Danıştay 6. Daire Başkanlığı

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2020/11242 E.  ,  2023/10210 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

KARAR DÜZELTME İSTEMİNDE

2.… Belediye Başkanlığı - …

İSTEMİN KONUSU : …. İdare Mahkemesince … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının bozulmasına dair Danıştay Altıncı Dairesinin 18/02/2020 tarih ve E:2016/4564, K:2020/1909 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul İli, Sancaktepe İlçesi, … Mahallesi … Mevkii, … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince; uyuşmazlık konusu taşınmazların fiiliyatta yol olarak kullanıldığı, dava konusu imar planıyla davacının taşınmazında öngörülen 7 metre en kesitli yolun üst ölçekli nazım imar planında yer almadan da 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinin mümkün olduğu, bu yönüyle üst ölçekli 1/5000 ölçekli nazım imar planına aykırılık taşımadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Davacının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince, imar planlarının kademeli birlikteliği ilkesi uyarınca, uygulama imar planlarının nazım imar planlarına uygun olarak hazırlanması esas olmakla birlikte, bölgenin ihtiyacına yönelik çocuk bahçesi, yeşil alan, park gibi sosyal ve teknik altyapı alanlarını arttırıcı küçük alan gerektiren fonksiyonların uygulama imar planlarında ayrılmasının, üst ölçekli nazım imar planlarına aykırılık teşkil etmeyeceği, diğer taraftan 7 metrelik yolların nazım imar planında yer almadan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilebileceği, bu itibarla, uyuşmazlıkta dava konusu taşınmazların fiiliyatta yol olarak kullanıldığı, dava konusu imar planıyla öngörülen 7 metre en kesitli sözü edilen yolun, ulaşım şemasına etkisi, ihtiyaç bulunup bulunmadığı vb. hususlar yönünden şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygunluğu değerlendirilmeden, üst ölçekli nazım imar planında yer almadan da 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinin mümkün olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesinin isabetli bulunmadığı, mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra anılan taşınmazın yol olarak belirlenmesini zorunlu kılan nedenler olup olmadığının somut bir şekilde ortaya konulması suretiyle inceleme yapılarak yeniden karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle temyize konu kararın bozulmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI: Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının hasım mevkiinden çıkarılması gerektiği, davanın süresinde açılmadığı, davanın reddi gerektiği ileri sürülerek Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

Davalı Sancaktepe Belediye Başkanlığı tarafından, Dava konusu … ada … sayılı parselin tarampa yoluyla kamulaştırıldığı, Sancaktepe Belediyesi adına tescil edildiği davacının dava açmakta hukuki yararı kalmadığından davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülerek kararın düzeltilmesi istenilmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Karar düzeltme isteminin kabulü ile idare mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: 6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 103. maddesinin b) bendi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır. Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçildi. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin 18/02/2020 tarih ve E:2016/4564, K:2020/1909 sayılı kararı kaldırılarak işin esası incelendi:

MADDİ OLAY : Davacının maliki olduğu İstanbul ili, Sancaktepe ilçesi, … Mahallesi, … Mevkii, … ada, … parsel sayılı taşınmazın 24/11/2009 onaylı 1/5000 ölçekli nazım imar planı kapsamında 190 Kişi/Ha yoğunluklu “K2 rumuzlu konut alanı” olarak, bu plan uyarınca düzenlenen alt ölçekli plan olan 15/02/2010 onaylı 1/1000 ölçekli Sancaktepe Uygulama İmar Planında ise yine “konut alanı” olarak belirlendiği, ancak … ada, …, … (eski …) ve … parsellerin fiiliyatta yol alanı olarak kullanıldığından bahisle … tarihli, … sayılı ilçe belediye meclis kararı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planınnda yapılan tadilat ile davacının taşınmazının içinde kaldığı taşınmazların yol alanı olarak belirlendiği, plan değişikliğinin İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararı ile uygun bulunarak 15/04/2015 tarihinde onaylanarak 04/06/2015 - 06/07/2015 tarihlerinde askıya çıkarıldığı, anılan planının davacı taşınmazını yol alanı olarak belirleyen kısmının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, idari davaların idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddenin 3/c fıkrasında dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, yine 14. maddenin 6. fıkrasında, ilk incelemeye ilişkin hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15 nci madde hükmünün uygulanacağı ve 15. maddenin 1/b fıkrasında ise bu hususta Kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

İptal davasının sübjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" doktrin ve içtihatlarda dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Menfaatin kişisel ve meşru olması için hukuki bir durumdan kaynaklanması gerekir. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenmektedir. Diğer taraftan, dava açmanın ön koşulu olan menfaat ihlali hususunun, yalnızca davanın açılış aşaması ile sınırlı olmayıp dava neticeleninceye kadar bulunması gerektiği de tartışmasızdır. Uyuşmazlıkta davalı Sanacaktepe Belediye Başkanlığı tarafından karar düzeltme dilekçesinde dava konusu taşınmazın trampa yoluyla kamulaştırıldığı ve taşınmazın Sancaktepe Belediye Başkanlığı adına tapuda tescil edildiği beyan edilmiştir. Bu durumda, Mahkemece davanın açılış aşamasında mevcut olan menfaat bağının yargılamanın devamında mevcut olup olmadığı araştırılarak davacının ehliyetinin var olup olmadığının tespit edilmesi suretiyle karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz istemlerinin kabulüne,

2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin, …. İdare Mahkemesince … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,

3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 28/12/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.