Danıştay 8. Daire Başkanlığı

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2019/998 E.  ,  2023/7350 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Karaman İli'nde servis taşımacılığı ile iştigal eden davacının, 70 C 0009 plakalı aracına yönelik güzergah (okul servis aracı özel izin) belgesinin iptaline ilişkin Karaman Belediye Encümeni'nin … tarih ve … karar sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; 70 C 0009 plakalı araç ile okul servis taşımacılığı yapan davacının okul servisi yaptığı sırada, aracın trafikte seyretmesi gereken güzergahın belirlenmesi amacıyla verildiği, servis plakasından kaynaklı olarak düzenlenen güzergah belgesinin, plakadan bağımsız düzenlenmesinin mümkün olmadığı görülmekle birlikte, davacı hakkında yapılan adının gizli kalmasına dair dilekçe veren velinin şikayetinden anlaşılacağı üzere okul servisinin gerektirdiği sorumluluğu davacının taşımaması sebebiyle servis güzergah belgesinin iptali yoluna gidildiği, ayrıca davacının taşımacılığını yaptığı okullardan birinin belediye sınırı dışında olduğundan Bakanlıkça düzenlenecek B2, D2, veya D4 belgelerinden birine sahip olmasının gerektiğinden öncesinde düzenlenen güzergah belgesinde usulsüzlük bulunduğu nazara alındığında güzergah belgesinin iptal edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacının 70 C 0009 sayılı plakasını devir talebinin uygun görüldüğü 20/07/2017 tarihinden itibaren bu plakaya bağlı olarak düzenlenen Okul Servis Aracı Özel İzin Belgesini de kullanamayacağının açık olduğu, zira söz konusu belgenin plakaya bağlı olarak verilen bir belge olduğu, bakılan davanın açıldığı 17/08/2017 tarihi itibariyle dava konusu edilen işlemle güncel bir menfaat ilişkisinin bulunmadığı anlaşılmakla davanın ehliyet yönünden reddi karar verilmesi gerekirken işin esasına girilerek davanın reddi yolunda verilen Mahkeme kararının gerekçesinde hukuki isabet bulunmasa da kararın sonucu itibariyle yerinde olduğu belirtilerek istinaf isteminin bu gerekçe ile reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :

Davacı tarafından, ruhsatın iptali işleminin ölçülülük ilkesine uygun olup olmadığına dikkat edilmesi gerektiği, bir şikayet halinde şikayete konu ile alakalı inceleme yapılmadan ve hizmet sunucusunun da savunması alınmadan verilecek bir ruhsatın iptali kararının ölçülülük ilkesine aykırı olacağı ve savunma hakkının kısıtlanması anlamına geleceği, somut olayda davacı hakkında başlatılmış bir soruşturma dahi bulunmadığı, ehliyet yönünden inceleme ile yetinilerek verilen istinaf başvurusunun reddi kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY :

Davacının adına kayıtlı 70 C 0009 plakalı araç ile özel okul servis araç taşımacılığı yaptığı, öğrencilerini taşıdığı okullara ilişkin olarak 22/12/2016 tarih ve 0009 sayılı Okul Servis Aracı Özel İzin Belgesi düzenlendiği, bir öğrenci velisi tarafından Karaman Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odası Başkanlığı'na yapılan şikayetin Karaman Belediye Başkanlığına bildirildiği, Karaman Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile anılan izin belgesinin iptal edilmesi üzerine görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, iptal davalarının, idarî işlemler hakkında menfaatleri ihlâl edilenler tarafından, tam yargı davaları da idarî eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinde, dava dilekçelerinin, diğer ilk inceleme konuları yanında ehliyet yönünden de inceleneceği belirtilmiş 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, 14. maddenin 3/c, 3/d ve 3/e bentlerinde yazılı hâllerde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

İptal davasının subjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali", doktrin ve içtihatlarda dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenmektedir. İptal davası açılabilmesi için idarî işlem nedeniyle ilgilinin menfaatinin etkilenmiş olması, etkilenen menfaatin somut, güncel ve meşru bir menfaat olması, iptali istenen işlem ile davacı arasında makul ve ciddi bir ilginin bulunması gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta, 18/05/2017 tarihli 2017/528 sayılı Karaman Belediyesi Encümen kararı ile davacı adına kayıtlı güzergah belgesinin iptal edildiği, davacı tarafından 30/05/2017 tarihinde söz konusu araç plakasının Şener Dolaşık isimli kişiye devredilmesi talebinde bulunulduğu, … tarihli … sayılı Karaman Belediyesi Encümen kararı ile güzergah belgesi kullanım hakkının iptal edildiğinden bahisle devir talebin reddedildiği, 12/07/2017 tarihli dilekçeyle 18/05/2017 tarihli ve 08/06/2017 tarihli işlemlerin iptali istemiyle dava açıldığı, ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, her iki işleme karşı ayrı ayrı dava açılması gerektiğinden bahisle dava dilekçesinin reddine karar verildiği, bu arada … tarih ve … sayılı encümen kararı ile plakanın devri talebinin uygun görüldüğü, 28/07/2017 tarihinde plakayı devralan kişi tarafından araç devir ücretinin yatırıldığı, davacı tarafından 17/08/2017 tarihli dilekçeyle … tarihli … sayılı Karaman Belediyesi Encümen kararının iptali istemiyle davanın yenilendiği, 02/10/2017 tarihinde ise devredilen … sayılı plakaya bağlı olarak devralan kişi adına Okul Servis Aracı Özel İzin Belgesinin düzenlendiği görülmektedir.

Bölge İdare Mahkemesince, davacının … sayılı plakasını devir talebinin uygun görüldüğü 20/07/2017 tarihinden itibaren bu plakaya bağlı olarak düzenlenen Okul Servis Aracı Özel İzin Belgesini de kullanamayacağının açık olduğu, zira söz konusu belgenin plakaya bağlı olarak verilen bir belge olduğu, bakılan davanın açıldığı 17/08/2017 tarihi itibariyle dava konusu edilen işlemle güncel bir menfaat ilişkisinin bulunmadığı gerekçesiyle davacının ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği belirtilmiş ise de;

17/08/2017 tarihli dava açma tarihinin dilekçe ret kararı üzerine davanın yenileme tarihi olduğu, davanın ilk açıldığı tarih olan 12/07/2017 tarihinde davacının davayı açmakta ehliyetli bulunduğu açık olup Konya 2. İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. Bu itibarla işin esası incelenmesini teminen Bölge idare Mahkemesi kararının bozulması gerekmektedir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,

2.… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,

3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,

4.Kesin olarak 15/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.