tarih ve 2019/1 sayılı Karar'ının, “Eğitim Öğretim ve Bilim Hizmetleri Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar“ başlıklı bölümünün 2. maddesinde, idari izinli olmaları veya izinli sayılmaları halinde eğitim ve öğretim faaliyetlerini yerine getiremeyen yönetici ve öğretmenlerin aylık karşılığı ders, varsa ek ders hizmetlerini yapmış sayılacakları düzenlemesine yer verildiği; bu kapsamda, Covid-19 tedbirleri kapsamında izinli sayılan personele, eğitime ara verme süresince ek ders ücretlerinin ödendiği, dava dilekçesinde belirtildiği şekilde uzaktan eğitimin yok sayılarak, bu süreçte okulların tatil edildiği iddiasının kabul edilemeyeceği, ders ve ek ders saatlerine ilişkin Karar’ın 5. maddesinde personelin okutmakla yükümlü olduğu ders saatlerinin belirtildiği, müfredat kapsamında yüz yüze verilen eğitimin aylık karşılığı ders sayısı tamamlanmaksızın ek ders karşılığı ders olarak değerlendirilmesine imkân bulunmadığı, bu kuralın tek istisnasının, Karar’ın 8. maddesinde belirtilen rutin faaliyet dışı haftasonu ders görevleri olduğu, bu madde kapsamında olmayan ders görevlerini de kapsayacak şekilde değerlendirme yapılamayacağı, ek ders ücreti ödemelerinin ilgili mevzuatına uygun şekilde yapılmasını amaçlayan dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ : Davalı idarece Covid-19 salgın hastalığıyla mücadele kapsamında alınan zorunlu tedbirler sonucu eğitimin kesintiye uğramasından doğan zorunluluk sebebiyle 2020 – 2021 eğitim ve öğretim yılının erken tarihte başlatılmasına karar verildiği görüldüğünden, normal koşullarda yaz tatiline denk gelen Ağustos – Eylül döneminde yapılan ders faaliyetlerinin yaz dönemi çalışması olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle davanın reddi gerekeceği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI: … DÜŞÜNCESİ : Dava; Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası tarafından; Millî Eğitim Bakanlığı'nın … tarih ve E... sayılı “Ek Ders Ücreti” konulu işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

Dava konusu işlemde, 2020-2021 eğitim öğretim yılının 31 Ağustos 2020 tarihinden itibaren başladığı ve 31 Ağustos-18 Eylül 2020 tarihleri arasında uzaktan eğitim yoluyla 2019-2020 eğitim-öğretim yılının ikinci dönemine ait konu ve kazanımlara yönelik eğitim programı uygulamasının öngörüldüğü belirtilerek, söz konusu tarihler arasında yapılacak ek ders ücreti ödemelerine ilişkin açıklamalara yer verilmiştir.

Davacı tarafından; dava konusu işlemin eksik düzenlemeler içerdiği, 01/09/2019 tarih ve 30875 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına yönelik Mali ve Sosyal Haklara ilişkin 2020-2021 yıllarını kapsayan Kamu Görevlileri Hakem Kurulu'nun 28/08/2019 tarih ve 2019/1 sayılı kararının "Eğitim, Öğretim ve Bilim Hizmet koluna İlişkin "Mali ve Sosyal Haklar" bölümünün 'Ders görevinin yapılmış sayılacağı haller" başlıklı 2. maddesinden kaynaklanan yükümlülüğün ihlal edildiği, öğretmenlerin ek ders ücretinden yararlanmamaları için davalı idare tarafından idari izinli sayılmadıkları, oysa salgının başladığı aylarda idari izinli sayıldıkarı için ek ders ücretinden yararlanabildikleri, öğretmenlerin idari izinli sayılma koşulları toplu iş sözleşmesi uyarınca oluştuğu halde idari izinli sayılmamalarının hukuk güvenliği ilkesiyle bağdaşmadığı, Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders saatlerine İlişkin Bakanlar Kurul Kararının 8/1 maddesinin 1-a bendine dayanılarak, öğretmenlerden fiilen ek ders görevi okutanların aylık karşılığı okutmakla yükümlülüğü oldukları ders saatini doldurmaları koşulu getirildiği, ancak 2020-2021 ders yılı gerçek anlamda 21 Eylül 2020 tarihinde başladığı için anılan Karar hükmünün uygulanamayacağı, bunun 439 sayılı Kanun'un Ek-1. maddesinin beşinci fıkrasına da aykırı olduğu, ayrıca öğretmenlere saat 18:00 dan sonra ve Cumartesi - Pazar günleri de canlı ders görevi verildiğinden söz konusu görevler için zamlı ödeme yapılması gerektiği ileri sürülmüştür. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nde, eğitim ve öğretimin her kademesi için ulusal politika ve stratejileri belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, uygulamak, uygulanmasının izlemek ve denetlemek, ortaya çıkan hizmet modellerine göre güncelleyerek geliştirmek, Milli Eğitim Bakanlığı'nın görevleri arasında sayılmıştır. 439 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri İle İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri İle Ek Ders Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun'un Ek.

1.maddesinde; "Anaokullarında, anasınıflarında, yetiştirme yurtlarında, okuma yazma kurslarında, gezici köy kurslarında görevli öğretmenler ile ilköğretim kurumlarında görevli sınıf öğretmenleri aylıkları karşılığında haftada 18 saat, branş öğretmenleri 15 saat ders okutmakla yükümlüdürler. Bunlara; kanun, tüzük, yönetmelik ve eğitim programlarında verilen görevlerin yerine getirilebilmesi için zorunlu olarak ek ders görevi verilir.

Belirtilen kurumlarda öğretmen ve yönetici olarak görev alanlarla diğer eğitim kurumlarında ve Milli Eğitim Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında görev alanlardan kimlerin zorunlu ek ders görevi alacağı ve haftalık çalışmalarının ne kadarının zorunlu ek ders görevinden sayılacağı; birden fazla sınıf okutan öğretmenlere verilecek haftalık zorunlu ders görevinin sayısı, öğretmen ve yöneticilere haftada verilecek zorunlu ek ders sayısı ve diğer hususlar 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89 uncu maddesi hükümleri uyarınca düzenlenir. İkinci fıkrada belirtilenlere ilave olarak, Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfına dahil denetim elemanlarına da ek ders ücreti ödenir. Hazırlık ve plan çalışmaları karşılığında öğretmenlere, haftada 3 saati geçmemek kaydıyla, aylık ve ücret karşılığı okuttukları her 10 saat için 1 saat ek ders ücreti ayrıca ödenebilir, Yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılan ders görevleri, ders görevinin yapılmış sayılacağı haller ile yüz yüze yapılan ders görevleri dışındaki ek ders görevleri hariç, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında aylık karşılığı ders görevini doldurmayanlara ek ders ücreti ödenmez." hükümlerine yer verilmiştir, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesinde de; "Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı,ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar Cumhurbaşkanı kararı ile tespit olunur." hükümleri yer almıştır.

Anılan Kanun hükümlerine dayanılarak Bakanlar Kurulu'nun 01/12/2006 tarihli ve 2006/11350 sayılı Kararıyla, Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders Ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar yürürlüğe konulmuş, anılan Kararda, Bakanlığa bağlı her derece okul ve kurumlar ile diğer eğitim kurumlarında görevli öğretmen, yönetici ve usta öğreticilerin aylık ve ücretle okutacakları ve okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar belirlenmiştir.

Sözü edilen Kararın yürürlüğe konulduğu tarihte "uzaktan eğitim" yöntemi uygulanmamamış, günümüzde yaşanan Covid-19 salgını nedeniyle alınan tedbirler kapsamında uzaktan öğretim yöntemine geçilmiş olup, bu olağanüstü dönemde ek ders ücreti ödemelerinde mevcut düzenlemelerin dikkate alınarak, uzaktan eğitimle en fazla örtüşen düzenlemeye göre işlem yapılması gerektiği, dolayısıyla uzaktan eğitimin en yakın nitelikleri içeren yüz yüze eğitimle aynı kapsamda değerlendirilmesi gerektiği kuşkusuzdur.

Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun 28/08/2019 tarih ve 2019/1 sayılı Kararının, “Eğitim Öğretim ve Bilim Hizmetleri Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar “ başlıklı bölümünün 2. maddesinde, idari izinli olmaları veya izinli sayılmaları halinde eğitim ve öğretim faaliyetlerini yerine getiremeyen yönetici ve öğretmenlerin aylık karşılığı ders, varsa ek ders (...,) hizmetlerini yapmış sayılacakları düzenlemesine yer verilmiş, davalı idarece verilen savunma dilekçesinden de, Cumhurbaşkanlığı tarafından salgının ilk aylarında, alınacak tedbirlere ilişkin yayımlanan genelgeler kapsamında idari izinli sayılan personele, eğitime ara verme süresince ek ders ücreti ödendiği anlaşılmıştır.

Ancak, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında uzaktan ve/veya yüz yüze eğitim yoluyla eğitim-öğretim faaliyetleri yürütüldüğünden, yönetici ve öğretmenlerin genel idari izinli sayılmamaları, bu nedenle de, ders görevinin yapılmış sayıldığı haller kapsamında değerlendirilememesi Hakem Kurulu kararına aykırı bir durum oluşturmadığı gibi, 439 sayılı Kanun'nun Ek.1. maddesinin beşinci fıkrası gereğince de, aylık karşılığı ders görevini doldurmayanlara ek ders ücreti ödenmemesinin hukuka aykırı olmadığı açıktır.

Diğer yandan; ders ve ek ders saatlerine ilişkin Karar’ın 5. maddesinde personelin okutmakla yükümlü olduğu ders saatleri belirtilmiş olup, müfredat kapsamında yüz yüze verilen eğitimin aylık karşılığı ders sayısı tamamlanmaksızın ek ders karşılığı ders olarak değerlendirilmesine de imkân bulunmamaktadır.

Ayrıca; Orta öğretim Genel Müdürlüğü'nün 03/07/2020 tarih ve 2020/4 sayılı Genelgesi'nde ders yılının 31 Ağustos 2020 tarihinde başladığı belirtimiş olduğundan, davacının 2020-2021 ders yılının gerçek anlamda 21 Eylül 2020 tarihinde başladığı, bu nedenle, dava konusu işlemde belirtilen tarihler arasında, aylık karşılığı okutmakla yükümlü olunan ders saatini doldurma koşulunun arandığı Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders saatlerine İlişkin Bakanlar Kurul Kararının 8/1. maddesinin 1-a bendi hükmünün uygulanamayacağı yolundaki iddiasına itibar edilmemiş, öğretmenlere saat 18:00'dan sonra ve Cumartesi - Pazar günleri de canlı ders görevi verildiğinden söz konusu görevler için zamlı ödeme yapılması gerektiği yolundaki iddiasının da dayanağı olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemde, üst hukuk normlarına, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :

Covid – 19 salgını sebebiyle eğitim ve öğretim hizmetleri yönünden alınan tedbirler kapsamında, 2019 - 2020 eğitim ve öğretim yılında uzaktan eğitim verilmesi nedeniyle davalı idarece öğrencilerin eksik konu ve kazanımlarının telafi edilmesine yönelik birtakım önlemler alınması öngörülmüş, bu kapsamda, Milli Eğitim Bakanlığının 03/07/2020 tarih ve 2020/4 sayılı Genelgesi'yle 2020-2021 eğitim ve öğretim yılında öğretmenlerin mesleki çalışmalarının 24/08/2020 tarihinde başlayacağı, birinci dönemin ise, 31/08/2020 tarihinde başlayarak, 22/01/2021 tarihinde sona ereceği düzenlenmiştir.

Dava konusu düzenlemeyle, 31/08/2020 - 18/09/2020 tarihleri arasında eğitim programı yapılması, belirtilen tarihler arasında kendilerine ders görevi verilen öğretmenlerden, fiilen ders okutanların, sınıf ortamında yüz yüze eğitimlerde olduğu gibi, haftalık yükümlü oldukları ders saatini doldurduktan sonra, azami ders sayısı içinde kalmak kaydıyla ek ders ücretinden yararlandırılmaları, varsa Cumartesi ve Pazar gününe rast gelen derslerin, doğrudan ek ders olarak değerlendirilmesi; öğretmen eksiği nedeniyle ek ders ücreti karşılığında görevlendirilecek öğretmenlere ise uzaktan eğitim yoluyla yapılacak öğretim programı kapsamında ders görevi verilmesi ve fiilen yerine getirilmesi halinde Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın 9. maddesi kapsamında ek ders ücreti verilmesi kararlaştırılmış, bunun üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki haliyle, Milli Eğitim Bakanlığının düzenlendiği onuncu bölümünün "Görevler" başlıklı 301. maddesinde; okul öncesi, ilk ve orta öğretim çağındaki öğrencileri bedenî, zihnî, ahlakî, manevî, sosyal ve kültürel nitelikler yönünden geliştiren ve insan haklarına dayalı toplum yapısının ve küresel düzeyde rekabet gücüne sahip ekonomik sistemin gerektirdiği bilgi ve becerilerle donatarak geleceğe hazırlayan eğitim ve öğretim programlarını tasarlamak, uygulamak, güncellemek; öğretmen ve öğrencilerin eğitim ve öğretim hizmetlerini bu çerçevede yürütmek ve denetlemek, eğitim ve öğretimin her kademesi için ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, uygulamak, uygulanmasını izlemek ve denetlemek, ortaya çıkan yeni hizmet modellerine göre güncelleyerek geliştirmek, Milli Eğitim Bakanlığının görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. 12/03/1964 tarih ve 11654 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 439 sayılı Milli Egitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri İle İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun'un Ek 1. maddesinde; "Anaokullarında, anasınıflarında, yetiştirme yurtlarında, okuma yazma kurslarında, gezici köy kurslarında görevli öğretmenler ile ilköğretim kurumlarında görevli sınıf öğretmenleri aylıkları karşılığında haftada 18 saat, branş öğretmenleri 15 saat ders okutmakla yükümlüdür. Bunlara; kanun, tüzük, yönetmelik ve eğitim programlarında verilen görevlerin yerine getirilebilmesi için zorunlu olarak ek ders görevi verilir.

Belirtilen kurumlarda öğretmen ve yönetici olarak görev alanlarla diğer eğitim kurumlarında ve Milli Eğitim Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında görev alanlardan kimlerin zorunlu ek ders görevi alacağı ve haftalık çalışmalarının ne kadarının zorunlu ek ders görevinden sayılacağı; birden fazla sınıf okutan öğretmenlere verilecek haftalık zorunlu ders görevinin sayısı, öğretmen ve yöneticilere haftada verilecek zorunlu ek ders sayısı ve diğer hususlar 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89 uncu maddesi hükümleri uyarınca düzenlenir. İkinci fıkrada belirtilenlere ilave olarak, Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfına dahil denetim elemanlarına da ek ders ücreti ödenir. Hazırlık ve plan çalışmaları karşılığında öğretmenlere, haftada 3 saati geçmemek kaydıyla, aylık ve ücret karşılığı okuttukları her 10 saat için 1 saat ek ders ücreti ayrıca ödenebilir. Yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılan ders görevleri, ders görevinin yapılmış sayılacağı haller ile yüz yüze yapılan ders görevleri dışındaki ek ders görevleri hariç, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında aylık karşılığı ders görevini doldurmayanlara ek ders ücreti ödenmez." hükmüne yer verilmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesinde; "Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar Cumhurbaşkanı kararı ile tespit olunur ("ilgili Bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunur." şeklinde iken, 02/07/2018 tarih ve 703 sayılı KHK'nın 182. maddesiyle "Cumhurbaşkanı" şeklinde değiştirilmiştir) hükmüne; aynı Kanun'un 99. maddesinde; "Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir. Bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir. Ancak bu kanuna, özel kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir. Cumhurbaşkanı, yurt dışı kuruluşlarda hizmetin gerektirdiği hallerde, hafta tatilini Cumartesi ve Pazardan başka günler olarak tespit edebilir." hükmüne; yine aynı Kanun'un 100. maddesinde; "Günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile öğle dinlenme süresi, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Cumhurbaşkanınca, illerde valiler tarafından tesbit olunur" hükmüne;

176.maddesinde; Bu Kanunun 89 uncu maddesine göre kendilerine ders görevi verilenlere, ders saati başına gündüz öğretimi için 140, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yarıyıl ve yaz tatillerinde, cumartesi ve pazar günleri ile saat 18.00'den sonra başlayan öğretim faaliyetleri için 150 gösterge rakamının bu Kanuna göre belirlenen aylık katsayısı ile çarpımından oluşan miktar üzerinden ek ders ücreti ödenir. Bu ücretler, özel eğitime muhtaç öğrencilerin eğitim ve öğretim gördüğü kurumlarda görevli öğretmen ve yöneticiler ile bu öğrencilere yönelik olarak açılan özel sınıf öğretmenlerine ve cezaevlerinde görevli öğretmenlere %25, Millî Eğitim Bakanlığı Örgün ve Yaygın Eğitimi Destekleme ve Yetiştirme Kursları Yönergesi kapsamında görev alan yönetici ve öğretmenlere %100 fazlasıyla ödenir. Bu madde kapsamında ücretle ders vermek üzere yükseköğretim kurumlarından görevlendirilen öğretim elemanlarına 2914 sayılı Kanun hükümlerine göre ek ders ücreti ödenir. Konferans ücreti her yıl bütçe kanunlarında gösterilir." hükmüne yer verilmiştir. 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 01/12/2006 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı eki Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın; "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kararın amacı, Millî Eğitim Bakanlığının yönetici, öğretmen, uzman ve usta öğreticileri ile diğer görevlilerinin aylık ve ek ders ücreti karşılığında okutacakları ve okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısını, ders görevi alacakların niteliklerini ve diğer hususları düzenlemektir.", "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "Bu Kararda geçen;

b)Aylık karşılığı ders görevi: Aylık karşılığında okutulmak zorunda olunan dersleri,

e)Ders yılı: Derslerin başladığı günden derslerin kesildiği güne kadar geçen ve iki dönemi kapsayan süreyi,

f)Ek ders görevi: Aylık karşılığı ders görevi dışında ek ders ücreti karşılığında okutulan dersleri,

k)Tam gün tam yıl eğitim: Meslekî ve teknik örgün ve yaygın eğitim kurumlarının fizikî kapasitelerinden azamî derecede yararlanılması amacıyla hafta sonu, yarıyıl ve yaz tatilleri de dâhil olmak üzere 07.00-24.00 saatleri arasında fiilen yapılan eğitim ve öğretimi,

n)Yüz yüze eğitim: İşletmelerde meslek eğitimi ve staj kapsamında yapılan ders görevleri ile, ilgili mevzuatı çerçevesinde belirlenen müfredat kapsamında öngörülen teorik ve uygulamalı derslerin eğitiminin derslik, bölüm, atölye ve laboratuvar gibi eğitim ortamlarında öğretmen-öğrenci bütünlüğünde yapılmasını, ifade eder."; "Aylık karşılığı ders görevi" başlıklı 5. maddesinde, "Kapsama dâhil örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görevli; A) Örgün ve yaygın eğitim kurumlarının müdür, müdür başyardımcısı ve müdür yardımcıları haftada 6 saat,

b)Okul öncesi ve sınıf öğretmenleri haftada 18 saat,

c)Genel bilgi ve meslek dersleri öğretmenleri haftada 15 saat,

ç)Atölye ve laboratuvar öğretmenleri haftada 20 saat, ders okutmakla yükümlüdürler." "Ek ders görevi" başlıklı 6. maddesinde, "(1) Kapsama dâhil örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görevli olup, aylık karşılığı ders görevini tamamlayan;

a)Müdür, müdür başyardımcısı ve müdür yardımcılarına haftada 6 saate,

b)Genel bilgi ve meslek dersleri öğretmenlerine 6 saati zorunlu olmak üzere haftada 15 saate,

c)Atölye ve laboratuvar öğretmenlerine 20 saati zorunlu olmak üzere haftada 24 saate, kadar alanlarında, alanlarında ek ders görevi verilemeyen veya kısmen verilebilenlere, ihtiyaç halinde ve istekleri üzerine alanları dışında da ek ders görevi verilebilir…. "Görevin fiilen yapılması" başlıklı 25. maddesinde, "Bu Karar kapsamında ek ders ücreti ödenebilmesi için, ek ders görevinin fiilen yapılmış olması, ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı hâller bakımından ise bu Kararda belirlenen koşulların oluşması şarttır." hükümlerine yer verilmiş;

16.maddesinde ise ders görevinin yapılmış sayılacağı haller belirtilmiştir. 01/09/2019 tarih ve 30875 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun 2019/1 sayılı kararının eğitim, öğretim ve bilim hizmet koluna ilişkin mali ve sosyal hakların düzenlendiği ikinci bölümünün "Ders görevinin yapılmış sayılacağı haller" başlıklı 2. maddesinde; "(1) Milli Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kuramlarında ders yılı içerisindeki iş günlerinde genel idari izinli olmaları sebebiyle eğitim ve öğretim faaliyetlerini fiilen yerine getiremeyen yönetici ve öğretmenler ile öğrencilerin çeşitli nedenlerle sınıf veya okul bütünlüğünde izinli sayılmaları sebebiyle eğitim ve öğretim faaliyetlerini fiilen yerine getiremeyen yönetici ve öğretmenler, bu sürelerde üzerlerinde bulunan aylık karşılığı ders, varsa ek ders, ders niteliğinde yönetim, hazırlık ve planlama görevlerini yapmış sayılırlar." kuralına yer verilmiştir. 22/03/2020 tarih ve 31076 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Covid-19 Kapsamında Kamu Çalışanlarına Yönelik İlave Tedbirler konulu 2020/4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nde; "COVID-19 salgınının ülkemizde yayılımının en aza indirilmesi amacıyla, bu salgınla mücadeleyi ve salgının etkilerinin azaltılmasına yönelik faaliyetleri zafiyete uğratmayacak ve kamu hizmetlerini aksatmayacak şekilde, ihtiyacı karşılayacak kadar asgari sayıda personelin bulundurulması şartıyla;

Çalıştırılma biçimine bakılmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlara uzaktan çalışma, dönüşümlü çalışma gibi esnek çalışma yöntemleri uygulanabilir. Buna dair usul ve esaslar Cumhurbaşkanlığı, bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşları için üst yönetici; bakanlıklar, bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşları için bakan; taşra teşkilatları (bakanlıklarca belirlenmemiş ise) ile mahalli idareler, bağlı kuruluşları ile mahalli idare birlikleri için ilgisine göre vali veya belediye başkanı; diğer kamu kurum ve kuruluşları için üst yönetici tarafından belirlenir. Bu belirleme yetkisi devredilebilir.

Bu kapsamda dönüşümlü çalışanlar fiilen göreve gelmedikleri süre zarfında idari izinli sayılır.

Bu Genelge kapsamında esnek çalışma yöntemlerinden faydalanan çalışanlar ile idari izinli sayılanlar bu sürede istihdamlarına esas görevlerini fiilen yerine getirmiş sayılırlar. Uzaktan veya dönüşümlü çalışanlar ile görev yerinde çalışanlar hizmetin yürütülmesi sorumluluğu açısından eşittir. Uzaktan veya dönüşümlü çalışanlar ile idari izinli sayılanların mali ve sosyal hak ve yardımları ile diğer özlük hakları saklıdır." düzenlemesine yer verilmiş, 26/08/2020 tarih 31225 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2020/11 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nde de aynı yönde düzenleme yapılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 439 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinde sınıf öğretmenleri ve branş öğretmenlerinin okutmakla yükümlü oldukları ders saatleri belirlenmiş; kanun, tüzük, yönetmelik ve eğitim programlarında verilen görevlerin yerine getirilebilmesi için zorunlu olarak ek ders görevi verileceği belirtilmiş; kimlerin zorunlu ek ders görevi alacağı ve haftalık çalışmalarının ne kadarının zorunlu ek ders görevinden sayılacağı, birden fazla sınıf okutan öğretmenlere verilecek haftalık zorunlu ders görevinin sayısı, öğretmen ve yöneticilere haftada verilecek zorunlu ek ders sayısı ve diğer hususların 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesi uyarınca düzenleneceği hüküm altına alınmış; yine maddede, yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılan ders görevleri, ders görevinin yapılmış sayılacağı haller ile yüz yüze yapılan ders görevleri dışındaki ek ders görevleri hariç, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında aylık karşılığı ders görevini doldurmayanlara ek ders ücreti ödenmeyeceği hükme bağlanmıştır. 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 01/12/2006 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı eki Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın tanımlar başlıklı 4. maddesinde yüz yüze eğitim; "İşletmelerde meslek eğitimi ve staj kapsamında yapılan ders görevleri ile, ilgili mevzuatı çerçevesinde belirlenen müfredat kapsamında öngörülen teorik ve uygulamalı derslerin eğitiminin derslik, bölüm, atölye ve laboratuvar gibi eğitim ortamlarında öğretmen - öğrenci bütünlüğünde yapılması," şeklinde tanımlanmıştır.

Öte yandan, dünyayı ve ülkemizi etkisi altına alan Covid-19 sürecinde salgının, hastalık belirtilerini daha az gösteren gençler arasında hızla yayıldığının anlaşılması üzerine, davalı Milli Eğitim Bakanlığınca bir takım tedbirler alınarak, salgının yayılmasının önüne geçilmeye çalışılmış; 2020 yılındaki ikinci ara tatilin uzatılması ve tarihlerinin değiştirilmesi, uzaktan eğitim yapılması, bu süreçte eğitim kurumlarının tatil edilmesi, yönetici ve öğretmenlere genel idari izin verilmesi, mesleki çalışmaları yapmış sayılarak ek ders ücreti ödenmesi, uzaktan eğitime esnek çalışma esasları çerçevesinde devam etmek kaydıyla öğretmenlerin genel idari izinli sayılması gibi tedbirler alınarak, uygulamaya konulmuştur.

Milli Eğitim Bakanlığının 03/07/2020 tarih ve 2020/4 sayılı Genelgesi'nde 2019 - 2020 eğitim ve öğretim yılının Covid-19 salgın hastalığı nedeniyle alınan tedbirler doğrultusunda yüz yüze eğitim yapılma imkânı olmaksızın uzaktan eğitim yoluyla tamamlandığı belirtilerek, resmi ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarında 2020-2021 ders yılının "Eğitim Programı" ile başlayacağı, Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği ile Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği uyarınca 2020-2021 eğitim ve öğretim yılında; öğretmenlerin mesleki çalışmalarının 24/08/2020 tarihinde, birinci dönemin ise, 31/08/2020 tarihinde başlayarak, 22/01/2021 tarihinde sona ereceği, ilkokul birinci sınıfa başlayacak olan öğrenciler için 31/08/2020 - 04/09/2020 tarihleri arasında uyum eğitimlerinin gerçekleştirileceği, ikinci dönemin ise, 08/02/2021 tarihinde başlayarak 18/06/2021 tarihinde sona ereceği belirtilmiştir.

Dava konusu Bakanlık Genel Yazısı'nda ise, 2020-2021 eğitim ve öğretim yılının 31/08/2020 tarihi itibarıyla başladığı ve 31/08/2020 - 18/09/2020 tarihleri arasında uzaktan eğitim yoluyla "Eğitim Programı" uygulanmasının öngörüldüğü belirtilerek, Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın 4. maddesi ile Bakanlığın 27/02/2007 tarih ve 2007/19 sayılı Genelgesi'nin 4. maddesi uyarınca, 31/08/2020 - 18/09/2020 tarihleri arasında kendisine ders görevi verilen öğretmenlerden fiilen ders okutanların, sınıf ortamında yüz yüze eğitimlerde olduğu gibi, öncelikle haftada, aylık karşılığı okutmakla yükümlü oldukları ders saati sayılarını doldurmaları, bunun üzerinde okuttukları derslerin ise, haftalık azami ek ders saati sayısı içinde kalmak kaydıyla ek ders ücretinden yararlandırılmaları, varsa Cumartesi ve Pazar günleri okutulan derslerin ise doğrudan ek ders ücreti karşılığında değerlendirilmesi gerektiği; öğretmen sayısının yetersiz olması halinde ise, ek ders ücreti karşılığında ders okutmak üzere görevlendirilenlere, uzaktan eğitim yoluyla yapılacak eğitim programı kapsamında görevlendirme yapılarak fiilen ders verilmesi halinde Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın 9. maddesi çerçevesinde ek ders ücreti ödenmesinin mümkün olduğu belirtilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; 439 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi ve 657 sayılı Kanun'un 89. maddesi uyarınca öğretmenlere aylıkları karşılığında ders görevi verilmesinin yanında, "ek ders" görevi verilmesinin de mümkün olduğu, bu şekilde ek ders görevi yapanlara, 657 sayılı Kanun'un 176. maddesine göre ek ders ücreti ödeneceği; aynı Kanun'un 89. maddesi uyarınca ek ders görevine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi hususunda Cumhurbaşkanına yetki verildiği, bu yetki kapsamında Cumhurbaşkanı tarafından çıkartılan 2020/4 sayılı Genelge ile de uzaktan eğitim usulünün uygulanabileceğine, buna dair usullerin Bakan tarafından belirleneceğine karar verildiği; Bakanlık tarafından 2020/4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi uyarınca çıkartılan Millî Eğitim Bakanlığı Covid-19 Kapsamında Esnek Çalışmaya İlişkin Usul ve Esaslar ile idari izinli sayılanların belirlendiği, dönüşümlü çalışanların göreve gelmediklerinde idari izinli sayıldıkları; ancak, uzaktan çalışanların idari izinli sayıldıklarına ilişkin bir esasa yer verilmediği görülmektedir.

Diğer taraftan, 657 sayılı Kanun'un 99. maddesinde, haftalık 40 saatlik çalışma süresi belirlenirken, Cumartesi ve Pazar günlerinin tatil olmak üzere düzenleneceği belirtilmiş ise de, maddenin devamında yer alan "Ancak, bu kanuna, özel kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir" hükmü ile çalışma saatlerinin sadece hafta içi değil, duruma göre hafta sonunu da kapsayacak şekilde farklı günlerde düzenlenebileceği; dolayısıyla, Milli Eğitim Bakanlığının yönetici, öğretmen, uzman ve usta öğreticileri ile diğer görevlilerinin aylık ve ek ders ücreti karşılığında okutacakları ve okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin, sadece hafta içi değil, duruma göre hafta sonunu da kapsayacak şekilde belirlenebileceği kuralı getirilmiştir.

Her ne kadar, davacı Sendika tarafından, Covid-19 salgın hastalığının başladığı dönemde idari izinli sayılan öğretmenlerin ek ders ücretlerinden yararlanabildikleri, 28/08/2019 tarih ve 2019/1 sayılı 2020 - 2021 yıllarını kapsayan Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı uyarınca öğretmenlerin idari izinli sayılmalarına ilişkin koşulların 2020 - 2021 eğitim ve öğretim yılında da oluşmasına karşın, bu dönemde idari izinli sayılmamalarının hukuka ve usule aykırı olduğu, 2020 - 2021 ders yılı 21/09/2020 tarihinde başladığından, iptale konu Genel Yazı'yla düzenlenen 31/08/2020 - 18/09/2020 tarihleri arasındaki eğitim ve öğretim faaliyetlerinin, Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında fiilen okutulan derslerin, öncelikle aylık karşılığı okutmakla yükümlü oldukları ders saatine sayılmasına imkân bulunmadığı, öğretmenlerin saat 18:00'den sonra ve Cumartesi ve Pazar günleri fiilen yerine getirdikleri ders görevlerinin ise, artırımlı şekilde ödenmesi gerektiği iddia edilmiş ise de; dava konusu Genel Yazı'nın tesis edildiği tarihte yukarıda alıntısına yer verilen yasal mevzuatımızda uzaktan eğitim şeklinde bir eğitim yönteminin bulunmadığı, salgın hastalık koşulları nedeniyle uygulamaya konulan uzaktan eğitim yöntemiyle en çok örtüşen yüz yüze eğitim yönteminin, yasal düzenlemeler içerisinde kalmak kaydıyla uzaktan eğitimin gerçekleştirilebilmesi amacıyla yeniden planlandığı; dolayısıyla, eğitim ve öğretim faaliyetlerine yönelik kamu hizmetinin eksiksiz ve düzenli yürütülmesinden sorumlu olan Milli Eğitim Bakanlığınca, olağanüstü koşulların oluşmasına neden olan Covid-19 salgın hastalığının olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi amacıyla alınan tedbirler doğrultusunda düzenlendiği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu Genel Yazı'da, anayasal ilkeler ile dayanağı olan üst hukuk normlarına, hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.DAVANIN REDDİNE,

2.Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

3.Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,

4.Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,

5.Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 24/04/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.