11. Hukuk Dairesi

Taraflar arasında görülen davada Ankara Asliye 4.Ticaret Mahkemesi’nce verilen 22.10.2008 tarih ve 2007/677-2008/485 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin dava dışı ...Makine Ltd. Şti.'ne sattığı mal karşılığında davalının keşidecisi olduğu 11.000,00 TL bedelli çekin ciro edilmek suretiyle verildiğini, davalının isteği üzerine süresinde bankaya ibraz edilmediğini, başlatılan icra takibine ise davalının haksız itiraz ettiğini, öte yandan çek bedelini ödemeyen davalının TTK'nun 644. maddesi anlamında sebepsiz zenginleştiğini ileri sürerek, 11.000,00 TL'nın tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin çekin lehtarına ödeme yaptığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre, davalı keşidecinin lehtara ödeme yaptığına dair belge sunduğu, bu belgeye göre davalının sebepsiz zenginleşmediği,

TTK'nun 644. maddesinin çeke istisnai bir kambiyo vasfı tanıdığı, bu davada keşideci davalının ödeme sırasında çeki isteme zorunluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir. Dava, davalı keşidecinin sebepsiz zenginleştiği iddiasıyla davacı hamilin TTK'nun 644. maddesine dayalıalacak istemine ilişkindir. Davalı keşideci, davaya konu çekin bedelini lehtarı dava dışı ...Makine Ltd. Şti.'ne ödendiğini, dolayısıyla zenginleşmediğini savunarak ödemeye ilişkin 06.04.2004 tarihli belgeyi sunmuştur. 'Keşidecinin lehtar ile arasındaki temel ilişki nedeniyle borcunun devam ettiğini zenginleşmenin bulunmadığını-idda ve ispat etmesinin yanı sıra, lehtara ödemede bulunduğunu iddia etmesi de mümkündür.

Ancak ödeme temel ilişkiye dayanmalıdır. Çeke dayanan bir ödeme karşılığında çek keşideciye iade edileceğinden TTK'nun 644. maddesine dayanan bir sebepsiz zenginleşme davası olmayacaktır. Çekin lehtar tarafından ciro edilmesinden sonra, keşidecinin çek bedelini haricen lehtara ödediği iddiası ancak temel ilişki nedeniyle bir ödeme ise TTK'nun 644. maddesine dayanılarak açılan bir davada göz önünde bulundurulacaktır.' (Bakınız Prof. Dr. Seza Reisoğlu, Türk Hukukunda ve Bankacılık Uygulamasında Çek, 3. Baskı, Sahife:349-350) Gerçekten de keşidecinin bu çek sebebiyle ödeme yaptığını kanıtladığı kabul edildiği takdirde keşideci davalı yönüyle TTK'nun 644. maddesinde yazılı sebepsiz zenginleşe olgusunun gerçekleşmemesi nedeniyle davanın reddi gerekecektir.

Bu durumda, davalı keşidecinin ibraz ettiği ve dayandığı ödeme belgesi üzerinde durularak, dava konusu çek nedeniyle yapılmış kuşku duyulmayacak bir ödemenin var olup olmadığının davalı ve dava dışı ...Makine Ltd. Şti. defterleri üzerinde yapılacak bilirkişi incelemesi ile ortaya konması, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm tesisi doğru olmamıştır.