1. Hukuk Dairesi

Taraflar arasında görülen kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil davasının kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği görüşülüp düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, kadastro çalışmalarında Hazine adına tespit gören Mardin ili Midyat ilçesi, Başyurt köyü 167 ada 51 ve 169 ada 46 parsel sayılı taşınmazların 50 yılı aşkın süredir nizasız ve fasılasız malik sıfatı ile eklemeli olarak davacının zilyetliğinde bulunduğunu, taşınmazın özel mülkiyete konu yerlerden olduğunu beyanla tapu kaydının iptali ile davacı adına tescilini istemiştir.

Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesinin 04.03.2020 tarih ve 2018/234 Esas, 2020/503 Karar sayılı kararı ile, dava konusu yerin, Mardin ili Midyat ilçesi ... Mahallesi 169 ada 46 parsel ve 167 ada 51 parsel sayılı taşınmazların bir kısmına isabet ettiği, davacı için tespit tarihi itibariyle imar-ihya ve zilyetlik yönünden ekonomik amaca uygun şekilde 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14 üncü ve 17nci maddesinde düzenlenen kazanım şartlarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, Mardin ili Midyat ilçesi ... Mahallesi 169 ada 46 parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişi raporuna ekli krokide gösterilen 9.490,89 metrekarelik kısım ile, 167 ada 51 parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişi bilirkişi raporuna ekli krokide gösterilen 12.554,58 metrekarelik kısmın tapu kayıtlarının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri Davalı Hazine vekili istinaf dilekçesinde, dava konusu taşınmazın özel mülkiyete konu yerlerden olmadığını, imar ihya hususunun ispat edilemediğini, vekalet ücreti, yargılama gideri ve harçlara ilişkin kurulan hükmün irdelenmesi gerektiğini belirtip kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesince, dava konusu olan parsellerin tescil tarihinden itibaren geriye doğru 20 yıl öncesinden genel olarak kullanımın ve tarımsal faaliyetlerinin olduğu, mahalli bilirkişi, keşif ve tespit bilirkişi beyanlarının jeodezi bilirkişi raporunu desteklediği gibi yine ziraat bilirkişi kurul raporuna göre taşınmazlar üzerine 40 - 45 yaşlarında badem, incir, nar, bıttım ve sumak ağaçlarının olduğunun bildirildiği, buna göre davacı yararına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla edinme koşullarının oluştuğu, vekalet ücreti, yargılama gideri ve harçlara ilişkin kısmında da hata bulunmadığı anlaşılmakla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu taşınmaz kadastro çalışması ile Hazine adına tescil edilirken gerekli tüm ilanların usulüne uygun yapıldığını, herhangi bir itiraz söz konusu olmadığını, kadastro çalışmalarının üzerinden hak düşürücü sürenin geçtiğini, taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olup özel mülkiyete konu olamayacağını, dinlenen bilirkişiler ve tanıkların davacı ile aynı köyden olup birçoğunun akrabası olduğunu, yanlı ve taraflı beyanda bulunulduğunu, davacının nizasız ve fasılasız uzun yıllara dayanan zilyetliğinin olmadığının aşikar olduğunu, ziraat bilirkişi raporunda kaç yıllık zilyetlik olduğuna ve imar ihyaya ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmadığını, ziraat ve Jeodezi bilirkişi raporlarında her iki taşınmaz yönünden de yapılan tespitleri kabul etmediklerini, vekalet ücreti, yargılama giderlerine ilişkin hükümlerinin de irdelenmesi gerektiğinden kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14üncü ve 17nci maddeleri.

3.Değerlendirme

1.Somut olayda; Mahkemece yetersiz jeodezi raporu ve ziraat raporu ile kendi aralarında çelişkili, bilirkişi raporları ile örtüşmeyen yerel bilirkişi ve tanıkların beyanlarına dayalı olarak karar verilmiştir. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilemez.

2.Hal böyle olunca; Mahkemece, Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin harita sorgulama sayfasına girilerek, taşınmaz bölümlerinin bulunduğu köyü/mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya arasına alınmak suretiyle buradan elde edilen verilere göre tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ilişkin farklı dönemlerde çekilmiş stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden, bu fotoğraftan yararlanılarak üretilmiş memleket haritaları ile en eski ve yeni tarihli uydu fotoğrafları ilgili kurumlardan getirtilerek dosya arasına alınmalıdır.

3.Dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra mahallinde elverdiğince yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik mahalli bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile, dosyaya rapor ibraz edenler haricinde 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu, 3 kişilik jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişi kurulu ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

4.Dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan çekişmeli taşınmaz bölümünün önceki ve şimdiki niteliği, ilk olarak kime ait olduğu, kimden kime ne zaman ve ne şekilde intikal ettiği, kim tarafından hangi tarihten beri ve hangi tasarruflarla zilyet edildiği, çekişmeli taşınmazların öncesi itibariyle imar-ihyaya muhtaç yerlerden olup olmadığı, muhtaç ise ne şekilde imar-ihya edildiği ve bu çalışmaların hangi tarihte tamamlandığı hususlarında maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, beyanlar arasında çelişki doğduğu takdirde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle oluşan çelişkilerin giderilmesine çalışılmalı, bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsellerin tespit tutanakları ve dayanaklarıyla denetlenmelidir.

5.Ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan önceki tarihli zirai bilirkişi kurulu raporları da irdelenmek sureti ile taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, imar-ihya gerektiren yerlerden olmaları halinde imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığını ve üzerindeki zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğünü komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, taşınmaz bölümleri ile çevresinin yakın plan ve panaromik fotoğrafları çektirilip üzerine taşınmazların sınırlarının işaretlenilmesi istenilmelidir.

6.Jeodezi ve fotogrametri bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmaz bölümlerinin kadastro paftasındaki konumunun bilgisayar programı aracılığıyla uydu ve hava fotoğraflarına aktarılması suretiyle hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak çekişme konusu taşınmazların önceki ve şimdiki niteliği, imar-ihyaya muhtaç yerlerden olmaları halinde imar-ihyalarının hangi tarihte tamamlandığı, ekonomik amaca uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp kullanılmadığı ve kullanımın hangi tarihten itibaren başladığı hususlarında ayrıntılı rapor düzenlemesi istenilmeli; fen bilirkişisine keşfi takibe, bilirkişi ve tanık sözlerini denetlemeye imkan verir krokili rapor düzenlettirilmeli, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir. Mahkemece bu hususlar gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesinde isabet bulunmamaktadır.

Açıklanan sebeplerle; Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Hazine harçtan muaf bulunduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.