4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili 03.11.2021 tarihli dava dilekçesin özetle; ... adresinde kurulu akaryakıt satış istasyonunun müvekkilin markası ve bayiliği altında işleticiliğinin evvelce imzalanan sözleşmeyle dava dışı ...Şti.'ne verildiğini ancak 13.04.2017 tarihinde imzalanan yeni bayilik sözleşmesiyle işleticiliğin davalı ... Şti.' ne geçtiğini, dava dışı eski bayi, davalı ve davacı arasında imzalanan protokol çerçevesinde bayilik sözleşmesi ve işleticilik sona erdiğinde müvekkile iade etmesi şartıyla davalıya verilmiş olan ariyet demirbaş malzemelerin istasyonda kurulu halde teslim edildiğini, davalının ...

3.Noterliğinin ...tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle sözleşmeyi tek taraflı ve haksız olarak sözleşme süresi bitmeden önce feshettiğini, davalının protokoldeki ve bayilik sözleşmesindeki taahhütlerini yerine getirmemesinden kaynaklanan kar mahrumiyetine ilişkin müvekkil şirketin dava hakkının protokolde saklı tutulduğunu, kar mahrumiyet miktarının KDV eklenmiş tutarının 492.140,29-TL olarak hesaplandığını, ...

32.Noterliğinin ... tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle davalı şirkete ödeme yapması gerektiğinin bildirildiği, istasyondaki ariyet malzeme ve ekipmanın sökülerek iade alınması amacıyla müvekkilin gönderdiği anlaşmalı söküm firmasının ariyet malzeme ve ekipmanın bir kısmının sökümüne davalıca izin verilmediğini, bu hususun tutanak altına alındığını ve bu sebeple 20 KVA otomatik jeneratör ile ... Kompresör ekipmanın iadenin gerçekleşmesi gereken tarihteki ikinci el fiyatının müvekkil şirkete ödenmesi gerektiğini, açıklanan bu nedenlerle; davacı şirketin davalıyla imzalanan sözleşme ve protokolden doğmuş olan kar mahrumiyeti alacağının fazlaya dair talep ve dava hakkı saklı kalmak üzere şimdilik 80.000,00-TL'sinin sözleşmenin fesih tarihinden fiili ödeme tarihine kadar hesaplanacak ticari avans faiziyle birlikte, davacıya iade edilmeyen ariyet demirbaş malzeme ve ekipmanların bedellerinin tazmini için 2.755,30-TL'nin de fesih tarihinden fiili ödeme tarihine kadar işleyecek olan avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiliyle davacıya ödenmesine, yargılama giderinin ve avukatlık ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili 25.11.2021 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davacının bayilik sözleşmesini dava dışı ...Ltd. Şti. ile yaptığını, dava dışı ... Ltd. Şti.’nin akaryakıt satış istasyonunun maliki olduğunu, davacı lehine taşınmaz üzerinde intifa hakkı olduğunu ve müvekkil şirketin taşınmazda kiracı olduğunu,...'in 11/12/2019 tarihi itibariyle taşınmaz üzerindeki intifa hakkının sonlandığını ve davacının intifa süresini protokolün geçerliliğince uzatmadığını, bu nedenle dava dışı eski bayinin kira sözleşmesine de son vereceğini, ayrıca kira bedellerinin de gecikmesi sebebiyle daha fazla kira sözleşmesini devam ettiremeyeceğini beyan ettiğini, ilgili Protokol'ün 3.maddesinde ...'in yükümlülükleri düzenlendiğini, ilgili maddede "Bayi'nin Bayilik sözleşmesi ve intifa hakkı süresince ...'e karşı yükümlülüklerini yerine getirmesi şartıyla" ibaresinin yer aldığını, intifa uzatılamadığı için müvekkilin protokole göre sorumlu olmadığını, müvekkil şirketin işletmede kiracı olduğundan davacı tarafından iddia edilen hiçbir malzemeden sorumlu olmadığını, ariyet sözleşmesinin dava dışı ... ile yapıldığını, kira sözleşmesi sonlandığından ve müvekkil şirket de davacı ile olan sözleşmeyi haklı koşullar nedeniyle feshettiğinden malzemelerin dava dışı ...' ın sorumluluğunda kaldığını, söküm ile ilgili tutanakta jeneratör ve kompresör yazılmış olup model marka belirtilmediğinden nelerin demonte işlemi yapılamadığının anlaşılamadığını bu sebeple delilin yetersiz olduğunu, açıklanan bu nedenlerle; haksız ve hukuka aykırı davanın reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

Bilirkişi Kök ve Ek Raporu, Bayilik Sözleşmesi, Protokol, Arifet Sözleşmesi, İhtarname, Islah Dilekçesi, Arabuluculuk Anlaşamama Tutanağı, taraf beyanları ve tüm dosya kapsamı.

05.09.2023 Tarihli Bilirkişi Raporunda Özetle; "Davacı tarafın dava konusu döneme ait ticari defterlerinin açılış tasdiklerinin yasal süresi içinde usulen uygun olarak yapılmış olduğu, taraf defterinin sahibi lehine delil olma özelliğini haiz olduğu, davacının kar kaybı talebinin Sayın Mahkemenizce yerinde olduğu görüşüne varılması halinde kar kaybının 417.067,92 TL olarak hesaplanabileceği, sözleşmenin davalı tarafça süresinden önce haksız olarak feshedildiğinin kabul edilebileceği ve bu sebeple davacı şirketin kar kaybı talebinde bulunabileceği, Davalı şirket ariyet sözleşmesinin tarafı olarak kendisine verilen demirbaşları iade etme taahhüttü altına girdiğinden 67.500 TL ‘nin davacı şirkete iade edilmesi gerektiğinin kabul edilebileceği," sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

31.01.2023 Tarihli Bilirkişi Ek Raporunda Özetle; "Her ne kadar davalı şirket, intifa hakkının bitiş tarihinde kendi yükümlülüklerinin de biteceğini iddia etmişse de protokolde davacı şirketin intifa hakkının geçerlilik tarihi ve sözleşmenin yürürlükte kalacağı tarih ayrıca ve net bir biçimde belirtilmiş olup dosyada mübrez hiçbir sözleşmede davacı şirkete intifa hakkının devamını sağlamak yükümlülüğünün getirilmediği, açıklanan sebeplerle sözleşmenin haklı sebebe dayanmaksızın feshine ilişkin kök rapordaki görüşümüzün aynen muhafaza edildiği, sayın Mahkemece aksi kanaatte olunması durumunda davalının sözleşmeyi feshinin haklı nedene dayandırdığının ifade edilebileceği, davacının kar kaybının Sayın Mahkemenizce yerinde olduğu görüşüne varılması halinde kar kaybı 417.068,94 TL hesaplandığı, +75.072,23 TL KDV=492.140,15 TL hesaplandığı, davacı’nın şirket kök rapora karşı itiraz dilekçesinde jeneratör ve kompresörün değerlerinin ayrık olarak olarak hesaplanması talebi kapsamında 20 KVA otomatik jeneratörün bugün için değerinin 60.000₺, MC 500/50 5 HP 13 BAR kompresörün değerinin 20.000 ₺ ve toplam 80.000 ₺ olduğu, " sonuç ve kanaatine varıldığını bildirilmiştir. ISLAH:

Davacı vekili 22.03.2024 tarihli ıslah dilekçesi ile dava dilekçelerindeki 80.000,00 TL'lik taleplerinin ıslah yoluyla 412.140,15 TL arttırarak bilirkişi raporunda hesaplanan KDV dahil 492.140,15 TL'ye yükselttiklerini, ıslah taleplerinin kabulü ile ariyet demirbaş malzeme ve ekipmanlarının bedellerinin tazmini için 2.755,30 TL ile birlikte kâr mahkumiyetine ilişkin olarak 492.140,15 TL'nin toplam 494.895,45 TL'nin sözleşmenğin fesih tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Dava, bayilik sözleşmesinden kaynaklı kar mahrumiyeti ve ariyetlerin bedelinin tazmini istemine ilişkindir.

Davacı ile dava dışı ...Şti. imzalanan sözleşmenin, 13.04.2017 tarihinde yeni bayilik sözleşmesiyle işleticiliğin davalı ...Şti.' ne geçtiğini, dava dışı eski bayi, davalı ve davacı arasında imzalanan protokol çerçevesinde bayilik sözleşmesi ve işleticilik sona erdiğinde davacıya iade etmesi şartıyla davalıya verilmiş olan ariyet demirbaş malzemelerin istasyonda kurulu halde teslim edildiğini, davalının ...

3.Noterliğinin ... tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle sözleşmeyi tek taraflı ve haksız olarak sözleşme süresi bitmeden önce feshettiğinden bahisle kar mahrumiyeti ve ariyetlerin bedelinin tazmini istemi ile davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlık, imzalanan bayilik sözleşmesi gereğince taraflarca üzerine düşen yükümlülüklerin yerine getirip getirilmediği, davacının sözleşmenin ihlalinden kaynaklı kar mahrumiyetinin olup olmadığı ve ariyetlerin bedelini isteyip isteyemeceği hususlarında toplanmaktadır.

Tarafların bildirmiş olduğu delillerin toplanmasının ardından Mahkememizin 15.03.2023 tarihli ara kararı gereğince mahallinde makine mühendisi bilirkişi marifeti ile keşfen inceleme yapılarak davaya konu ariyetlerin mahallinde olup olmadığı, değeri, amortisman bedelleri değerlendirilerek rapor alınması için ... Asliye Hukuk (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesine talimat yazılmış, ...

4.Asliye Hukuk Mahkemesince ...Talimat numarası ile keşfin gerçekleştirildiği ve tespitlerin yapıldığı anlaşılmaktadır.

Talimat Mahkemesince alınan raporun ibrazının ardından Mahkememizin 01.03.2023 tarihli ara kararı gereğince dosyamız, dava dosyasının tarafların iddia ve savunmaları kapsamında, taraflar arasında imzalanan sözleşmeler ve protokol kapsamında geçerli bir sözleşme bulunup bulunulmadığı, davalı yanca fesin haklı ve usulüne uygun olup olmadığı, davacının ticari defter ve kayıtlarının yerinde inceleme yetkisi de verilerek fesih ya da sözleşmenin sonlanması nedeniyle davacının varsa kar mahrumiyetinin olup olmadığı, davacı tarafından teslim edildiği iddia edilen ariyetlerin yerinde tespiti ile değerinin belirlenmesi için dosyanın mali müşavir, sektör bilirkişisi, makine mühendisi ve hukukçu bilirkişiden oluşacak 4 kişilik heyete tevdiine, karar verilmiştir.

05.09.2023 tarihli bilirkişi raporunda, davacı tarafın dava konusu döneme ait ticari defterlerinin açılış tasdiklerinin yasal süresi içinde usulen uygun olarak yapılmış olduğu, taraf defterinin sahibi lehine delil olma özelliğini haiz olduğu, davacının kar kaybı talebinin Sayın Mahkemenizce yerinde olduğu görüşüne varılması halinde kar kaybının 417.067,92 TL olarak hesaplanabileceği, sözleşmenin davalı tarafça süresinden önce haksız olarak feshedildiğinin kabul edilebileceği ve bu sebeple davacı şirketin kar kaybı talebinde bulunabileceği, davalı şirket ariyet sözleşmesinin tarafı olarak kendisine verilen demirbaşları iade etme taahhüttü altına girdiğinden 67.500 TL'nin davacı şirkete iade edilmesi gerektiğinin kabul edilebileceği, yönünde görüş ve tespitlerde bulunulmuştur.

Hazırlanan rapora davacı yanca itiraz edilmiş ve hazırlanan 31.01.2023 tarihli bilirkişi ek raporda, her ne kadar davalı şirket, intifa hakkının bitiş tarihinde kendi yükümlülüklerinin de biteceğini iddia etmişse de protokolde davacı şirketin intifa hakkının geçerlilik tarihi ve sözleşmenin yürürlükte kalacağı tarih ayrıca ve net bir biçimde belirtilmiş olup dosyada mübrez hiçbir sözleşmede davacı şirkete intifa hakkının devamını sağlamak yükümlülüğünün getirilmediği, açıklanan sebeplerle sözleşmenin haklı sebebe dayanmaksızın feshine ilişkin kök rapordaki görüşümüzün aynen muhafaza edildiği, sayın Mahkemece aksi kanaatte olunması durumunda davalının sözleşmeyi feshinin haklı nedene dayandırdığının ifade edilebileceği, davacının kar kaybının Sayın Mahkemenizce yerinde olduğu görüşüne varılması halinde kar kaybı 417.068,94 TL hesaplandığı, +75.072,23 TL KDV=492.140,15 TL hesaplandığı, davacı’nın şirket kök rapora karşı itiraz dilekçesinde jeneratör ve kompresörün değerlerinin ayrık olarak olarak hesaplanması talebi kapsamında 20 KVA otomatik jeneratörün bugün için değerinin 60.000₺, MC 500/50 5 HP 13 BAR kompresörün değerinin 20.000 ₺ ve toplam 80.000 ₺ olduğu, bildirilmiştir. Davacı yanca 22.03.2024 tarihli ıslah dilekçesi ile dava dilekçelerindeki 80.000,00 TL'lik taleplerinin ıslah yoluyla 412.140,15 TL arttırarak bilirkişi raporunda hesaplanan KDV dahil 492.140,15 TL'ye yükselttikleri görülmüştür.

Davalı şirket Düzce 3. Noterliğinin 11.09.2020 tarih 11642 yevmiye numaralı ihtarnamesiyle söz konusu sözleşmeleri tek taraflı olarak feshetmiştir. Bu ihtarnamede fesih sebebinin; “mevcut sözleşme şartları ve ekonomik koşullardan” dolayı zarar etme sonucu, dava dışı eski bayi şirkete kiralarını ödeyememesi ve bu sebeple kira sözleşmesinin karşılıklı feshedilmesi olduğu davalıca beyan edilmiştir. Cevap dilekçesinde ise davacı şirketin, bayilik sözleşmesinin konusu taşınmaz üstündeki intifasını sözleşme süresi kadar uzatmadığı belirtilmiştir.

Feshin haklı veya haksız olduğunun tespiti yapılırken intifa hakkına dair sözleşme hükümleri incelenecektir.

Taraflar arasında imzalanan “Protokol” başlıklı sözleşmenin üçüncü maddesinde: "Bayii'nin Bayilik Sözleşmesi ve intifa hakkı süresince ...'e karşı yükümlülüklerini yerine getirmesi kayıt ve şartıyla; ..., Bayi 5 (beş) yıllık işletme yatırım destek bedeli olarak toplam 175.000-TL (Y/YüzyetmişbeşbinTürkLirası) #KDV ödeyecektir. ..., işbu toplam 175.000-TL*KDV'lik işletme yatırım destek bedelini, Bayilik Sözleşmesi'nin imzalanmış olması, Bayi' nin kesintisiz ... bayi olarak akaryakıt ve LPG satmaya devam ediyor olması kayıt ve şartı ile Bayii'nin keseceği peşin işletme yatırım destek bedeli faturasına istinaden 7 gün içinde ödeyecektir."

Her ne kadar davalı şirket, yukarıdaki hükümden cihetle intifa hakkının bitiş tarihinde kendi yükümlülüklerinin de biteceğini iddia etmişse de protokolde davacı şirketin intifa hakkının geçerlilik tarihi ve sözleşmenin yürürlükte kalacağı tarih ayrıca ve net bir biçimde belirtilmiş olup hakkının devamını sağlamak yükümlülüğü getirilmemiş ve davalı yanca sözleşme tek taraflı ve haksız olarak fesh edildiği anlaşılmaktadır.

Taraflarca imzalanan, dosyada “Protokol” başlıklı sözleşmenin 6. Maddesi: “Bayii'nin, işbu — protokoldeki ve imzalanacak sözleşmelerdeki maddelerden herhangi birine uymaması ya da yükümlülüklerinden herhangi birini yerine getirememesi durumunda, ... protokolü ve sözleşmeleri tek taraflı olarak fesih hakkına sahiptir. Böyle bir durumda Bayi, ...'in işbu protokole ve sair sözleşmelere istinaden yaptığı tüm ödemeleri (intifa, işletme yatırım destek bedelleri dahil) faizleriyle birlikte geri ödemeyi ve ...'in verdiği tüm ariyet malzemelerini normal kullanımdan doğan yıpranma hariç kullanılabilir ve bakımlı bir halde ...'e iade etmeyi kabul ve taahhüt eder. ...' in Protokol ve Bayilik Sözleşmesi — ve Taahhütname — hükümlerinin — yerine getirilmemesinden kaynaklanan kar mahrumiyeti ve Cezai Şarta ilişkin dava haklan ile Bayü'nin teminatlarını nakde çevirme hakkı mahfuzdur.” Bu nedenle sözleşmenin süresinden önce haksız feshedilmesiyle; davacı fesih tarihi ve sözleşmenin yürürlük tarihi arasındaki süre boyunca elde edilecek kardan mahrum kalmıştır.

Ariyet sözleşmesinin 5.maddesinde: "İşbu ariyet sözleşmesinin ŞİRKET ile, ARİYET ALAN arasında yapılan ticari mukavelenin bir cüzü olduğunu ve yukarıda bahsedilen cezai şarttan maada işbu demirbaş malzemenin ladesini ve bedelen tazmini hususunda ŞİRKET'in dava açabileceğini ARİYET ALAN şimdiden kabul ve taahhüt eder." demekle ariyet bedeline hak kazandığı anlaşılmakla, davanın kısmen kabulüne, kar mahrumiyetinden kaynaklı 492.140,15 TL alacağın 80.000,00 TL’sinin temerrüt tarihi olan 29.09.2020 tarihinden itibaren, 412.140,15 TL’sinin ıslah tarihi olan 22.03.2024 tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ariyet ve demirbaş alacağından kaynaklı 2.755,30 TL bedelin temerrüt tarihi olan 29.09.2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

1.Davanın KISMEN KABULÜNE,

A-Kar mahrumiyetinden kaynaklı 492.140,15 TL alacağın 80.000,00 TL’sinin temerrüt tarihi olan 29.09.2020 tarihinden itibaren, 412.140,15 TL’sinin ıslah tarihi olan 22.03.2024 tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, B-Ariyet ve demirbaş alacağından kaynaklı 2.755,30 TL bedelin temerrüt tarihi olan 29.09.2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

2.Alınması gereken 33.806,31 TL peşin harçtan peşin+ıslah yatırılan 8.453,25 TL harcın mahsubu ile eksik kalan 25.353,06 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye İrad Kaydına,

3.Davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hesaplanan 75.285,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,

4.6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13 ve 14. Maddeleri ile Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26.maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile HAZİNEYE irad kaydına,

5.Davacı tarafından yapılan 1.413,26 TL peşin harç, 7.040,00 TL ıslah harcı, 59,30 TL başvuru harcı, 8,50 TL vekalet harcı, 14.000,00 TL bilirkişi ücreti ve 335,70 TL posta masrafı olmak üzere toplam 22.856,76 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,

6.Kullanılmaya ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.03/04/2024