6. Hukuk Dairesi

Mahkememize açılan Alacak (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan) davasının yapılan yargılaması sonucunda;

DAVA :

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili tasfiye halinde S.S. *** Yapı Kooperatifi'nin inşaat faaliyetlerine 2014 yılında arsa alımı suretiyle inşaat yapımı işlemlerine başladığını, toplamda 3 adet blokta 82 daire ve dükkanlar inşa ettiğini, kooperatifin inşa etmiş olduğu 1. blok 26 numaralı dairenin davalıya ait olduğunu, konutların tamamının aynı anda teslimi mümkün olmadığından konutlar tamamlandıkça üyelere etap etap tesliminin sağlandığını, akabinde müvekkili kooperatifin tasfiye aşamasına girdiğini, kooperatif üyelerinin yükümlülüklerini yerine getirmelerinin akabinde tasfiyenin sağlanacağını, 01.10.2021 tarihli olağan genel kurulun 10. maddesinde bu hususun açık şekilde dile getirildiğini, kooperatif ana sözleşmesinin 61. maddesinde ''arsa bedelleri ile yapı masrafları ve yol, su, elektrik gibi müşterek tesis masrafları, okul kütüphane, satış mağazaları, bahçe ve spor alanı gibi genel hizmet tesis bedellerinden her konuta düşecek olan miktar ile genel giderler ve yönetim masraflarından ortaklara düşecek paylar hesaplanmak suretiyle konutların geçici maliyetleri bulunur. Bundan sonra yönetim kurulu kararı ile oluşturulacak en az üç kişilik bir teknik heyet tarafından konutların yeri, yapı durumu ve sair özelliklerine göre kıymet takdir olunur. Bu heyet tarafından takdir olunan fark, geçici maliyet bedellerine eklenir veya bu bedelden indirilir. Geçici maliyet tespitinden sonra yapılan masraflar kesinleşen kıymet takdiri ile orantılı olarak bölünerek kesin maliyet bulunur. .....'' şeklinde konut bedellerinin hangi usulde tespit edileceğinin belirlendiğini, bu şekilde konutunu teslim alan ortaklardan ileride çıkabilecek ve tüm ortaklara yansıtılması gereken müşterek giderler ile erken konut teslimi ile sağlanan faydanın karşılığı olarak konutun teslim tarihindeki kesin maliyet bedelinin %10'u ayrıca alınacağının da kooperatif ana sözleşmesinde belirtildiğini, böylece konutu erken teslim alan ortaklar ile inşaatı devam eden diğer ortaklar arasındaki hak ve vecibelerde eşitlik ilkesinin korunmasının amaçlandığını, 01/10/2021 tarihli kooperatif olağan genel kurulda kesin hesapla ilgili ödeme yapmayanların durumunun görüşüldüğünü, davalının, dairesini erken teslim alan grup içerisinde yer aldığını, dairenin 2020 yılına endekslenmiş değerinin 431.234,00-TL olduğunu, davalının kooperatife ödemiş olduğu bedelin 2020 yılına endekslenmiş halinin ise 295.837,50-TL olduğunu, davalının teslim almış olduğu 1. blok 26 numaralı dairenin kesin hesap ve %10 risk bedeli sonucu güncel borcunun 148.936,15-TL olduğunu, kesin hesap maliyeti ve %10 risk bedelinin davalıya tebliğ edilmiş olmasına rağmen bu bedelin davalı tarafından henüz ödenmediğinden bahisle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000,00-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı kooperatife ödenmesine, yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde; davanın arabuluculuk faaliyetine başvurulmadığı gözetilerek usulden reddine, davanın belirsiz alacak olarak açılmasında davacı tarafın hukuki yararı olmadığını, müvekkilinin kooperatife üyeliği bulunmadığı halde açılmış olan işbu davanın husumet yokluğu nedeniyle reddinin gerektiğini, kooperatifin alacağının zamanaşımına uğradığını, müvekkilinin kooperatife herhangi bir borcu olmadığını, üzerine düşen edimleri yerine getirdiğini, haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce verilen 19/10/2022 tarih *** karar sayılı ilamı, Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 22/12/2022 tarih *** karar sayılı ilamı ile kaldırılmakla, dosya mahkememizin *** esas sırasına kaydı yapılmış ve yargılamasına bu esas üzerinden devam edilmiştir. YARGILAMA VE GEREKÇE: Dava, kooperatif tarafından çıkarılan kesin maliyet borcunun tahsili talebine ilişkindir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya Mahkememiz görevlidir. 6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama Tek Hakim tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır. Mahkememizde açılan ve sonuçlanan davada 7251 sayılı kanunla değişik 6102 Türk Ticaret Kanununun 4/2. maddesi uyarınca basit yargılama usulü uygulanmıştır. Dava şartı arabuluculuk faaaliyeti kapsamında taraflar görüşmüş ancak anlaşmaya varamamışlardır. Kayseri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nde bulunan davacı kooperatif kayıtları, kooperatif kayıtları ve tarafların dayandığı tüm deliller toplanmıştır. Kooperatif tarafından belirlenen bedellerin (kesin maliyet v.s) ödenmesinden sonra kurada isabet eden dairenin tapusunun davalıya devredildiği taraflar arasında ihtilaf konusu değildir. 06/11/2023 havale tarihli bilirkişi heyet raporunda; kooperatifin 3 blok halinde 82 adet daire ve dükkan inşa ettiği, bu inşa edilen taşınmazlardan 1. blokta bulunan 21 nolu dairenin davalıya tahsis edildiğinin belirlenmiş olduğu, kooperatifin 29/06/2019 tarihinde yapılan 2019 yılı olağan genel kurul toplantısının 10. maddesinde alınan karar gereğince kooperatifin tasfiye sürecine girmiş olduğunun kabul edilmiş olduğu, davalının davacı kooperatife yapmış olduğu ödemeler incelendiğinde 169.500,00-TL ödeme yaptığı ve bunun karşılığında 04/06/2018 tarihli 36068 seri numaralı KDV dahil 169.500,00-TL tutarlı fatura düzenlendiğinin tespit edilmiş olduğu, dosyada mevcut maliyet raporları incelendiğinde 2 adet maliyet raporu bulunduğu, bunlardan birincisinin 14/07/2020 tarihli maliyet raporu olduğu, bu maliyet raporunda davalıya teslimi yapılan konutun toplam maliyetinin 299.171,33-TL olarak tespit edildiği, bu tutarı davalının ödemesi gerektiği kabul edilirse 299.171,33-TL - 169.500,00-TL = 129.671,33-TL borcun hesaplanmış olduğu, bahse konu maliyet raporunda ayrıntılı bir hesaplama dökümünün bulunmadığı, ayrıca ana sözleşmenin 61. maddesindeki prosedürün uygulanmasına ilişkin bilgi olmadığı, dosyadaki tip ana sözleşmede endekslemeye ilişkin bir hüküm olmadığı, endekslemenin hangi metoda göre yapıldığının belli olmaması nedeniyle denetiminin de yapılamamış olduğu, ayrıca davalı ödemesine ilişkin bir endeksleme yapılmadığı yönünden raporlarını sunmuşlardır.

Öncelikle her ne kadar Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 08/12/2022 tarih 2022/2636 esas 2022/2638 karar sayılı ilamı ile davacı kooperatifin geçici 11. Madde kapsamında olup olmadığı yönünden uzman bilirkişiden rapor alınması gerektiğinden bahisle mahkememiz kararı kaldırılmış ise de Anayasa Mahkemesi'nin 16/02/2023 tarih 2022/126 esas 2023/29 karar sayılı ilamı ile; "24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na 10/6/2022 tarihli ve 7410 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle eklenen geçici 11. maddenin birinci fikrasının Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline, kalan kısmının 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usûlleri Hakkında Kanun'un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince oy birliği ile iptaline" karar verdiği anlaşılmakla bu hususta herhangi bir araştırma yapılmasına gerek kalmamıştır.

Öte yandan yapı kooperatiflerinin amacı ortaklarının konut ihtiyaçlarının karşılamaktır. Bu amaçla bir araya gelen ortaklar emeklerini ve birikimlerini birleştirerek amaçlarını gerçekleştirirler. Kooperatifler Kanunu 23. maddesine göre "kooperatif ortakları bu yasanın kabul ettiği ilkeler ışığında hak ve yükümlülüklerde eşittirler. Kooperatif ana sözleşmesi kooperatif ortaklarının birbiri ve ortaklarla kooperatif tüzel kişiliği arasında özel hukuk sözleşmesidir.Ana sözleşmeye Kooperatifler Kanunu'na aykırı olmamak koşulu ile sözleşme serbestisi çerçevesinde istenilen hükümler konulabilir. Somut olayda; Kooperatif Ana Sözleşmesinin kesin maliyete ilişkin 61.maddesi ve kur'a çekimine ilişkin 62. maddesinde değişiklik yapılarak kooperatifin etap etap yapılacağı, inşaat sona erdikçe, biten binalar için kur'a çekileceği ve çıkarılan kesin maliyet hesabına göre %10 fazla ödeyenlerin bağımsız bölümlerin teslim edilerek kooperatiften istifa edebilecekleri ana sözleşme hükmü olarak belirlenmiştir. Bu ana sözleşme hükmü; gerek kanunla belirlenen kooperatiflerin ana ilkesine, gerekse eşitlik ilkesine aykırıdır. Her ne kadar ana sözleşme değişikliği ile ilgili iptal davası açılmamış ise de kanuna aykırı kararlar yok hükmünde olacağından her zaman göz önünde bulundurulur. Ana sözleşmenin 61 ve 62. maddelerindeki değişiklikler Kooperatifler Kanununda çerçevesi çizilen ana ilkelere ve eşitlik ilkesine aykırı olduğundan yok hükmünde oldukları eldeki davada da gözetilmelidir. Konut sahibi olmak isteyen kooperatif ortakları son bağımsız bölüm bitip teslim edilene kadar kooperatif ortağı olmaya devam etmelidir. Kooperatif, inşaatlar bitmeden bağımsız bölümü teslim alıp istifa eden üyelerden bağımsız bölümü geri alma hakkına sahiptir. İnşaatlar devam ederken başkaca aidat alınmayacağını ilişkin taahhütlerin kooperatif açısından geçerli kabul edilemeyeceği, maliyetlerin artması halinde bu bedelin kooperatif ortaklarından talep edilebileceği yerleşmiş Yargıtay içtihatları ile kabul edilmiştir. Yine somut olaya gelindiğinde kooperatif yukarıda belirlenen gerekçeyle, geçersiz olan ana sözleşmenin 61 ve 62. maddesi uyarınca kesin maliyet hesabı çıkartıp, bu bedeli davalıdan talep etmiş ise de, henüz tüm inşaatlar bitmeden yapılacak kesin maliyet hesabı hiçbir zaman kesin maliyet sonucunu vermeyecek, her genel kurul sonrasında yapılacak hesaplamaya göre ortaklardan yeniden talepte bulunma zorunluluğu doğacaktır. Bu gerekçeler doğrultusunda kanuna aykırı olarak düzenlenen ana sözleşme uyarınca belirlenen bedelin davalıdan talep edilebilmesini kabul etmek mümkün değildir. Ancak kooperatif, inşaatlarının bitmesini müteakip yapılacak kesin hesap sonucunda belirlenen bedeli bağımsız bölüm teslim alan ortaktan kooperatiften istifa edip etmediğine bakılmaksızın talepte bulunabilecektir. (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 17/05/2023 tarih ve 2023/1201 E - 2023/1889 K) Eldeki davada kooperatifin inşaatlarının devam ettiği bu sebeple bu aşamada kesin maliyet talebinde bulunamayacağı davanın erken açılmış dava olduğu anlaşılmakla davanın usulden reddine ilişkin aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1.Davanın erken açılmış olması nedeniyle USULDEN REDDİNE,

2.492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gerekli 427,60-TL ilam harcından, dava açılışı sırasında tahsil edilen 85,39-TL peşin harcın mahsubuna, bakiye 342,21-TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

3.6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

4.Davacı tarafın yaptığı yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

5.6100 sayılı HMK 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,

6.Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/2. maddesi uyarınca 5.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil eden davalıya ödenmesine, Dair, taraf vekillerinin ve davalı asilin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal iki haftalık süresi içerisinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 28/02/2024 Katip ...