11. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi ile maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda;

Vekâletnamesinde kanun yolundan feragat yetkisi bulunan davalılar ... Konfeksiyon Ltd. Şti. ve ... vekili Avukat ... 29.05.2024 tarihli dilekçesi ile temyiz isteminden feragat ettiğini açıkça, kayıtsız ve şartsız olarak bildirmiştir. Bu durumda, davalılar ... Konfeksiyon Ltd. Şti. ve ... vekilinin temyiz dilekçesinin feragat sebebiyle reddine karar vermek gerekmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından ve davalılar ... Hazır Giyim Tek. İnş. Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. ve ... vekilince duruşmasız olarak temyiz edilmekle, temyiz dilekçelerinin kabulüne, dava, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince miktar veya değer söz konusu olmaksızın duruşmalı olarak incelenmesi gereken dava ve işlerin dışında bulunduğundan davacı vekilinin duruşma isteğinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin "Kayra" markası ile faaliyet gösterdiğini, 2014/01725 sayılı tasarım tescil başvurusu sahibi olduğunu, bu başvurunun 6 sıra numaralı etek tasarımının davalılar tarafından üretilerek satışa sunulduğunu, davalılardan ... Hazır Giyim’den 11.07.2014 tarihinde alınan 2 adet ürün ve faturalarının dosyaya sunularak Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/104 D. İş sayılı dosyası ile delil tespiti yaptırıldığını, 2 üründen birisinin üzerinde "Elenise" diğerinin üzerinde "..." markasının bulunduğunu, bu dosyaya sunulan bilirkişi raporunda taraf tasarımlarının farklılık taşımadığının tespit edildiğini, delil tespiti sırasında hazır bulunan şirket yetkilisi ...’ın ürünleri Ankara’da ... firmasından faturalı olarak alındığını beyan ettiğini, buna ilişkin 08.07.2014 tarihli faturanın dosyaya ibraz edildiğini ileri sürerek, toplam 20.000,00 TL manevi olmak üzere 41.000,00 TL tazminat ve cezai şartın tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, 22.05.2020 tarihli ıslah dilekçesi ile ... Hazır Giyim Ltd. Şti. ve ...'dan 10.000,00 TL olarak talep edilen cezai şart alacağını 50.000,00 TL'ye yükseltmiş ve haksız fiilin tespit edildiği (delil tespitin yapıldığı) 11.07.2014'ten itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte tahsilini istemiş, 23.06.2011 tarihinde müvekkili ve davalı ... Hazır Giyim Ltd. Şti. arasında imzalanan sulh ve feragat sözleşmesine göre 50.000,00 TL cezai şartın 11.07.2014'ten itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılar ... Giyim Ltd. Şti. ve ...'dan tahsilini, yine 18.09.2020 tarihli ıslah dilekçesi ile belirsiz alacak davası hükümlerine göre talep etmiş oldukları maddi tazminat miktarını, 1.000,00 TL'den 126.148,00 TL'ye arttırmış, anılan meblağın 11.07.2014 tarihinden itibaren ticari faizi işletilerek davalılardan müteselsilen tahsilini, hüküm özetinin ilanına karar verilmesini talep etmiştir.

1.Davalı ... Hazır Giyim Ltd. Şti. ve ... vekili cevap dilekçesinde, müvekkillerinin davacıya ait herhangi bir tasarımı üretmediğini, satışa sundukları dava konusu ürünleri ... Konfeksiyon ve başka firmalardan satın aldıklarını, satın aldıkları ürünlerin herhangi bir tescil kapsamında olup olmadığını bilemeyeceklerini, faturalarını ibraz ettiklerini, dolayısıyla tasarım hakkına tecavüzün söz konusu olmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ... Konfeksiyon Ltd. Şti. ve ... vekili cevap dilekçesinde, davacının tasarımının yenilik ve ayırt edicilik vasfının bulunmadığını, bu kapsamda tasarım hakkına tecavüzün söz konusu olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacı adına 2014/01725-6 sayılı tasarım ile Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 2014/104 D. İş kapsamında alınan rapordaki ürün görünümlerinin, 554 sayılı KHK’nın 5, 6 ve 7. maddeleri hükümlerine göre, bilgilenmiş kullanıcı nezdinde kıyaslanması sonucunda aynı olduğu, davalıların eylemlerinin davacının tescilden doğan tasarım hakkına tecavüz kabul edilmesinin gerektiği, dava konusu etekte ortalama 2.500 adet üretimin piyasa koşullarında olağan olduğu, 432 adet satış yaptığından 2.500-432=2.068 adet etek satış kârından davacının yoksun kaldığı, davacının muhtemel kar kaybının 126.148 TL olacağı, 23.06.2011 tarihli sulh ve feragat sözleşmesine göre kararlaştırılan 50.000,00 TL cezai şart alacağının, davalı ... Hazır Giyim Ltd. Şti. ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsilinin ve 20.01.2009 tarihli sulh sözleşmesine göre 10.000,00 TL cezai şartın, tespit tarihi olan 11.07.2014 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılar ... Konfeksiyon ve Tekstil Ltd. Şti ve ...'ten müştereken ve müteselsilen tahsilinin gerektiği, tarafların ekonomik durumları, ihlâl olunan hakkın mahiyeti, tecavüzün etkileri, tecavüzün ulaştığı kitle, fiilin ve kusurun ağırlığı, paranın satın alma gücü ibraz olunan belgeler ve eylemin gerçekleştirilme biçimi karşısında manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davalıların tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespitine, durdurulmasına, önlenmesine, 126.148,00 TL maddi tazminatın tespit tarihi olan 11.07.2014 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, 5.000,00 TL manevi tazminatın davalı ...'dan, 5.000,00 TL manevi tazminatın davalı ... ... ayrı ayrı tahsiline, 23.06.2011 tarihli sulh ve feragat sözleşmesine göre kararlaştırılan 50.000,00 TL cezai şart alacağının davalılar ... Hazır Giyim Tekstil İnşaat Gıda Ltd. Şti ve ...'dan, 20.01.2009 tarihli sulh sözleşmesine göre 10.000,00 TL cezai şart alacağının davalılar ... Konfeksiyon ve Tekstil Ltd. Şti. ve ...'ten, 11.07.2014 tespit tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, hüküm özetinin ilanına karar verilmiştir.

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle, tasarım hakkına tecavüz eyleminin niteliği gereği bir haksız fiil olup, söz konusu haksız fiilin davalı tüzel kişiliklerin ticari faaliyetleri kapsamında gerçekleştirildiğinden, davalı tüzel kişiliklerin de tasarım hakkına tecavüz eylemi nedeniyle hükmedilecek manevi tazminattan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını, mahkemece sadece gerçek kişiler yönünden manevi tazminata hükmedilmesinin hatalı bulunduğunu, mahkemece hüküm altına alınan manevi tazminatın çok düşük olduğunu, hükmedilen manevi tazminatın müvekkilinin mağduriyetini gidermeyeceğini, karşı yanın vekâlet ücretinin, müvekkili lehine hükmedilen tazminattan fazla olmasının, davayı kazanan müvekkilinin, yargılanma ve adalete erişim hakkının kısıtlanıldığını gösterdiğini ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

2.Davalılar ... Hazır Giyim Ltd. Şti. ve ... vekili istinaf dilekçesinde özetle, müvekkillerinin davacıya ait herhangi bir tasarımı üretmediğini ve pazara sunmadığını, satışa sunduğu dava konusu ürünleri ... Konfeksiyon ve başka firmalardan satın aldığını, satın aldığı ürünlerin herhangi bir tescil kapsamında olup olmadığını bilemeyeceğini belirterek, faturaları ibraz etmelerine ve dolayısıyla tasarım hakkına tecavüzün söz konusu olmadığını belirtmiş olmalarına rağmen, mahkemece hangi gerekçe ile müvekkillerinin sorumlu tutulduğunun belirtilmediğini, sundukları 3 adet faturadan anlaşılacağı üzere, müvekkillerinin bahsi geçen ürünleri ... Butik, Missima Giyim ve ... Konfeksiyon firmalarından satın aldığını, davacının iddia ettiği ürünleri ne taklit ettiklerini ne de ürettiklerini, sadece faturalardan anlaşıldığı üzere ürünleri 3 firmadan almış, sadece 2 adetini satmış, satışını da durdurmuş olduklarını, müvekkillerinin davacının ürünlerinin endüstriyel tasarım tescili kapsamında olduğunu bilmesinin de hayatın olağan akışına aykırı bulunduğunu, eteğin kesiminin çok sık kullanılan çan etek modeli olup, herkesin bildiği bu modelin tescil altına alınmasının düşünülemeyeceğini, müvekkillerinin davacının iddia ettiği zararlardan sorumlu olabilmesi için kusurlu olmasının gerektiğini, hiç bir kusuru olmayan müvekkilleri hakkında davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

3.Davalılar ... Konfeksiyon Ltd. Şti. ve ... vekili istinaf dilekçesinde özetle, davacının tazminat hesaplamasını yoksun kalınan kâra göre yapılması seçeneği üzerinden talep ettiğini, davacı tarafın yoksun kalınan kârı hesaplayabilir durumda olduğunu, bu halde ise ancak kısmi davanın açabileceği gözetilmeksizin, davacı tarafın belirsiz alacak davası ikame etme hakkının bulunmadığından, davanın öncelikle usulden reddinin gerekirken esasa geçilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkilinin sattığı ürünlerdeki farklılıkların ayırt edici nitelik taşıdığını, tescile konu edilmiş bulunan etek tasarımının, öncelikle yeni ve ayırt edici olmadığını, müvekkillerinin herhangi bir kusurunun bulunmadığını, zira tesettür giyimde mecburen kullanılan, maksi ve uzuvları belli etmeyecek geniş, volanlı etek tarzına başkaca bir detay katmayan, sadece kumaşı itibarı ile abiye hale gelen kıyafetin, herhangi bir ayırt ediciliğinin olmadığı gözetildiğinde, abiye nitelikte olmayan ve keza dava konusu üründen farklılıklar gösteren müvekkiline ait olduğu iddia olunan ürünlerin, ne şekilde hakka tecavüz ettiğinin belli olmadığını, karar verilen maddi tazminat miktarının fahiş olduğunu, hesaplamaların faraziyelere dayandığını ve tarafların beyanlarının dikkate alınmadığını, 20.01.2009 tarihli protokolün taraflarının Şelale Tekstil Konfeksiyon Ltd. Şti. ve ... Konfeksiyon Ltd. Şti. olarak belirlendiğini, protokolün tasarımı Şelale'ye ait bir ürün hakkında olduğunu, kimsenin taraf olmadığı bir sözleşmeye dayanarak hak talep edilemeyeceğini, davacı tarafın 12.06.2012 tarihinde Kayra Konfeksiyonun ünvan değişikliği olduğunu ispatladığını, ancak dava dışı Şelale'ye dayalı dosyaya bir belge sunamadığını, bu sözleşmenin Kayra tarafından kabul edildiği, taraf olduğu, muhatabın bunu bildiği ve kabul ettiği konularında hiçbir emarenin bulunmadığını, davacının taraf olmadığı bir sözleşmeye dayanarak cezai şart talep etme hakkının olmadığını, davacının Şelale ile hukuki bağını ortaya koyamadığını, kardeş firma diye hukukumuzda bir terimin mevcut bulunmadığını, işbu davada kişilik hakları kapsamında, davacının ne şekilde ve hangi zarara uğradığının açık olmadığını, bu nedenle manevi tazminata hükmedilmesinin yersiz olduğunu, hükmolunan manevi tazminat miktarının da fahiş bulunduğunu ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı ve mahkemece yapılan yargılama sonucunda üretici olduğu ve "..." markalı ürünleri diğer davalı şirkete fatura karşılığı sattığı anlaşılan davalı ... Konfeksiyon Ltd. Şti. ve bu şirket yetkilisi davalı ...'ün, dava konusu ihlal eyleminden ve cezai şart alacağı ile maddi ve manevi tazminat taleplerinden sorumlu tutulmasında bir isabetsizliğin bulunmadığı gibi mahkemece davalılar ... Konfeksiyon Ltd. Şti. ve ... aleyhine hükmedilen maddi tazminat miktarının tespitinde de bir isabetsizliğin olmadığı, davalılar ... Konfeksiyon Ltd. Şti ve ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm istinaf itirazlarının reddi gerektiği, davalı ... Hazır Giyim Ltd. Şti.'nin somut olayda üretici olmayıp satıcı olduğu sonucuna varıldığı, dava konusu tecavüzün men ve ref'i taleplerinden davalılar ... Hazır Giyim Ltd. Şti. ve bu şirket yetkilisi ...'ın sorumlu tutulmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, davalı şirket nezdinde ele geçirilen ürünlerin üzerinde "..." ve "Elenise" ibareli markaların bulunması ve davacının tasarımlarının kamuya sunulmasının üzerinden çok kısa bir sürenin geçmiş olması maddi olguları birlikte nazara alındığında, davalı ... Hazır Giyim Ltd. Şti.'nin dava konusu ürünlerin başkasının tescilli tasarımı olduğunu tahmin edemeyeceği, davalı ... Hazır Giyim Ltd. Şti.'nin ve bu şirket müdürü davalı ...'ın kusurunun ve bu nedenle de hükmedilen maddi ve manevi tazminat taleplerinden sorumluluğunun bulunmadığı sonucuna varıldığı, manevi tazminat koşullarının davacı yararına gerçekleştiği yönündeki ilk derece mahkemesinin kabulünde bir isabetsizlik yok ise de mahkemece hükmedilen manevi tazminat tutarı, davalı ... Konfeksiyon Ltd. Şti. ve ...'ün tasarım kullanımının boyutu, tasarım hakkı tecavüze uğrayan davacının, piyasada oluşturduğu kalite algısı, yarattığı ... ve imajda meydana gelebilecek tahribat ile tarafların ekonomik ve sosyal durumu göz önünde bulundurulduğunda, somut olayın özelliklerine uygun olmadığı, daha fazla bir manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği sonucuna varıldığı, dava konusu tecavüz eylemi, esas itibariyle bir haksız fiil niteliğinde olduğundan, bu fiili işleyen gerçek veya tüzel kişinin de sorumluluğu bulunduğu gerekçesiyle davalılar ... Konfeksiyon Ltd. Şti ve ... vekilinin tüm istinaf itirazlarının esastan reddine, davacı vekili ile davalılar ... Hazır Giyim Ltd. Şti. ve ... vekilinin istinaf taleplerinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne, davalıların tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespitine, durdurulmasına, önlenmesine, 126.148,00 TL maddi tazminatın 11.07.2014 tespit tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılar ... Konfeksiyon Ltd. Şti, ve ...'ten müştereken ve müteselsilen tahsiline, 20.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... Konfeksiyon Ltd. Şti. ve ...'ten müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalılar ... Konfeksiyon Ltd. Şti. ve ... hakkındaki fazlaya ilişkin maddi tazminat talebi ile davalılar ... Hazır Giyim Ltd. Şti. ve ... hakkındaki maddi ve manevi tazminat talebinin reddine, 23.06.2011 tarihli Sulh ve Feragat sözleşmesine göre kararlaştırılan 50.000,00 TL cezai şart alacağının 11.07.2014 tespit tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalılar ... Hazır Giyim Ltd. Şti. ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsiline, 20.01.2009 tarihli Sulh sözleşmesine göre 10.000,00 TL cezai şart alacağının 11.07.2014 tespit tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılar ... Konfeksiyon Ltd. Şti. ve ...'ten müştereken ve müteselsilen tahsiline, kararın kesinleşmesine müteakip hüküm özetinin masrafın davalılara ait olmak üzere ülke çapında yayın yapan gazetelerden birinde ilanına karar erilmiştir.

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı ... Hazır Giyim Teks. İnş. Gıd. Tic. Ve San. Ltd. Şti.'nin satıcı değil, üretici konumunda olduğunu, üretici konumunda olduğundan hem davalı şirketin hem de şirket yetkilisi ...'ın maddi ve manevi tazminat talepleri yönünden sorumlulukları bulunduğunu, tasarım hakkına tecavüz eyleminin aynı zamanda haksız fiil olduğu, haksız fiilden şirket ile birlikte şirket müdürü olan ...'ın diğer davalı ... Giyim ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumluluğu bulunduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalılar ... Konfeksiyon Ltd. Şti. ve ... vekili temyiz dilekçesinde özetle, istinaf dilekçesindeki itirazlarının değerlendirilmediğini, Bölge Adliye Mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğunu belirterek istinaf dilekçesindeki itirazlarını tekrarla kararın bozulmasını istemiştir. 29.05.2024 tarihli dilekçe ile temyizden feragat ettiğini bildirmiştir.

3.Davalılar ... Hazır Giyim Ltd. Şti. ve ... vekili temyiz dilekçesinde özetle, müvekkillerine atfedilecek bir kusur bulunmadığından cezai şart sorumluluğunun da bulunmadığını, müvekkillerinin sulh ve feragat sözleşmesine aykırılık teşkil edecek bir edimde bulunmaması ve kusurunun bulunmaması nedeni ile asıl borcun meydana gelmediğini, bu hali ile cezai şartın talebi hukuka ve yasaya aykırılık teşkil ettiğini, cezai şart alacağına yönelik hüküm yönünden kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespit ve önlenmesi, maddi ve manevi tazminat ve cezai şart alacağının tahsili istemlerine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

3.Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince ve davalılar ... Hazır Giyim Ltd. Şti. ve ... vekilince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Açıklanan sebeplerle;

1.Davalılar ... Konfeksiyon Ltd. Şti. ve ... vekili temyiz dilekçesinin feragat nedeniyle REDDİNE,

2.Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davalılar ... ve ... Konf. ve Teks. San. Tic. Ltd. Şti.'ye iadesine, Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalılar ... ve ... Hazır Giyim Teks. İnş. Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti.'ye ve davacıya yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.