Danıştay 8. Daire Başkanlığı

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2020/4861 E.  ,  2023/7088 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Eskişehir ili, Odunpazarı ilçesi, … Mahallesi civarında davacı şirket uhdesinde bulunan İR:85096 ruhsat numaralı saha ile ilgili tesis edilen … tarih ve … sayılı Orman Genel Müdürlüğü Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Eskişehir ili, Odunpazarı ilçesi, … Mahallesi civarında davacı şirket uhdesinde bulunan İR:... ruhsat nolu sahaya Orman Kanununun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin yayım ve yürürlük tarihinden önce 17.05.2018 tarih ve 430 sayılı Bakanlık oluru ile 38.327,48 m2'lik saha için maden işletme izni verildiği ve izne konu alanın 5 hektardan az olduğu anlaşıldığından, 17.05.2018 tarih ve 430 sayılı Bakanlık oluru ile maden işletme izni verilen 38.327,48 m2'lik saha için, Yönetmelik düzenlemesi uyarınca davacının arazi izin bedelinden muaf tutulması gerekirken, tahakkuk tarihinin anılan Yönetmeliğin yayım ve yürürlük tarihinden önce olduğundan bahisle 2018 yılı için arazi izin bedelinin ödenmesi gerektiği yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacıya ormanlık alanda maden işletme ve altyapı izni verilmesine ilişkin 17.05.2018 tarihli olur uyarınca davacı şirket adına 61.016,97 TL tutarındaki arazi izin bedelinin tahakkuka açıldığı, anılan bedelin ödeme tarihinin tebliğ tarihinden itibaren üç ay olduğu, bu arada 06.07.2018 tarihli 30470 sayılı Orman Kanununun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği, davacı tarafından henüz ödeme yapılmadığından bedellerin güncellenmesinin istenildiği, yönetmeliğe göre tahakkuk tarihinin baz alınması gerektiği, 06.07.2018 tarihli Yönetmelik değişikliğindeki "önce veya sonra" ibaresinden ruhsat alanı içindeki işletme izin alanının ölçüsünün anlaşılması gerektiği, bedelin ödenip ödenmemesi ile ilgili olmadığı, yapılan değişiklik ile kullanımda olan maden işletme izin alanlarının hesap edileceğinin düzenlendiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :

Davacı tarafından, Orman Kanununun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesine göre davalının talep ettiği bedelin istenemeyeceğinin açıkça düzenlendiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY :

Eskişehir ili, Odunpazarı ilçesi, … Mahallesi civarında davacı uhdesinde bulunan İR:… ruhsat numaralı sahaya Orman ve Su İşleri Bakanlığı'nın … tarih ve … sayılı Bakanlık oluru ile 29.05.2023 tarihine kadar 38.327,48 m2 maden işletme ve 30.018,32 m2 alt yapı tesis izni verildiği, 38.327,48 m2 maden işletme izin sahasına ilişkin 61.016,97 TL tutarlı ... tarih ve ... sayılı tahakkuk fişinin, 30.018,32 m2 alt yapı tesis izni verilen saha için ise 53.066,98 TL tutarlı … tarih ve … sayılı tahakkuk fişinin düzenlenerek … tarih ve … sayılı yazı ile davacı şirkete bildirilmiştir.

Davacı şirket tarafından 17.07.2018 tarihli dilekçesi ile Bakanlık oluru ile izin verilen söz konusu sahaya ilişkin arazi izin bedelinin 06.07.2018 tarihli 30470 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Orman Kanununun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümleri doğrultusunda güncellenmesi talebiyle yapılan başvuru üzerine, davalı idarenin … tarih ve … sayılı yazısıyla, söz konusu Yönetmelik değişikliği uyarınca maden işletme izni verilen 38.327,48 m2'lik ormanlık sahaya ilişkin 339 no'lu tahakkuka açılan 61.016,97 TL arazi izin bedelinin alınmayacağının davacı şirkete bildirildiği, daha sonra ise … tarih ve … sayılı yazıyla 38.327,48 m2'lik sahaya ilişkin 17.05.2018 tarihinde verilen maden işletme izninin söz konusu Yönetmeliğin yürürlüğünden önce verildiği ve bir kez olmak üzere arazi izin bedelinin gecikme zammı ve KDV'si ile birlikte ödenmesi gerektiği davacı şirkete bildirilmiştir.

Davacı şirket tarafından 14.01.2019 tarihli dilekçe ile iki yazı arasındaki tereddütün giderilmesi talebiyle tekrar başvuru yapıldığı, … tarih ve … sayılı yazı ile davalı idarece, anılan yönetmelik değişikliğine göre ''kullanımda olan'' maden işletme izinlerine muafiyet uygulanacağı belirtildiğinden davacı şirkete muafiyet uygulandığı ancak söz konusu yönetmelik değişikliğinin yayım ve yürürlük tarihinden önce tahakkuk ettirilen 2018 yılı arazi izin bedelinin ödenmesi gerektiği, gelecek yıl bedellerin ödenmemesi gerektiğini bildiren … tarih ve … sayılı Orman Genel Müdürlüğü Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT:

18.04.2014 tarihli 28976 sayılı Orman Kanununun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 8. maddesinde " (1) Maden arama, işletme, tesis ve altyapı tesis ön izinlerinde ön izin bedeli, kesin izinlerde ise; a) Ağaçlandırma bedeli, b) Arazi izin bedeli, alınır. (2) Ancak aynı ruhsat alanı içinde maden işletme, aramada işletme amacıyla bu Yönetmeliğin yayım tarihinden önce veya sonra iptal edilmiş olanlar da dahil Bakanlıkça verilmiş izin alanlarının toplamının beş hektara kadar olan kısmı için arazi izin bedeli alınmaz, ek devlet hakkı alınır. Hammadde üretim amacıyla hammadde üretim izin belgesine dayanılarak verilen izinlerde ise ek devlet hakkı alınmaz." düzenlemesi yer almaktayken 06.07.2018 tarihli 30470 sayılı Orman Kanununun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesi ile esas yönetmeliğin 8. maddesinin 2. fıkrasında değişiklik yapılmıştır. İlgili madde " (1) Maden arama, işletme, tesis ve altyapı tesis ön izinlerinde ön izin bedeli, kesin izinlerde ise; a) Ağaçlandırma bedeli, b) Arazi izin bedeli, alınır. (2) (Değişik:RG-6/7/2018-30470) Ancak aynı ruhsat alanı/hammadde üretim izin alanı içinde maden işletme amacıyla bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce veya sonra Bakanlıkça verilmiş izin alanlarının toplamının beş hektara kadar olan kısmı için arazi izin bedeli alınmaz, ek Devlet hakkı alınır. Kamu kurum ve kuruluşlarına hammadde üretim amacıyla, hammadde üretim izin belgesine dayanılarak verilen izinlerde ise ek Devlet hakkı alınmaz." şeklinde değişikliğe uğramıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Uyuşmazlığın çözümü için Yönetmeliğin 8. maddesinin 2. fıkrasında yapılan değişikliğin neleri içerdiğinin anlaşılabilmesi için, Yönetmelikte yer alan kuralın önceki hali ile 06.07.2018 tarihinde yürürlüğe giren halinin karşılaştırmasının yapılması önem arz etmektedir.

Davacıya izin verildiği tarihte yürürlükte olan yönetmeliğin ilgili maddesinde ''Ancak aynı ruhsat alanı içinde maden işletme, aramada işletme amacıyla bu Yönetmeliğin yayım tarihinden önce veya sonra iptal edilmiş olanlar da dahil Bakanlıkça verilmiş izin alanlarının toplamının beş hektara kadar olan kısmı için arazi izin bedeli alınmaz, ek devlet hakkı alınır...'' düzenlemesi yer almaktayken, 06.07.2018 tarihinde değişikliğe uğrayan maddede ''Ancak aynı ruhsat alanı içinde maden işletme, aramada işletme amacıyla bu Yönetmeliğin yayım tarihinden önce veya sonra Bakanlıkça verilmiş izin alanları toplamının beş hektara kadar olan kısmı için arazi izin bedeli alınmaz, ek Devlet hakkı alınır...'' şeklinde düzenleme yapıldığı görülmektedir. Değişiklik ile maddeden '' iptal edilmiş olanlar da dahil'' ibaresinin çıkarıldığı anlaşılmıştır.

İlk derece Mahkemesince maddede yer alan ''Yönetmeliğin yayım tarihinden önce veya sonra'' ifadesinin, zaman bakımından davacı gibi 06.07.2018 tarihinden önce izin alanları da kapsadığı gerekçesiyle iptal kararı verilmişse de, anılan maddede yer alan ''Yönetmeliğin yayım tarihinden önce veya sonra'' ibaresi ile kastedilenin, ruhsat alanı içindeki işletme izinlerinin alan ölçüsü olduğu açıktır. Yönetmeliğin 06.07.2018 tarihinden önce yürürlükte olan halinde, arazi izin bedeli hesabında taraflarca alınmış ve idarece iptal edilmiş önceki izin alanları da hesaplamaya dahil edilmekteyken, 06.07.2018 tarihinden sonra izin sahiplerince sadece hali hazırda ''kullanılmakta olan'' izin alanı ölçüsünün dikkate alınacağı, önceden iptal edilmiş alanların bu hesaba dahil edilmeyeceğinin kural altına alındığı görülmektedir.

Bu nedenle 17.05.2018 tarih ve 430 sayılı Bakanlık oluru ile maden işletme izni verilen 38.327,48 m2'lik saha için ... tarihli ... sayılı tahakkuk fişi ile tahakkuka açılan 2018 yılı arazi izin bedelinin davacıdan tahsil edilmesi gerektiği yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,

2.… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,

3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,

4.Kesin olarak 12/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.