Danıştay 13. Daire Başkanlığı

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2022/4466 E.  ,  2023/3158 K. "İçtihat Metni"T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN_KONUSU : … İdare Mahkemesi'nin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Sakarya ili, Arifiye ilçesi, …Mahallesi'nde bulunan mülkiyeti Hazine'ye ait, 5.226 m2 yüz ölçümlü taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca pazarlık usûlüyle 5 yıl süreli kiralanmasına ilişkin Sakarya Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nce (Milli Emlak Müdürlüğü) gerçekleştirilen 31/03/2022 tarihli ihalenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davacı tarafından, 15/04/2022 tarih ve 31810 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7394 sayılı Kanun'un 17. maddesi ile değiştirilen 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un Ek 6. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, ihaleye konu taşınmazın 31/12/2019 tarihinden önce en az üç yıldan beri tarımsal amaçlı olarak kullanıldığı ve bu nedenle söz konusu taşınmazın öncelikle kendisine kiralanması gerektiği ileri sürülmüş ise de, anılan Kanun hükmünün dava konusu ihalenin gerçekleştirildiği 31/03/2022 tarihi itibarıyla yürürlükte olmaması nedeniyle davacının bu yöndeki iddiasına itibar edilmediği;

Dava konusu ihale tarihi itibarıyla yürürlükte olan 4706 sayılı Kanun'un Ek 6. maddesinde yer alan düzenleme uyarınca, söz konusu taşınmazın doğrudan kiralanması için bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren (18/05/2018) 6 ay içerisinde başvuruda bulunulması gerekirken, davacı tarafından, öngörülen süre içerisinde yapılmış bir başvurunun bulunmadığı gibi, davacının bu yönde bir iddiasının da bulunmadığının anlaşıldığı;

Öte yandan,2886 sayılı Kanun'un 64. maddesi uyarınca, 3 yıldan fazla süre ile kiraya verme işleri öncesinde Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan izin alınması gerektiği hâlde, dava konusu ihale öncesinde Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan bu yönde bir iznin alınmadığının görüldüğü; diğer taraftan, davacı tarafından, dava dilekçesinin ekinde sunulan 14/02/2022 tarihli dilekçede (31/03/2022 tarihli dava konusu ihaleden önce), ihaleye konu taşınmazın 5 yıldan beri kullanıldığı ve ecrimisil ödendiği belirtilerek söz konusu taşınmazın kendisine satılmasının davalı idareden istenilmesine rağmen, davalı idare tarafından, davacının bu başvurusu hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın uyuşmazlık konusu taşınmazın ihale yoluyla dava dışı kişiye kiralanması nedeniyle davacının haklı beklentisinin boşa çıkartıldığı, bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, usûle ilişkin olarak, davanın süresinde açılmadığı; esasa ilişkin olarak ise, 2886 sayılı Kanun ile Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik uyarınca, tarım arazilerinin pazarlık usûlüyle kiraya verilebileceği, 2886 sayılı Kanun'un 64. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, 3 yıldan fazla süre ile kiraya verme işleri öncesinde Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan izin alınması gerektiği, bu doğrultuda 327 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği uyarınca idarelerine verilen yetki çerçevesinde ihaleye konu taşınmazın 5 yıl süreyle kiralanması amacıyla İl Müdürlüğü'nün Olur işlemiyle izin alındığı, İdare Mahkemesi'nce eksik inceleme ve değerlendirme yapılmak suretiyle karar verildiği, pazarlık usûlüyle yapılacak ihaleler için idarelerin ilân yapıp yapmamakta serbest olduğu, buna rağmen idarelerince, ilgili yerlere ihalenin duyurulması için ilân metninin gönderildiği, davacı tarafından, ihaleye konu taşınmazın 2014 yılından beri tarımsal amaçlı kullanıldığı iddia edilmiş ise de, 11/03/2020 tarihinde taşınmazın mahallinde yapılan incelemede, söz konusu taşınmazın boş olduğunun ve kullanılmadığının tespit edildiği, 21/02/2022 tarihinde yapılan incelemede ise, taşınmazın üzerinde sahibi bilinmeyen, bitmemiş durumda iskeleti yapılmış kamelya ile tekerlekli karavan bulunduğunun tespit edildiği, iddia edildiği üzere 2019 yılının 9. ayından itibaren taşınmazın üzerinde bina ve/veya eklentinin bulunmadığı, taşınmaza yönelik bilgi ve belgelerin incelenmesinden ise, söz konusu taşınmazın tarımsal amaçlı kullanılmadığının anlaşıldığı, ecrimisil ödenmesinin davacı lehine herhangi bir hak doğurmadığı, davacı tarafından gerçeğe aykırı beyanda bulunulduğu, ayrıca idarelerinin kayıtlarında, ihaleye konu taşınmazın davacı tarafından satın alınmasına yönelik 14/02/2022 tarihli dilekçeyle yapılmış herhangi bir başvurunun bulunmadığı, dava konusu ihalenin hukuka uygun olarak gerçekleştirildiği ileri sürülmüştür. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :

Davacı tarafından, İdare Mahkemesi kararı usûl ve hukuka uygun olduğundan davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulüne karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Dairemizin 09/03/2023 tarihli ara kararı gereği yerine getirildikten veya ara kararı gereği için verilen süre geçtikten sonra incelenmesine karar verilen yürütmenin durdurulması istemi, ara kararı cevaplarının geldiği görülmekle yeniden incelendi, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

USÛL YÖNÜNDEN: Davalı idarenin usûle ilişkin itirazı geçerli görülmemiştir. ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY: Mülkiyeti Hazine'ye ait olan ve Sakarya ili, Arifiye ilçesi, …Mahallesi'nde bulunan 5.226 m2 yüz ölçümlü taşınmazın, 2886 sayılı Kanun'un 51. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca pazarlık usûlüyle kiralanmasına yönelik ihale 31/03/2022 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Söz konusu ihaleye 3 kişi katılmış olup, ihale komisyonunun 01/04/2022 tarihli kararıyla ihalenin dava dışı S.S. …Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.

Davacı tarafından, söz konusu ihalenin yapıldığının 11/04/2022 tarihinde öğrenildiği belirtilerek, 20/04/2022 tarihli dava dilekçesiyle 31/03/2022 tarihli ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, genel bütçeye dâhil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayrî aynî hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun'da yazılı hükümlere göre yürütüleceği; "İhalenin ilânı" başlıklı 17. maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendinde, pazarlık usûlüyle yapılacak ihaleler için idarelerin, ilân yapıp yapmamakta serbest olduğu; "Pazarlık usûlüyle yapılacak işler" başlıklı 51. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde, "Aşağıda yazılı işlerin ihalesi, pazarlık usûlüyle yapılabilir; (...) g) Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devlet'in özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devlet'in hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi"; "Kiralarda sözleşme süresi" başlıklı 64. maddesinin ikinci fıkrasında, "Üç yıldan fazla süre ile kiraya verme işlerinde, önceden Maliye Bakanlığı'ndan izin alınması şarttır. Katma bütçeli idarelerde bu izin, idarelerin bağlı bulundukları bakanlıktan alınır. Özel İdare ve belediyeler için kendi özel kanunları uygulanır."; "Mahalli komisyonların yetkileri" başlıklı 76. maddesinde, "Taşınır ve taşınmaz malların satış, kira, trampa edilmesi ve mülkiyetin gayri ayni hak tesislerinde, mahalli komisyonların ne miktara kadar ihaleye selahiyetleri oldukları, her yıl Genel Bütçe Kanunu'nda gösterilir." kurallarına yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin "İhalenin ilânı" başlıklı 19. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, pazarlık usûlüyle yapılacak ihaleler için defterdarlık veya malmüdürlüklerinin, işin önem ve özelliğine göre ilân yapıp yapmamakta serbest olduğu; "Pazarlık usûlünde ihale" başlıklı 38. maddesinde, "(1) Pazarlık usûlüyle yapılan ihalelerde teklif alınması belli bir şekle bağlı değildir. İhaleler, komisyon tarafından işin nitelik ve gereğine göre, bir veya daha fazla istekliden yazılı veya sözlü teklifler almak ve bedel üzerinde anlaşmak suretiyle yapılır. (2) Pazarlığın ne suretle yapıldığı, ne tekliflerde bulunulduğu ve üzerine ihale yapılanların neden dolayı tercih edildiği pazarlık kararında gösterilir."; "İhale usûlleri" başlıklı 67. maddesinde, "(...) (3) Kullanışlarının özelliği veya idareye yararlı olması nedeniyle kapalı veya açık teklif usûlleriyle ihalesi uygun görülmeyen Hazine taşınmazları, Kanun'un 51. maddesinin (g) bendine, Hazine'nin paylı veya elbirliği mülkiyetinde olan taşınmazlardaki payları (f) bendine göre pazarlıkla kiraya verilebilir. (4) Taşınmazların kiraya verilmesi işlemlerinde; kullanışlarının özelliği veya idareye yararlı olması hususlarının bulunup bulunmadığı Bakanlıkça belirlenir. Ancak, aşağıda belirtilen durumlarda bu özelliklerin varlığı kabul edilir ve Kanun'un 51. maddesinin (g) bendine göre pazarlıkla kiraya verilebilir.

a)Tarım arazilerinin kiraya verilmesi, (...)"; "Tarım arazilerinin kiraya verilmesi" başlıklı 69. maddesinde, "Tarım arazileri, Yönetmeliğin 12. maddesine göre tespit edilen bedel üzerinden, 17. maddesinde belirtilen komisyonca kiraya verilebilir." kurallarına yer verilmiştir. 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanunu'nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un Ek 6. maddesinde (dava konusu ihale tarihi itibarıyla yürürlükte olan hâliyle), "İmar planı bulunmayan veya imar planında tarımsal amaca ayrılan Hazineye ait tarım arazilerini en az üç yıldan beri tarımsal amaçla kullandığı 31/12/2017 tarihinden önce Bakanlıkça tespit edilen ve başvuru tarihi itibarıyla kullanımlarının hâlen devam ettiği belirlenen kullanıcılardan; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde bu arazileri doğrudan kiralamak için başvuruda bulunanlara, ecrimisil borçları bulunmaması şartıyla, cari yıl ecrimisil bedelinin yarısı üzerinden on yıla kadar doğrudan kiralanabilir.

Kira süresi sonunda yükümlülüklerini yerine getirdiği tespit edilen ve talepte bulunan kiracıların kira süresi uzatılabilir veya bu araziler sözleşme hükümleri çerçevesinde on yıllık kullanımı müteakip kiracılarına doğrudan satılabilir. Bu arazilerin satışında 26/04/2012 tarihi itibarıyla belediye ve mücavir alan sınırları içinde yer alan araziler için bu Kanun'un 4. maddesinin on ikinci fıkrası, bu tarih itibarıyla belediye ve mücavir alan sınırları dışında yer alan araziler için ise 6292 sayılı Kanun'un Hazine'ye ait tarım arazilerinin satışına ilişkin hükümleri kıyasen uygulanır. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir." kuralı yer almıştır. 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nde, Milli Emlak Genel Müdürlüğü, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın hizmet birimleri arasında sayılmış; anılan Kararname'nin 101. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, "Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün görevleri şunlardır: (...) (b) Hazine'nin özel mülkiyetindeki taşınmazların satışı, kiralanması, trampası ve üzerinde sınırlı ayni hak tesisi, Devlet'in hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve bu yerler için gerekli görülen hâllerde kullanma izni verilmesi işlemlerini yapmak." kuralına yer verilmiştir. 24/03/2010 tarih ve 27531 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 327 sıra numaralı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Yetki" başlıklı 3. bölümünün "Kira işlemleri" başlıklı kısmının "Kira işlemlerinde yetki" başlıklı alt kısmında, "(1) Hazine taşınmazlarının kiraya verilmesi işlemlerindeki yetkiler aşağıdaki şekilde kullanılacaktır;

a)Hâsılat paylaşımı esasına göre protokol ile yapılacak kiralama işlemleri hariç ilk yıl tahmini kira bedeli, Kanun'un 76. maddesi için;

1.Ankara, İstanbul ve İzmir illerinde; yılı merkezi yönetim bütçe kanununun (İ) cetvelinde 'Ankara, İstanbul ve İzmir il merkezleri' için,

2.Diğer büyükşehir belediyesi olan illerde; yılı merkezi yönetim bütçe kanununun (İ) cetvelinde 'diğer büyükşehir belediyesi olan il merkezleri' için,

3.Bu iller dışındaki illerde ise; yılı merkezi yönetim bütçe kanununun (İ) cetvelinde 'diğer il merkezleri, büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçeler ve nüfusu 50.000’i geçen ilçeler' için,

Belirlenen parasal sınırları (bu bedeller dâhil) aşmayan taşınmazların beş yılı geçmemek üzere Kanun'un 36. ve 45. maddeleri uyarınca kiraya verilmesi işlemleri Valiliklerce (Defterdarlıklar); taşınmaz ilçede ise, Valilikten (Defterdarlık) izin alınmak suretiyle Kaymakamlıklarca (Malmüdürlükleri) yapılacaktır.

4.Pazarlık usûlüyle yapılabilecek kiralamalarda ise, bu fıkranın (a) bendinin (1), (2) ve (3) numaralı alt bentlerinde belirtilen parasal sınırların yarısını aşmayan (bu bedeller dâhil) taşınmazların kiraya verilmesi işlemleri Valiliklerce (Defterdarlıklar); taşınmaz ilçede ise, Valilikten (Defterdarlık) izin alınmak suretiyle Kaymakamlıklarca (Malmüdürlükleri) yapılacaktır. (...) (2) Kira süresine ve kira bedeline ilişkin yukarıda belirtilen yetki sınırlarının üstündeki kiralama işlemlerinden önce Bakanlıktan izin alınacak, tahmin edilen bedel itibarıyla Valiliklerin (Defterdarlıklar) yetkisinde kalan, ancak beş yıldan daha uzun süreli kiralanması talep edilen taşınmazlar, Bakanlığa iletilmeksizin beş yıl süreyle Valiliklerce (Defterdarlıklar) kiraya verilecek ve kira sözleşmesinin bitiminde yenileme şartlarının oluşması hâlinde yeniden kiralanabilecektir. (...)" kuralları yer almıştır. 31/12/2021 tarih ve 31706 (1. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'nun ekinde yer alan "Çeşitli Kanun ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerine Göre Bütçe Kanunu'nda Gösterilmesi Gereken Parasal Sınırlara Ait Cetvel'de [(İ) cetveli]", 2886 sayılı Kanun'un 76. maddesi kapsamında "diğer büyükşehir belediyesi olan il merkezleri" için belirlenen parasal sınır, 393.000,00-TL'dir. HUKUKÎ DEĞERLENDİRME:

Aktarılan mevzuatın irdelenmesinden, kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devlet'in özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devlet'in hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisine ilişkin işlerin ihalesi pazarlık usûlüyle yapılabilecektir.

Dosyanın incelenmesinden, Sakarya ili, Arifiye ilçesi, …Mahallesi'nde bulunan, mülkiyeti Hazine'ye ait bulunan taşınmazın, 2886 sayılı Kanun'un 51. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca pazarlık usûlüyle kiralanmasına yönelik ihalenin 31/03/2022 tarihinde gerçekleştirildiği, ihaleye ilişkin ilân metninin İl Müdürlüğü'nün internet sitesinde yayımlandığı ve ilân panosuna asıldığı, ilgili belediyelere, kaymakamlıklara, ticaret odalarına, mahalle muhtarlıklarına ilân edilmek üzere gönderildiği, söz konusu ihaleye 3 kişinin katıldığı ve ihale komisyonunun 01/04/2022 tarihli kararıyla ihalenin S.S. …Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi üzerinde bırakılmasına karar verildiği, davacı tarafından ihalenin gerçekleştirildiğinin 11/04/2022 tarihinde öğrenildiğinden bahisle, söz konusu taşınmazın tarafınca 2014 yılından beri tarımsal amaçlı kullanıldığı, taşınmazın üzerine bina ve eklenti inşa edildiği, meyve ve ceviz ağaçları dikildiği, bu kapsamda 4706 sayılı Kanun'un Ek 6. maddesi kapsamında "hak sahibi" olarak değerlendirilmesi gerekirken dava konusu ihaleyle söz konusu taşınmazın üçüncü kişiye kiraya verilmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilerek dava konusu ihalenin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Öncelikli olarak, davacının 4706 sayılı Kanun'un Ek 6. maddesi kapsamında, ihaleye konu taşınmazı doğrudan kiralama hakkına sahip olup olmadığı yönünden değerlendirme yapılması gerekmektedir. 18/05/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7143 sayılı Kanun'un 17. maddesiyle 4706 sayılı Kanun'a eklenen Ek 6. madde uyarınca, imar planı bulunmayan veya imar planında tarımsal amaca ayrılan Hazine'ye ait tarım arazilerini en az 3 yıldan beri tarımsal amaçla kullandığı 31/12/2017 tarihinden önce Bakanlıkça tespit edilen ve başvuru tarihi itibarıyla kullanımlarının hâlen devam ettiği belirlenen kullanıcılardan, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren (18/05/2018) 6 ay içerisinde bu arazileri doğrudan kiralamak için başvuruda bulunanlara, söz konusu taşınmazlar 10 yıla kadar doğrudan kiraya verilebilmektedir. Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından, söz konusu düzenleme kapsamında ihaleye konu taşınmazın doğrudan tarafına kiraya verilmesine yönelik başvuruda bulunulduğuna ilişkin herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı görülmüştür.

Bu kapsamda, davacının 4706 sayılı Kanun'un Ek 6. maddesi kapsamında bir başvurusu bulunmadığından, bu düzenleme kapsamında ihaleye konu taşınmazı doğrudan kiralama hakkı bulunmamaktadır. Öte yandan, 15/04/2022 tarih ve 31810 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7394 sayılı Kanun'un 17. maddesiyle, 4706 sayılı Kanun'un Ek 6. maddesinin birinci fıkrasında değişiklik yapılarak, imar planı bulunmayan veya imar planında tarımsal amaca ayrılan Hazine'ye ait tarım arazilerinin, 31/12/2019 tarihinden önce en az 3 yıldan beri tarımsal amaçla kullanan ve kullanımlarının hâlen devam ettiği Bakanlıkça belirlenen kullanıcılarına 10 yıla kadar doğrudan kiraya verilebileceği kuralına yer verilmiştir.

Bu kapsamda, dava konusu ihalenin 31/03/2022 tarihinde gerçekleştirildiği dikkate alındığı, bu tarihten sonra 4706 sayılı Kanun'un Ek 6. maddesinin birinci fıkrasında yapılan değişikliğin uyuşmazlık konusu olayda uygulanma imkânı bulunmadığından, davacının bu konudaki iddiasına da itibar edilmemiştir.

İkinci olarak, İdare Mahkemesi'nce, uyuşmazlık konusu ihale öncesinde 2886 sayılı Kanun'un 64. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan izin alınması gerekirken, davalı idarece, bu konuda Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan alınmış bir iznin bulunmadığından bahisle uyuşmazlık konusu ihalenin iptaline karar verildiğinden, söz konusu gerekçe yönünden bir değerlendirme yapılması gerekmektedir. 2886 sayılı Kanun'un 64. maddesinin ikinci fıkrasında, 3 yıldan fazla süre ile kiraya verme işleri öncesinde Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan izin alınması gerektiği kuralına yer verilmiştir. 327 sıra numaralı Milli Emlak Genel Tebliği (Genel Tebliğ) ile, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın görev ve yetkileriyle ilgili işlemlerin yapılmasına ve yürütülmesine ilişkin genel tebliğ, genelge ve genel yazılarla valiliklere (defterdarlıklar), kaymakamlıklara (malmüdürlükleri) ve bazı bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarına devredilen yetkilerin kullanımına ilişkin usûl ve esaslar belirlenmiştir.

Öte yandan,12/09/2018 tarih ve 30533 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile 16/06/2012 tarih ve 28325 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kamu kurum ve kuruluşlarının taşınmazları ile ilgili yapılacak işlemler hakkında 2012/15 sayılı Başbakanlık Genelgesi yürürlükten kaldırılmış olup, 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde, "Kamu kurum ve kuruluşları (belediyeler ve il özel idareleri hariç) ile sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamu kurum ve kuruluşlarına ait şirketler, kendi mülkiyetlerinde veya tasarruflarında bulunan taşınmazları ile ilgili olarak; kamu kurum ve kuruluşları, vakıf, dernek veya bunların şirketlerine, gerçek veya tüzel kişilere; satış, kira, irtifak, takas, tahsis, devir ve benzeri her türlü tasarrufa yönelik işlemlerini, bakanlıklar ile bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşlarında bakan yardımcısı, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında üst yönetici başkanlığında teşkil ettirilen komisyonlar vasıtasıyla yapacaklarıdır. Söz konusu komisyonlarca izin başvuru ve sonuçları Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında Cumhurbaşkanlığına bildirilecektir. (...)" düzenlemelerine yer verilmiştir. 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesine istinaden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nca hazırlananan 14/09/2018 tarih ve 2018/11 sayılı İç Genelgede, 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında yapılacak her türlü işlemin Bakan Yardımcısı başkanlığında teşkil ettirilen komisyon vasıtasıyla yapılması; 2012/15 sayılı Başbakanlık Genelgesinin uygulaması sürecinde (mülga) Başbakanlıkça uygun görülen muafiyetlere yönelik izinler ile Cumhurbaşkanlığı karar ve kararnamelerine konu işlemler ve kamu kurum ve kuruluşları ile bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşları adına yapılacak işlemler hariç olmak üzere, 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesine konu izin taleplerinin ilgili birime gönderilmesi; izin taleplere ilişkin bilgilerin Kamu Taşınmazları Bilgi Sistemine (KATBİS) girilmesi gerektiği belirtilmiştir. 2012/15 sayılı Başbakanlık Genelgesinin uygulama sürecinde, (mülga) Başbakanlık ve Bakanlık Makamı'ndan alınan muafiyet kapsamında, kamu kurum ve kuruluşlarına yapılacak kiralama işlemleri ile ilk yıl kira bedeli, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'nun ekinde yer alan (İ) cetvelinde (2886 sayılı Kanun'un 76. maddesi kapsamında) belirtilen parasal limitlerin 1/3'üne kadar olan kiralama işlemleri, 2012/15 sayılı Başbakanlık Genelgesinden muaf tutulmuştur. Söz konusu kiralama işlemleri hariç, valiliklerce (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) yapılacak kiralamalardan önce, Bakan Yardımcısı başkanlığında teşkil eden komisyondan alınacak izne esas olmak üzere gerekli bilgi ve belgeler gönderilmek suretiyle Bakanlık'tan izin alınması gerekmektedir. 327 sıra numaralı Genel Tebliğ uyarınca, Hazine taşınmazlarının kiraya verilmesi işlemlerinde, -hâsılat paylaşımı esasına göre protokol ile yapılacak kiralama işlemleri hariç- ilk yıl tahmini kira bedeli, 2886 sayılı Kanun'un 76. maddesi kapsamında, Ankara, İstanbul ve İzmir illeri dışındaki diğer büyükşehir belediyesi olan illerde, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'nun ekinde yer alan (İ) cetvelinde "diğer büyükşehir belediyesi olan il merkezleri" için belirlenen parasal sınırları (bu bedeller dâhil) aşmayan taşınmazların 5 yılı geçmemek üzere 2886 sayılı Kanun'un 36. ve 45. maddeleri uyarınca kiraya verilmesi işlemleri valiliklerce (defterdarlıklar); taşınmaz ilçede ise, valilikten (defterdarlık) izin alınmak suretiyle kaymakamlıklarca (malmüdürlükleri) yapılacaktır. Pazarlık usûlüyle yapılabilecek kiralamalarda ise, söz konusu parasal sınırın yarısını aşmayan (bu bedeller dâhil) taşınmazların kiraya verilmesi işlemleri valiliklerce (defterdarlıklar); taşınmaz ilçede ise, valilikten (defterdarlık) izin alınmak suretiyle kaymakamlıklarca (malmüdürlükleri) yapılacaktır. 2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'nun ekinde yer alan (İ) cetvelinde, 2886 sayılı Kanun'un 76. maddesi kapsamında "diğer büyükşehir belediyesi olan il merkezleri" için belirlenen parasal sınır, 393.000,00-TL'dir.

Bu kapsamda, ihaleye konu taşınmazın ilk yıl tahmini kira bedelinin 3.990,00-TL olarak belirlenmiş olması ve bu bedelin pazarlık usûlüyle yapılabilecek kiralamalara ilişkin öngörülen parasal sınırın altında kalması nedeniyle, uyuşmazlık konusu taşınmazın 2886 sayılı Kanun uyarınca pazarlık usûlüyle kiraya verilmesi öncesinde Bakanlıktan izin alınmasına ve söz konusu işlemlerin Bakan Yardımcısı başkanlığında teşkil eden komisyon vasıtasıyla yapılmasına gerek olmadığından, uyuşmazlık konusu taşınmazın kiraya verilmesine yönelik işlemler doğrudan Sakarya Valiliği'nce gerçekleştirilebilecektir.

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu ihale öncesinde Sakarya Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün 14/03/2022 tarih ve 3139701 sayılı Olur'u ile uyuşmazlık konusu taşınmazın kiralanmasına yönelik ihalenin 31/03/2022 tarihinde, tarımsal amaçlı ve 2886 sayılı Kanun'un 51. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca pazarlık usûlüyle gerçekleştirilmesine izin verilerek ihale öncesine yönelik gerekli işlemlerin yerine getirildiği anlaşıldığından, İdare Mahkemesi'nin aksi yöndeki değerlendirmesinde hukukî isabet bulunmamaktadır.

Bu itibarla, uyuşmazlık konusu taşınmazın 2886 sayılı Kanun uyarınca pazarlık usûlüyle 5 yıl süreli tarımsal amaçlı kiraya verilmesine ilişkin ihaleye 3 isteklinin katıldığı ve ihalenin de yıllık tahmini kira bedelinin üzerinde teklif veren istekli üzerinde bırakıldığı görüldüğünden, dava konusu ihalede hukuka aykırılık, ihalenin iptali yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise hukukî isabet görülmemiştir.

Öte yandan, davacının söz konusu taşınmazı doğrudan kiralama ve/veya satın alma hakkı bulunmadığından, uyuşmazlık konusu olayda haklı beklentilerin korunması ilkesinin ihlâlinden söz edilemeyeceği; pazarlık usûlüyle yapılan ihalede davalı idareye, ilân yapıp yapmamak konusunda serbestlik tanındığı, ayrıca, dava konusu ihale öncesinde davacıya ihalenin yeri, günü ve saatinin bildirilmesini zorunlu kılan bir düzenlemenin de bulunmadığı anlaşıldığından davacının bu yöndeki iddiaları geçerli görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.Davalının temyiz isteminin kabulüne;

2.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,

3.DAVANIN REDDİNE,

4.Ayrıntısı aşağıda gösterilen …-TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

5.…-TL temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,

6.Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara iadesine,

7.Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,

8.2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 20/06/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.