12. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki şikayetçi/3.kişi tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Şikayetçi 3. kişi Yapı Kredi Bankası A.Ş.'nin icra mahkemesine başvurusunda, borçlu şirket adına tapunun İstanbul, Avcılar ... Mahallesi, 2039 parselinde ve 2040 parselinde kayıtlı taşınmazların şikayetçi banka lehine ipotek verildiğini, İstanbul 7. İcra Müdürlüğü’nün 2018/23206 Esas sayılı dosyasından haczedilen menkullerin ipotek kapsamında olduğunu ve taşınmazdan ayrı haczedilemeyeceğini ileri sürerek mahcuz menkullerdeki hacizlerin kaldırılmasını istediği, mahkemece, şikayetin reddine hükmedildiği, ilk derece mahkemesi kararına karşı şikayetçi banka tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verildiği, şikayetçi tarafından temyiz yoluna başvurulması üzerine Dairemizin 03.11.2022 tarih ve 2022/3483 E., 2022711436 K. sayılı ilamı ile ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına karar verildiği, bozma ilamı üzerine İlk Derece Mahkemesince davanın reddine hükmedildiği görülmektedir.

Kural olarak eklentinin taşınmazdan ayrı olarak haczi mümkün ise de;

İİK’nın 83/c maddesinde “Taşınmaz rehni ipotek akit tablosunda sayılı bulunan eklenti taşınmazdan ayrı olarak haczedilemez. Türk Medeni Kanunu’nun 862. maddesi hükmü saklıdır.” düzenlemesine yer verilmiştir. TMK 862. maddesine göre ise rehin, taşınmazı bütünleyici parçaları ve eklentileri ile birlikte yükümlü kıldığından, ipotek akit tablosunda yazılı olmasa bile ipotekli taşınmazın eklentisi niteliğindeki menkuller taşınmazdan ayrı olarak hazcedilip satılamaz.

Bir başka anlatımla mahcuzların eklentisi olduğu taşınmaz kaydında ipotek (rehin) olması halinde taşınmazın bütünleyici parçaları ve eklentileri haczedilmezlik kapsamındadır. TMK 862. maddesine göre ipotek akit tablosunda yazılı olmasa bile ipotekli taşınmazın eklenti niteliğini taşıyan unsurları haczedilemez, satılamaz.

Eklenti TMK 686/2.-3. maddesinde tanımlanıp, açıklığa kavuşturulmuştur. Buna göre “Eklenti, asıl şey malikin anlaşılabilen arzusuna veya yerel adetlere göre, işletilmesi, korunması veya yarar sağlaması için asıl şeye sürekli özgülenen ve kullanılmasında takma veya başka bir biçimde asıl şeye bağlı kılınan taşınır maldır. Eklenti, asıl şeyden geçici ayrılmakla bu niteliğini kaybetmez.

Görüldüğü üzere, asıl şeyin (fabrika, otel vs.) işletilmesi, korunması, yarar sağlamasında gerekli unsurların asıl şeyden ayrılabilir olması onu eklenti olmaktan çıkarmaz. Aksine eklenti niteliğinin tespitinde asıl şeyin işlevini yerine getirmesinde etkili ve gerekli olup olmadıkları tartışılmalıdır.

TMK 684. maddesinde yer verilen bütünleyici parça ise (mütemmim cüz) yerel adetlere göre asıl şeyin temel unsuru olan ve o şey yok edilmedikçe, zarara uğratılmadıkça ve yapısı değiştirilmedikçe ondan ayrılmasına olanak bulunmayan parçadır.

Somut olayda şikayetçi banka tarafından, icra dosyasında haczedilen ve muhafaza altına alınan menkul malların bankaya ipotekli taşınmazın mütemmim cüz'ü ve teferruatı niteliğinde olduğunu ileri sürerek menkul malların tek başına haczinin mümkün olmadığı gerekçesiyle haczin kaldırılmasının talep edildiği, borçlu ... Mutfak Gereçleri San. Tic. Ltd. Şti.’nin ... Mah., Mezarlık Üstü Cad., No: 11 Avcılar adresinde alacaklı ... vekilinin menkul haczi yaptığı haciz yapılan taşınmazın tapuda ... Mah., 8 pafta, 2040 parsel, 1520 m² kargir fabrika olarak kayıtlı olduğu ve 09.07.2015 tarih 14243 yevmiye numarası ile şikayetçi banka lehine ipotek edildiği görülmüştür. İddia, borçlu ... Mutfak Gereçleri San. Tic. Ltd. Şti.’nin iştigal alanının mutfak gereçlerinin üretimi ve imalatı olduğu, şikayete konu pres makinalarının fabrikadan çıkarılması halinde üretimin yapılamayacağı hatta menkul makinaların muhafazaya alınmış olması nedeniyle üretimin durmuş olduğu, ayrıca menkullerin Küçükçekmece 1. İcra Hukuk Mahkemesinin 2017/417 E. sayılı dosyasında düzenlenen 29.11.2017 tarihli bilirkişi raporunda ipotekli taşınmazın mütemmim cüzü ve teferruatı kabul edildiği yolundadır.

İstanbul 25. İcra Hukuk Mahkemesince alınan 27.03.2019 tarihli, makine yüksek mühendisi, gayrimenkul danışma uzmanı ve inşaat mühendisi bilirkişilerin verdiği raporda her ne kadar sonuç kısmında mahcuzların eklenti olmadığı da yazılmış ise de içeriğinde bütünleyici parça tanımı ve rapor içeriğinden mahcuzların değerlendirilmesinin bütünleyici parça vasfında olup olmadığı yönünde yapıldığı, eklenti yönüyle değerlendirme taşımadığı, bu çelişkili raporlara rağmen verilen ret kararının Bölge Adliye Mahkemesince kaldırılması üzerine yine inşaat mühendisi, makine mühendisi, gayrimenkul değerlendirme uzmanı, bilirkişi heyetinden 09.12.2020 tarihli ara kararı ile aldırılan raporda da şikayet tarihinde fabrika binasının hangi işle iştigal ettiği, hangi üretimin yapıldığı, mahcuz makinaların o tarihte yapılan mutfak gereçleri üretim işine katkısı olup olmadığı, bu mahcuzların bulunmaması halinde üretimin olumsuz etkilenip etkilenmeyeceği hususları üzerinde durulmaksızın kanunun genel ifadeleri kullanılarak sonuca varıldığı, Dairemiz bozma ilamı üzerine alınan raporda da makinaların eklenti olduğu ancak fabrikanın taşınmazların temeline, kolonları kirişleri gibi taşıyıcı ekipmanlarına ayrılmayacak şekilde montajlı olmadıkları, telef ve tahrif olmadan ayrılabilecekleri bildirilmiş ise de anılan raporların “eklenti” niteliğinin araştırılması yönünde konusunda uzman olmayan bilirkişiler tarafından hazırlanmış olduğu gibi mahcuzların mutfak gereçleri yapımı üretimi konusunda üretime katkısı yönünden Yargıtay denetimine de yeterli açıklıkta olmadığı da anlaşılmaktadır.

O halde, mahkemece; şikayetin, mütemmim cüz yanında teferruat (eklenti) yönünde de iddia içerdiği gözardı edilmeksizin mutfak gereçleri yapım işi konusunda da bilgi sahibi bilirkişi bulundurulmak suretiyle mahcuzların açıkça ne surette mütemmim cüz (bütünleyici parça) veya teferruat (eklenti) olup olmayacağı, mahcuzların mutfak gereçleri yapım işi ile iştigal eden fabrikanın üretimine katkı sağlayıcı, imalatın devamlılığını, verimliliğini artırıcı niteliği bulunup bulunmadığı, bu hali ile teferruat (eklenti) niteliği taşıyıp taşımadığı yönünde açık ve denetime elverişli rapor alınarak sonuca gidilmesi gerektiğinden İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.