Danıştay 10. Daire Başkanlığı

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2023/717 E.  ,  2023/3549 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Burdur ili, … Mahallesi, … Pazarı manav bölümünde bulunan … numaralı satış yerinin O.A. isimli şahsa kullandırdığı gerekçesiyle Pazar Yerleri Uygulama Yönetmeliğinin 27. maddesinin (ğ) fıkrası uyarınca satış yerine yönelik tahsisin iptal edilmesine ilişkin Burdur Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, davacı tarafından 29/03/2022 ve 18/04/2022 tarihlerinde davalı idareye verilen dilekçeler incelendiğinde, olay günü davacıya tahsis edilen satış yerini kullanan ...'nın davacıyı telefonla aradığı, davacı tarafından rahatsızlığı nedeniyle pazara gelemeyeceğinin söylendiği, dolayısıyla satış yerinin ... tarafından kullanımının davacının bilgisi dahilinde olduğu, bu itibarla kendisini telefonla arayan şahsa satış yerini kullanmaması gerektiğini söylemeyen veya bu durumu idareye bildirmeyen davacının, bu tutumunun satış yerinin bir başkası tarafından kullanımına rızasının bulunduğu anlamına geleceği, dava konusu işlemin dayanağı olarak gösterilen 29/03/2022 tarihli tutanağa göre de davacının bilgisi dahilinde satış yerini kullandığının ... tarafından kabul edildiği ve söz konusu tutanağın herhangi bir itirazi kayıt konulmadan ... tarafından imzalandığı, pazar yerlerini bir başkasına kullandıranların tahsislerinin iptal edilmesinin belediye encümenin yetkisinde olduğu, Burdur ili, Konak Mahallesi, Uzay Çatı Altı Halk Pazarı manav bölümünde ... numaralı satış yeri bulunan davacının, 29/03/2022 tarihinde kurulan pazarda satış yerini ... isimli şahsa kullandırdığı gerek kendi beyanları gerekse olaya ilişkin düzenlen tutanak ile sabit olduğu ve davacının bu fiil karşısında Pazar Yerleri Hakkında Yönetmeliğin 27. maddesinin 1. fıkrasının (ğ) bendi uyarınca satış yerine yönelik tahsisin iptal edilmesine ilişkin dava konusu Burdur Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :

Davacı tarafından, eşinin rahatsızlığı nedeniyle dava konusu işleme dayanak teşkil eden tutanak tarihinde pazar yerinde tezgah açamadığı, pazarcı esnafından olan arkadaşları ...'nın tezgah açmamalarını takiben eşini arayarak pazarda tezgah açıp açmayacaklarını sormaları üzerine eşinin rahatsızlığı nedeniyle o gün gelemeyeceklerini söylemesi üzerine kendilerinin bilgisi dışında ...'nın davacıya tahsisli pazar yerini kullandığı, ...'nın tutanağı imzalamasının sadece kendisinin o gün için kullandığına ilişkin olup davacı ile aralarında bu konuda bir anlaşma olduğuna ilişkin olmadığı, tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu, işlemin iptali gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından Pazar Yerleri Uygulama Yönetmeliği'nin 27. maddesinin (ğ) fıkrasında "satış yerlerini 16. madde hükümleri dışında devredenlerin veya herhangi bir şekilde kullandıranların, ... tahsislerinin iptaline Belediye Encümenince karar verilir" düzenlemesi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : … DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY :

Burdur ili, Konak Mahallesi, Uzay Çatı Altı Halk Pazarı manav bölümünde ... numaralı satış yeri bulunan davacı tarafından, Salı günleri kurulan pazarda davalı idarenin görevlileri tarafından 29/03/2022 tarihinde yapılan denetim esnasında davacıya tahsis edilen satış yerinde ... isimli şahsın satış yaptığının görüldüğü, durumun tespitine yönelik tutanak düzenlendiği, söz konusu tutanağa istinaden davacının satış yerini ... isimli şahsa kullandırdığı gerekçesiyle Pazar Yerleri Uygulama Yönetmeliğinin 27. maddesinin 1. fıkrasının (ğ) bendi uyarınca Burdur Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı işlemi ile satış yerine yönelik tahsisin iptal edilmesi üzerine, söz konusu belediye encümeni kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 12/07/2012 tarih ve 28351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Pazar Yerleri Hakkında Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, semt ve üretici pazarlarını modern bir yapıya kavuşturmak, bu yerlerde sebze ve meyveler ile belediyece müsaade edilen diğer gıda ve ihtiyaç maddelerinin ticaretinin kaliteli, standartlara ve gıda güvenilirliğine uygun olarak serbest rekabet şartları içinde yapılmasını temin etmek, tüketicilerin hak ve menfaatlerini korumak ve üreticiler ile pazarcıların faaliyetlerini düzenlemektir." hükmü ile, "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik, semt ve üretici pazarlarının kurulması, işletilmesi, taşınması ve kapatılmasını, yönetim ve denetimini, bu yerlerde faaliyet gösteren üretici ve pazarcılarda aranılacak nitelikleri, bunların çalışmalarını, yapacakları satışları, haklarını ve uymakla yükümlü bulundukları kuralları, belediye ve diğer idarelerin görev, yetki ve sorumlulukları ile pazar yerlerine ilişkin diğer hususları kapsar" hükmü yer almakta olup; "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (l) bendinde, "Tahsis: 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca tahsil edilen işgaliye harcı karşılığında, semt ve üretici pazarlarındaki satış yerlerinin geçici olarak kullanım hakkını"; (m) bendinde, "Tahsis sahibi: Pazar yerlerinde adına satış yeri tahsis edilmiş olan pazarcı ve üreticileri," (n) bendinde, "Tahsis ücreti: 2464 sayılı Kanuna göre, işgal edilen alan ile orantılı olarak belediye meclisince belirlenen işgaliye harcını, ifade eder." şeklinde tanımlandığı; "Satış yerlerinin işletilmesi" başlıklı 11. maddesinin 1. fıkrasında, "Semt ve üretici pazarlarındaki satış yerleri tahsis yoluyla işletilir... Satış yerlerinin işletilmesine yönelik işlemler belediye encümeni kararı ile yapılır." "Tahsisin devri" başlıklı 16. maddesinde; "(1) Tahsis edilen satış yerleri, vefat etme veya iş göremeyecek derecede kaza geçirme, hastalık ya da yaşlılık gibi zaruri hallerde belediye encümeni kararı ile kanuni mirasçılara devredilebilir. (2) Tahsis sahibinin vefatı halinde devir, vefat tarihinden itibaren üç ay içinde yazılı talepte bulunulması ve kanuni mirasçıların anlaşmasına bağlıdır. Mirasçıların anlaştığını gösterir noter onaylı belge ile veraset ilamı talep dilekçesine eklenir. (3) Vefat dışında birinci fıkrada belirtilen diğer durumlarda devir, yazılı talepte bulunulmasına bağlıdır. (4) Birinci fıkrada belirtilen nedenlerden dolayı yapılan devir işlemleri ile kesintisiz beş yıldır kullanılan satış yerlerinin beşinci beşinci fıkra hükmü çerçevesinde devri işlemlerinden herhangi bir ücret tahsil edilmez. (5) Birbirini takip eden üç takvim yılı içinde 26. maddeye göre üç kez faaliyetten men cezası uygulanmamış olan tahsis sahipleri, birinci fıkra hükmü dışında satış yerlerini 12. maddede belirtilen şartları taşıyan kişilere devredebilir. (6) Satış yerlerinin başkalarına devri için ilgililerin haklarında uygulanmamış olması gereken beşinci fıkradaki cezai işlemler, Kanun'un 11. maddesinde belirtilen diğer cezaları da kapsayacak şekilde Bakanlıkça yeniden belirlenebilir. (7) Üzerinde sınırlı ayni hak tesis edilen satış yerlerinin devrindi, genel hükümlere göre hareket edilir. "Tahsisin iptali ve kira sözleşmesinin feshi" başlıklı 27. maddesinde; "(1) Pazar yerindeki satış yerlerini kullananlardan; ğ) Satış yerlerini 16. madde hükümleri dışında devredenlerin veya herhangi bir şekilde kullandıranların, ... tahsislerinin iptaline, üzerinde sınırlı ayni hak tesis edilen satış yerlerini bizzat kullanma haklarının sonlandırılmasına veya bu yerlerin kullanımına ilişkin kira sözleşmelerinin fesih talebine belediye encümenince karar verilir... (3) Birinci fıkraya göre satış yeri kullanım hakkı sona erenlere, belediye encümeni kararını takip eden bir yıl içinde ilgili belediye sınırı ve mücavir alanları içindeki pazar yerlerinde doğrudan veya dolaylı olarak yeniden tahsis veya kiralama yapılamaz ya da üzerinde sınırlı ayni hak tesis edilen satış yerlerini bizzat kullanım hakkı verilemez..." düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Dosyanın incelenmesinden davalı idare yetkilileri tarafından 29/03/2022 tarihinde yapılan denetim esnasında davacı adına tahsisi bulunan Burdur ili, Konak Mahallesi, Uzay Çatı Altı Halk Pazarı manav bölümünde ... numaralı satış yerinin ... isimli şahıs tarafından kullanıldığının tespiti neticesinde davacının satış yerini üçüncü kişiye kullandırdığı gerekçesiyle Pazar Yerleri Uygulama Yönetmeliğinin 27. maddesinin 1. fıkrasının (ğ) bendi uyarınca Burdur Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı işlemi ile davacı adına tahsisli pazar tezgahının tahsisin iptaline ilişkin işlem tesis edilmişse de işleme dayanak teşkil eden tutanağın tek bir tespite dayanması, takip eden haftalarda 3. Kişilere davacı adına tahsisli pazar tezgahını kullandırdığına ilişkin başkaca tutanakların bulunmaması, davacının tespit tarihinde eşinin rahatsızlığı nedeniyle tezgah açamadığı, 3. kişinin davacının bilgisi ve rızası dışında davacı adına tahsisli pazar tezgahını kullandığına ilişkin beyanı ve 3. kişi ile davacı arasında davacı adına tahsisli pazar tezgahının kiralandığına ilişkin herhangi bir bilgi ve belge bulunmaması, 29/03/2022 tarihli tutanak dışında dava konusu işleme dayanak gösterilmemesi karşısında dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken davanın reddi yolunda verilen Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığından bu karara karşı yapılan istinaf isteminin reddinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,

2.Davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,

3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 14/06/2023 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi. (X)-KARŞI OY: Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:.. sayılı kararı usul ve yasaya uygun olup, onanması gerektiği düşüncesiyle aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum. 14/06/2023