Danıştay 10. Daire Başkanlığı

Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2019/7799 E.  ,  2023/6929 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

2.… Belediye Başkanlığı / …

2.…

İSTEMİN_KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Edirne il merkezinde davacılar tarafından işletilen … Apart, … Apart, … Apart, … Apart, … Apart ve … Apart isimli işletmeler ile ilgili olarak 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 2. maddesinin ikinci kez ihlal edildiğinden bahisle aynı Kanun'un Ek-1. maddesinin 2. ve 3. fıkraları uyarınca bu yerlerin faaliyetlerine son verilmesinin Edirne Belediye Başkanlığından istenilmesine dair Edirne Valiliğinin … tarih ve … sayılı işlemi ile bu işlem doğrultusunda adı geçen işletmelerin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 32. maddesine istinaden faaliyetlerine son verileceğinden bahisle mühürlemeye hazır hale getirilmesi için 24 saat süre verilmesine ilişkin Edirne Belediye Başkanlığının 24/04/2018 tarihli işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; adı geçen işyerlerinin farklı ünvanlar taşıdığı ve her birinin ayrı bir adreste faaliyette bulunduğu gözetilerek her bir apart için ayrı ayrı işlem yapılması ve tekerrürlerin de her bir işyeri için ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiği; uyuşmazlıkta birinci ve ikinci yaptırım kararlarının … Apart ile ilgili olarak uygulandığı, ... Apart ile ilgili ilk yaptırım kararının kesinleştiği, ikinci idari yaptırım kararına karşı ... Sulh Ceza Hakimliğinde itirazda bulunulduğundan henüz kesinleşmediği, 1774 sayılı Kanun'un 2. maddesinin ikinci kez ihlal edildiğinden bahisle söz konusu işyerinin faaliyetine son verilmesi ve işyerinin mühürlenmesi için 24 saat süre verilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan, … Apart dışındaki işyerleri ile ilgili olarak ayrı ayrı idari yaptırım kararları bulunmadığından, bu aşamada … Apart dışındaki işyerleri ile ilgili olarak 1774 sayılı Kanun uyarınca ruhsat iptali, faaliyete son verme veya mühürleme gibi işlemlerin yapılamayacağı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu … İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, davalı idareler tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davalı Edirne Valiliği tarafından, uyuşmazlığın 1774 sayılı Kanun hükümlerine göre çözümlenmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı, İstinaf kararında yer alan azlık oyu uyarınca kararın bozulması gerektiği; davalı Edirne Belediye Başkanlığı tarafından, idarelerince yapılan iş ve işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacılar tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: … DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY :

Dosyanın incelenmesinden; ... Apart isimli işyeri ile ilgili olarak 1774 sayılı Kanun'un Ek-1. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "konaklama tesislerine ait kayıtları bilgisayarda günü gününe tutmak, genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak anlık olarak bildirmek" kuralının 24/04/2017 tarihinde ihlal edildiğinden bahisle Edirne Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile davacılardan … hakkında 5.191,00 TL idari para cezası uygulandığı, cezaya karşı yapılan itirazın ... Sulh Ceza Hakimliğinin … tarih ve … D.İş sayılı kararıyla reddedildiği, söz konusu karara yapılan itirazın da … Sulh Ceza Hakimliğinin … tarih ve … D.İş sayılı kararıyla reddedilmesi üzerine anılan cezanın kesinleştiği; 21/11/2017 tarihinde yapılan denetimlerde ... Apart isimli işyerinde aynı kuralın ikinci kez ihlal edildiği gerekçesi ile davacı … hakkında Edirne Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile 5.191,00 TL idari para cezası uygulandığı; Edirne Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısıyla, … Apart, … Apart, … Apart, … Apart, … Apart ve … Apart isimli işyerleri ile ilgili 1774 sayılı Kanun'un 2. maddesinin ikinci defa ihlal edildiğinden bahisle Edirne Belediye Başkanlığından adı geçen işyerlerine ait ruhsatların iptal edilmesinin istenildiği; Edirne Belediye Başkanlığı tarafından verilen cevapta, söz konusu yerlerin otel, motel, pansiyon, günübirlik vb. tesis niteliğinde olmadığından ve dairelerin uzun vadeli olarak kiraya verildiği anlaşıldığından herhangi bir işlem yapılamadığının bildirilmesi üzerine, bu kez Edirne Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısı ile, 31/10/2016 tarihinde yürürlüğü giren 678 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 1774 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinde yapılan değişiklik sonrasında, idareleri dahilinde faaliyet gösteren ... apart isimli işletmelerin Kimlik Bildirim Sistemine (KBS) dahil olarak, konaklayan kişilerin sistem üzerinden bildirimlerinin yapılmaya başlanıldığı, söz konusu işletmelerde apart adı altında ticari kazanç sağlamak amacıyla konaklama faaliyeti yürütüldüğü, bu nedenle söz konu işletmelerin 1774 sayılı Kanun kapsamında bulunduğu belirtilerek adı geçen işyerlerinin faaliyetlerine son verilmesinin Edirne Belediye Başkanlığından ikinci defa istenildiği, Edirne Belediye Başkanlığı tarafından, söz konusu işyerlerinin, işyeri açma ve çalıştırma ruhsatları bulunmadığından İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğinin 32. maddesi uyarınca, işyerlerinin faaliyetlerine son verileceğinden mühürlemeye hazır hale getirilmesi için davacılara 24 saat süre verilmesine yönelik 24/04/2018 tarihli işlemin tesis edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 2. maddesinde, "Otel, motel, han, pansiyon, bekar odaları, günübirlik kiralanan evler, kamp, kamping, tatil köyü ve benzeri her türlü, özel veya resmi konaklama yerleri ile özel sağlık müesseseleri, dinlenme ve huzur evleri, dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin sorumlu işleticileri, bu yerlerde ücretli veya ücretsiz, gündüz veya gece, yatacak yer gösterdikleri yerli veya yabancı herkesin kimlik ve geliş - ayrılış kayıtlarını, örneğine ve usulüne uygun şekilde günü gününe tutmak, genel kolluk örgütlerinin her an incelemelerine hazır bulundurmak, Devlet İstatistik Enstitüsüne, talebi halinde vermek zorundadırlar." hükümlerine; Ek 1. maddesinin 2. fıkrasında, "Bu Kanunun 2'nci maddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklama tesisleri tüm kayıtlarını bilgisayarda günü gününe tutmak, genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak mevcut bilgi, belge ve kayıtları genel kolluk kuvvetlerine anlık olarak bildirmek zorundadırlar." hükmüne;

3.fıkrasında, "İkinci fıkrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmayanlara onbin Türk Lirası, anlık veri göndermeyen veya gerçeğe aykırı kayıt tutanlara beşbin Türk Lirası idari para cezası, mülki idare amirlerince verilir. Bu fiillerin tekrarı halinde işletme ruhsatları iptal edilir. Bu maddeye göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir." hükümlerine yer verilmiştir. 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 3. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili merciler sayılmış;

4.maddesinde, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliğin esas alınacağı;

5.maddesinde de, işyeri veya işletme açmak isteyenin, işin özelliğine göre 4'üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3'üncü maddede belirtilen mercie ibraz edeceği, başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği, ilgilinin bu belgeye dayanarak işyeri açabileceği kurala bağlanmıştır. 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun 7. maddesinde, "Kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathane; kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet kafeler ve benzeri yerler umuma açık istirahat ve eğlence yeri sayılır. (...) Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatı bağlı olduğu kolluk kuvvetinin görüşü alındıktan sonra belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler; bu alanların dışında il özel idareleri tarafından verilir. Kolluk kuvveti görüşünü yedi gün içinde verir. Ruhsat talepleri bir ay içinde sonuçlandırılır. İzin alınmadan açılan umuma açık istirahat ve eğlence yerleri kapatılır. (...)" kuralları yer almaktadır.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasınan (g) bendinde, "Umuma açık istirahat ve eğlence yeri", kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklanması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri olarak tanımlanmış;

5.maddesinde, işyerlerinde aranacak genel şartlar sayılmış;

6.maddesinin 1. fıkrasında, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı;

32.maddesinde ise, izin almadan açılan umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin, yetkili idarelerin ilgili birimleri tarafından sebebi bir tutanakla belirlenmek ve mühürlenmek suretiyle re’sen kapatılacağı; kollukça, izin almadan açıldığı tespit edilen umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin düzenlenecek bir tutanakla kapatılmak üzere yetkili idareye bildirileceği; yetkili idarenin, yapılan bildirim üzerine izin almadan açılan yeri kapatarak en geç üç gün içinde kolluğa bilgi vereceği hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Aktarılan mevzuatın değerlendirilmesinden, otel, motel, han, pansiyon, bekar odaları, günübirlik kiralanan evler, kamp, kamping, tatil köyü ve benzeri her türlü, özel veya resmi konaklama yerleri ile özel sağlık müesseseleri, dinlenme ve huzur evleri, dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin, tüm kayıtlarını bilgisayarda günü gününe tutmak, genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak mevcut bilgi, belge ve kayıtları genel kolluk kuvvetlerine anlık olarak bildirmek zorunda olduğu, genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmayan, anlık veri göndermeyen veya gerçeğe aykırı kayıt tutanlara, mülki idare amirlerince idari para cezası verileceği, bu fiillerin tekrarı halinde ise işletme ruhsatlarının iptal edileceği; bununla birlikte, umuma açık istirahat ve eğlence yeri kapsamında yer alan söz konusu yerlerin mevzuata uygun şekilde alınmış ruhsat ve çalışma izni kapsamında faaliyet gösterebileceği, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan faaliyet gösterdiği tespit edilen işyerlerinin ise re'sen veya yapılan kolluk kuvvetlerince yapılan bildirimler üzerine, yetkili idareler tarafından kapatılacağı anlaşılmaktadır.

Bu durumda 22/11/2016 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğü giren 678 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4. maddesi ile 1774 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinde yapılan değişiklik sonrasında, davacılar tarafından işletilen ... ve ... Apart isimli işletmelerin Kimlik Bildirim Sistemine (KBS) kayıtlı olarak faaliyet gösterdiği, dolayısıyla söz konusu tesislerin 1774 sayılı Kanun kapsamında olduğu görülmekte olup, 1774 sayılı Kanun'un 2. maddesinin ikinci kez ihlal edildiğinden bahisle aynı Kanun'un Ek-1. maddesi uyarınca bu yerlerin faaliyetlerine son verilmesinin Edirne Belediye Başkanlığından istenilmesine dair ... Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi doğrultusunda, Edirne Belediye Başkanlığı tarafından tesis edilen, söz konusu işyerlerinin, işyeri açma ve çalıştırma ruhsatlarının bulunmadığından bahisle İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 32. maddesi uyarınca, işyerlerinin faaliyetlerine son verileceğinden mühürlemeye hazır hale getirilmesi için davacılara 24 saat süre verilmesine yönelik 24/04/2018 tarihli işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.Davalı idarelerin temyiz istemlerinin KABULÜNE,

2.… Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,

3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 15/11/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.