Danıştay 9. Daire Başkanlığı

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2023/154 E.  ,  2023/4858 K. "İçtihat Metni"T.C. D A N I Ş T A Y

2.(DAVALI) ... Belediye Başkanlığı

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin .. tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ:

Dava konusu istem: Davacı adına, İzmir İli ... Organize Sanayi Bölgesi sınırları içinde kalan ve davacıya tahsis edilen ... ada ... ve ... parselde kayıtlı bulunan taşınmazlar nedeniyle 2021 ve 2022 yıllarına ilişkin olarak, re'sen tarh edilen emlak (arsa) vergisi, taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payı ve kesilen vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinden vergisi ihtilaflı taşınmazların mülkiyetinin ... Organize Sanayi Bölgesine ait olduğu, 2020 yılında imzalanan arsa tahsis sözleşmesi ile kullanımının davacı şirkete bırakıldığının anlaşıldığı, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun 13. maddesinde; arazi vergisini, arazinin maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa araziye malik gibi tasarruf edenlerin emlak vergisinin mükellefi olduğu yönündeki hüküm de göz önüne alındığında, ilgili taşınmazların malikinin ... Organize Sanayi Bölgesi olduğu açık iken, davacının malik gibi tasarruf ettiğinden bahisle gerçekleştirilen cezalı tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın kabulüne, cezalı tarhiyatın kaldırılmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: 2021 ve 2022 yıllarına ilişkin tarh edilen emlak (arsa) vergilerinin ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payına ilişkin olarak; 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun 3. ve 13. maddesi hükümlerinden emlak vergisini taşınmazın malikinin ödeyeceği, intifa hakkı tesis edilmesi halinde emlak vergisini malik yerine intifa hakkı sahibinin ödeyeceği, taşınmaz malikinin ve intifa hakkı sahibinin bulunmaması halinde taşınmaza malik gibi tasarruf edenlerin ödeyeceği sonucuna varıldığı, vergisi ihtilaflı taşınmazların mülkiyetinin ... Organize Sanayi Bölgesine ait olduğu, 2020 yılında imzalanan arsa tahsis sözleşmesi ile kullanımının davacı şirkete bırakıldığı, dolayısıyla davacının uyuşmazlık konusu dönemde arsa vasfındaki taşınmazları kullanması nedeniyle Emlak Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca emlak vergisi mükellefi olduğunun açık olduğu, Aynı Kanunun “Arazi Vergisi” başlıklı “İkinci Kısım” “Geçici muafiyetler” başlıklı 15'inci maddesinin (d) bendinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca, organize sanayi bölgeleri için iktisap olunduğu veya bu bölgelere tahsis edildiği kabul edilen arazinin (Sanayici lehine tapudaki tescilin yapılacağı tarihe kadar) geçici olarak arazi vergisinden muaf olacağı, anılan Kanunun “Bina Vergisi” başlıklı “Birinci Kısım” “Daimi muaflıklar” başlıklı 4'üncü maddesinin “m” bendinde “Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflara ait binalar (Vakıf senedindeki cihete tahsis edilmek şartiyle) ile organize sanayi bölgeleri, serbest bölgeler, endüstri bölgeleri, teknoloji geliştirme bölgeleri ve sanayi sitelerinde yer alan binaların” emlak vergisinden muaf olduğu, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 21'inci maddesinde ise, organize sanayi bölgeleri tüzel kişiliğinin, bu Kanunun uygulanması ile ilgili işlemlerde her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olduğu yönündeki hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun 21'inci maddesi ile getirilen muafiyetin, 4562 sayılı Kanun kapsamında kurulan ve faaliyet gösteren kurumların, kuruluş kanununda öngörülen amaçlarını gerçekleştirmek üzere sahibi oldukları taşınmazın alım satımı, kiralanması gibi işlemler için geçerli olduğu, ancak anılan Kanunda sahip oldukları taşınmazları için muafiyet tanındığına ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği gibi, söz konusu 21'nci madde ile getirilen vergi muafiyetinin taşınmazlara da teşmil edilmesinin mümkün olmadığı, Organize Sanayi Bölgelerinin arazilerine ilişkin 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu ile sadece geçici muafiyet tanındığı ve Organize Sanayi Bölgelerinin geçici muafiyetten yararlanabilmesi için gerekli olan şartların, yine 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 4/m ve 15/d maddesinde düzenlendiği, bu durumda emlak vergisi mükellefi olan davacının kullanmış olduğu taşınmazların arsa niteliğindeki taşınmaz olduğu ve arsa niteliğindeki söz konusu taşınmazlarla ilgili Emlak Vergisi Kanunu'nun yukarıda anılan hükümleri uyarınca herhangi bir muafiyet bulunmadığından 2021 ve 2022 yıllarına ait tarh edilen emlak (arsa) vergisinde ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payında hukuka aykırılık bulunmadığı, kesilen vergi ziyaı cezaları yönünden ise; Emlak Vergisi Kanununda yapılan değişiklikle, 09/04/2002 tarihinden itibaren beyanname verme zorunluluğu kaldırılarak emlak vergisi bildirimi verilmesi gereken hallerde mükellefin bildirim vermemesi durumunda verginin idarece tarh edileceği kuralı benimsendiğinden ve vergi ziyaı cezası kesileceğine dair bir hükme yer verilmediğinden, 2002 yılı ve sonraki yıllar için vergi ziyaı cezası kesilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun; emlak vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payı yönünden kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına davanın bu kısım yönünden reddine, vergi ziyaı cezasına ilişkin kısım yönünden ise belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:

DAVACININ İDDİALARI: Taşınmazın maliki bulunduğu ve malikinde organize sanayi bölgesi olduğu, yorum yoluyla vergilendirme yapılamayacağı, arazide inşaatın devam ettiği, 1319 sayılı Kanun uyarınca sanayici lehine tapuda tescil yapılacağı tarihe kadar arsa vergisinden muaf tutulduğu iddialarıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir. DAVALININ İDDİALARI: Arazi vergisi mükellefinin değişmesinin vergi değerini tadil eden bir durum olduğu, bu durumda bildirim verilmesi gerektiği, kesilen vergi ziyaı cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı iddialarıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI:

Davacı tarafından savunma verilmemiştir. Davalının savunması yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ: Davacı temyiz isteminin kabulü, davalı temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Dava dosyasının tekemmül ettiği görüldüğünden yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeyerek işin esasına geçildi.

MADDİ OLAY: Davacı adına, İzmir İli ... Organize Sanayi Bölgesi sınırları içinde kalan ve davacıya tahsis edilen... ada ... ve ... parselde kayıtlı bulunan taşınmazlar nedeniyle 2021 ve 2022 yıllarına ilişkin olarak, re'sen tarh edilen emlak (arsa) vergisi, taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payı ve kesilen vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir. İLGİLİ MEVZUAT: 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun mükellef başlığını taşıyan 3. ve 13. maddesinde, bina veya arazi vergisini, binanın veya arazinin maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa bunlara malik gibi tasarruf edenlerin ödeyeceği, 12. maddesinde ise aksine hüküm olmadıkça bu Kanun'un diğer maddelerinde yer alan arazi tabirinin arsaları da kapsayacağı kurala bağlanmıştır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 726. maddesinde; bir üst irtifakına dayalı olarak başkasına ait bir arazinin altında veya üstünde sürekli kalmak üzere inşa edilen yapıların mülkiyetinin, irtifak hakkı sahibine ait olduğu, 826. maddesinde ise; bir taşınmaz malikinin, üçüncü kişi lehine arazisinin altında veya üstünde yapı yapmak veya mevcut bir yapıyı muhafaza etmek yetkisi veren bir irtifak hakkı kurabileceği, aksi kararlaştırılmış olmadıkça bu hakkın devredilebileceği ve mirasçılara geçeceği, üst hakkı, bağımsız ve sürekli nitelikte ise üst hakkı sahibinin istemi üzerine tapu kütüğüne taşınmaz olarak kaydedilebileceği, en az otuz yıl için kurulan üst hakkının, sürekli nitelikte olduğu kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Bölge İdare Mahkemesi kararının, vergi ziyaı cezasına ilişkin hüküm fıkrasının dayandığı sebepler ve gerekçesi Dairemizce de uygun görülmüş olup, davalı tarafça ileri sürülen iddialar, temyize konu kararın bu hususlara ilişkin hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirir nitelikte bulunmamıştır. Bölge İdare Mahkemesi kararının, emlak (arsa) vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payına ilişkin davacı temyiz istemi yönünden: 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun yukarıda metnine yer verilen hükümlerinden emlak vergisini taşınmaz malikinin ödeyeceği, intifa hakkı tesis edilmesi halinde emlak vergisini malik yerine intifa hakkı sahibinin ödeyeceği, ancak taşınmaz malikinin ve intifa hakkı sahibinin bulunmaması halinde taşınmaza malik gibi tasarruf edenlerin ödeyeceği sonucuna varılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; mülkiyeti dava dışı ... Organize Sanayi Bölgesine 'ne ait İzmir İli ... Organize Sanayi Bölgesi sınırları içinde kalan ... ada ... ve ...parselde kayıtlı parselin, ... Organize Sanayi Bölgesi yönetim kurulunun ... tarih ve .. sayılı kararı ile davacıya tahsis edildiği, ALOSBİ parsel tahsis belgesi başlıklı ve bölge müdürünce imzalanan tahsis belgesinde; parselin davacıya tahsis edildiğinin yazılı olduğu, bunun haricinde başka bir kayıt bulunmadığı, davalı idarece 28/03/2022 tarihinde yapılan yoklamada ise; vergisi ihtilaflı parselin arsa tahsis sözleşmesi ile davacıya tahsis edildiği, taşınmazın mülkiyetinin ... Organize Sanayi Bölgesine ait olduğu, bina yapımına 2021 yılında başlandığı, inşaat çalışmalarının devam ettiği yönünde davalı idare elemanınca tutanak düzenlendiği, akabinde ise davalı idarece, arazide inşaat devam ettiği ve arazinin de davacıya tahsis edildiği bu nedenle davacının malik gibi tasarruf ettiğinden bahisle davaya konu cezalı arsa vergisinin tarh edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı görülmektedir. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun yukarıda metnine yer verilen hükümlerinden emlak vergisini taşınmaz malikinin ödeyeceği, intifa hakkı tesis edilmesi halinde emlak vergisini malik yerine intifa hakkı sahibinin ödeyeceği, ancak taşınmaz malikinin ve intifa hakkı sahibinin bulunmaması halinde taşınmaza malik gibi tasarruf edenlerin ödeyeceği yönündeki düzenleme nedeniyle, uyuşmazlıkta maliki bulunan ve maliki ... Organize Sanayi Bölgesi olan vergisi ihtilaflı taşınmazın emlak vergisi mükellefinin ... Organize Sanayi Bölgesi olduğu açık olup, yasa hükmünde yer verilen malik gibi tasarruf edenlerinde emlak vergisi mükellefi olduğu yönündeki kurala ancak maliki olmayan, maliki bilinmeyen veya sahipsiz taşınmazlar için başvurulabileceği, mülkiyeti Hazine'ye ya da üçüncü kişiye ait arsa üzerinde inşa edilen yapıların (bina) üst hakkında olduğu gibi Medeni Kanun uyarınca verilen yetkiyle mülkiyetinin irtifak hakkı sahibine ait olduğu yolundaki düzenlemenin kıyas yoluyla, somut olaydaki tahsis belgesine istinaden arsa vergisi yönünden uygulama imkanı da bulunmamaktadır.

Bu durumda, emlak (arsa) vergileri ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payına ilişkin kısım yönünden, söz konusu taşınmazın yukarda bahsedilen şekilde davacıya tahsis edilmiş olması nedeniyle davacının taşınmazları kullandığı, malik gibi tasarruf ettiği ve bu nedenle emlak vergisi mükellefi olduğu gerekçesiyle davayı reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.Davacının temyiz isteminin kabulüne, davalının temyiz isteminin reddine,

2.... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının vergi ziyaı cezasına ilişkin kısmının ONANMASINA; emlak (arsa) vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payına ilişkin kısmının BOZULMASINA,

3.Temyiz isteminde bulunan davalıdan ...-TL maktu harç alınmasına,

4.Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 28/11/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.