Danıştay 2. Daire Başkanlığı

Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2021/10716 E.  ,  2023/3054 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava Konusu İstem : Dava; davacı tarafından, Eskişehir ili, Odunpazarı ilçesi, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde tapunun … ada … ve … parselinde kayıtlı bulunan taşınmazda yer alan açık otopark işletmesine işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan başvurunun "UKOME Genel Kurulu'nun … gün ve … sayılı kararı ile trafik güvenliği yönünden uygun görülmediği" gerekçesiyle reddine ilişkin Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın … günlü, … sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davacı tarafından, Odunpazarı Belediye Başkanlığınca verilmiş bulunulan ruhsata dayalı olarak açık otopark işletildiği, ancak mevzuat gereğince yetkisiz idare tarafından ruhsatın düzenlendiğinin anlaşılması üzerine, Odunpazarı Belediye Başkanlığı tarafından ruhsatın geri alındığı, yetkili idare olan Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından da "UKOME Genel Kurulu'nun … gün ve … sayılı kararı ile trafik güvenliği yönünden uygun görülmediği" gerekçesiyle ruhsat başvurusunun reddine karar verildiği ve dava konusu işlemin dayanağını teşkil eden UKOME Genel Kurulu Kararının iptaline ilişkin bilgi ve belgenin dosyada bulunmadığı görüldüğünden dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :

Davacı tarafından; Odunpazarı Belediye Başkanlığından ruhsat alınmadan önce Büyükşehir Belediye Başkanlığından görüş sorulduğu ve trafik güvenliği yönünden sakınca olmadığının bildirildiği, otopark ihtiyacının olduğu, aynı sokakta başka bir şahsa ruhsat verildiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN CEVABI : Davalı idare tarafından cevap verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : … DÜŞÜNCESİ : Somut tespitler içermeyen UKOME Kurulu kararına dayalı olarak tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, temyiz isteminin kabulü ile davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onyedinci (Kapatılan) Dairesi tarafından, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY :

Dava; davacı tarafından, Eskişehir ili, Odunpazarı ilçesi, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde tapunun … ada … ve … parselinde kayıtlı bulunan taşınmazda yer alan açık otopark işletmesine işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan başvurunun "UKOME Genel Kurulu'nun … günlü, … sayılı kararı ile trafik güvenliği yönünden uygun görülmediği" gerekçesiyle reddine ilişkin Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın … günlü, …sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : 23/07/2004 günlü, 25531 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7/l maddesinde; yolcu ve yük terminalleri, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek, büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır. 18/07/1997 günlü, 23053 sayılı mükerrer Resmî Gazetede yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliğinin "Belediyelerin Görev ve Yetkileri" başlıklı 16/f maddesinde; açık ve kapalı park yerleri (otopark) alt ve üst geçitler yapmak, yaptırmak işletmek ve işletilmesine izin vermek, belediye trafik hizmet birimlerinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır. 10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "İşyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır. ... İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2’de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur." hükmü yer almaktadır. 15/06/2006 günlü, 26199 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Görev ve yetkileri" başlıklı 18. maddesinin 1. fıkrasında; "UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir." düzenlemesi yer almaktadır. Aynı fıkranın (a) bendinde; "Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla," (ç) bendinde; "Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek, izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamakla," (e) bendinde de; "Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla," görevli ve yetkili olduğu düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; kapalı ve açık otoparklar yapmanın, yaptırmanın, işletmenin, işlettirmenin veya ruhsat vermenin, büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında olduğu, büyükşehir belediye başkanı veya görevlendireceği kişinin başkanlığında, ilgili kurum ve kuruluş temsilcilerinden oluşan ulaşım koordinasyon merkezinin (UKOME) ise, büyükşehir içindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek, uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla görevli ve yetkili olduğu anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte, UKOME'nin görevli ve yetkili olduğu hususlarda karar alırken veya görüş bildirirken, gerekli görülmesi durumunda oluşturulacak komisyonlarca yerinde yapılacak incelemeler sonucu hazırlanacak raporları, somut ve denetlenebilir verileri ve objektif kriterleri esas alacağı da kuşkusuzdur.

Davacı tarafından açık otopark işletmek için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan başvuru, UKOME'nin … günlü, … sayılı kararı ile "trafik ve trafik güvenliği yönünden uygun görülmediği" gerekçesiyle reddedilmiştir. Ancak, davacı tarafından, işyeri açma ve çalışma ruhsatı talep ettiği açık otopark ile aynı sokakta yer alan başka bir şahsa işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği, daha önce Odunpazarı Belediye Başkanlığına yapılan ruhsat başvurusu üzerine, Büyükşehir Belediyesi Trafik Şube Müdürlüğünce gönderilen yazıda, açık otopark açılmasında trafik güvenliği yönünden sakınca görülmediğinin bildirildiği, işyerinin bulunduğu yerde otopark ihtiyacı olduğu ileri sürülmektedir.

Bu itibarla, davacı tarafından açık otopark işletmek için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talep edilen yerin, trafik güvenliği açısından ne gibi sakıncaları olduğu, işyerinin bulunduğu çevrede otopark ihtiyacının bulunup bulunmadığı, ruhsat talep edilen yerin açık otopark olarak işletilmeye uygun olup olmadığı veya mevzuatta aranan şartları sağlayıp sağlamadığı hususlarında somut ve denetlenebilir tespitlere yer verilmeyen, bu hususlara ilişkin herhangi bir bilgi-belge içermeyen UKOME Kurulu kararına dayalı olarak tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmamakta olup, aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,

2.... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,

3.Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,

4.2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 30/05/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY : İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden, temyiz isteminin reddi gerektiği oyuyla aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyoruz.