Danıştay 12. Daire Başkanlığı

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2020/1270 E.  ,  2023/6597 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Batman Jandarma Bölge Komutanlığında uzman erbaş olarak görev yapan davacının, disiplinsizlik ve ahlaka uygun olmayan davranışlarda bulunduğundan bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 15/01/2017 tarihli işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; davacının görev yaptığı dönemde boşanma süreci devam etmekte iken nikahsız olarak bir kadınla aynı evde karı-koca ilişkisi yaşadığı şeklindeki isnadın, davacının mahremiyet alanına dahil, özel hayatının sınırları içinde kalan eylemlere ilişkin olduğu, mesleki yaşamı ile bağlantısı olabilecek bazı özel hayat unsurları açısından, mesleki ve etik kurallara aykırı davranışların kamu görevlileri ve dolayısıyla gerçekleştirilen kamu hizmetinin saygınlığı üzerinde etkisi olabileceği kabul edilse dahi, dava konusu işleme gerekçe olarak gösterilen eylemlerin davacının mesleki faaliyetlerine yönelik bir etkisinden de söz etmenin mümkün olmadığı, öte yandan; davacının görev yaptığı süre boyunca Silahlı Kuvvetlerden çıkarılmasını gerektiren herhangi bir disiplinsizlik göstermediği, aksine başarılı ve disiplinli çalışmalarına devam ettiği için tam sicil notları ile değerlendirilip takdirnamelerle ödüllendirildiği, davalı idarece davacının "Yaşam tarzının memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunarak jandarmanın halk nazarında saygınlığını ve itibarını zedelediği, Türk gelenek ve göreneklerine uygun olmadığı" yargısına ulaşılmasının temel nedeni olan ve davacının boşanma süreci devam etmekte iken nikahsız olarak bir kadınla aynı evde karı-koca ilişkisi şeklinde 03/08/2016 tarihinden itibaren yaşadığı ve Konya/Ereğli ...Asliye Hukuk Mahkemesi'nde ... Esas numarasıyla görülen boşanma davasında söz konusu personelin N.K. ile zorla cinsel ilişkiye girmesi sonucu aile büyüklerinin kararıyla evlendiği iddiasının dosya içeriği ve tanık beyanlarıyla sabit bulunması olayının askeri hizmetin işleyişini güçleştirdiğine, disiplini zedelediğine dair somut hiçbir belge ileri sürülemediği, keza davacının bu olay nedeniyle herhangi bir ceza soruşturmasına ve kovuşturmasına tabi tutulmadığı, dolayısıyla ancak Ceza Mahkemesince verilebilecek bir karar ile sübuta ermiş olduğu kabul edilebilecek Askeri Ceza Kanunu'nun 153. maddesinin birinci fıkrası kapsamında bir eylemin varlığından söz edilemeyeceği, ayrıca davacının söz konusu eylemlerinin, sözleşmesinin feshedilmesine elverişli ve yeterli bir ahlaki düşkünlük olarak nitelendirilemeyeceği, bu nedenle; başarılı ve disiplinli bir mesleki geçmişi bulunan davacının görevinin ifasıyla ilgisi olmayan, özel hayat sınırları dahilinde gerçekleşen eylemleri gerekçe gösterilerek sözleşmesinin feshedilmesinde takdir yetkisinin objektif sınırlar içerisinde kullanılmadığı, ölçülülük ilkesine uyulmadığı ve kamu yararı-birey yararı arasındaki dengenin sağlıklı bir şekilde gözetilmediğinden işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının ikamet ettiği adreste meydana gelen silahlı yaralanma olayı ile ilgili olarak yapılan tahkikat sonucunda; yaşam tarzının memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelikte olduğu, jandarmanın halk nazarındaki saygınlığını ve itibarını zedelediği, Türk gelenek ve göreneklerine uygun olmadığı gerekçesiyle sözleşmesinin feshedildiği, davacının mensubu olduğu jandarma sınıfının halkla iç içe olan hizmet gereği göz önüne alındığında, bu sınıfa mensup personelin disiplin açısından daha mükemmel bir seviyede olması gerektiğinin kamu yararı açısından zorunlu olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,

2.Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,

3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,

4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ...

İdare Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak, 12/12/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY : Dava, Batman Jandarma Bölge Komutanlığında uzman erbaş olarak görev yapan davacının, disiplinsizlik ve ahlaka uygun olmayan davranışlarda bulunduğundan bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 15/01/2017 tarihli işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İdarenin, kamu hizmetinin iyi bir şekilde yürümesi için gerekli tedbirleri alma yetkisi ile donatılması zorunludur. Bu nedenle idarenin, kamu hizmetini yürütecek olan personeli işe alırken birtakım özelliklere sahip olmasını araması tabii olduğu gibi, statüye alındıktan sonra da bunları verimli bir biçimde kullanması, hizmeti aksatacak, kendisinden artık verim alınmasına olanak kalmamış, aksine idare mekanizmasına ve kamu hizmetinin yürütülmesine zararlı olacak, statüye alınma esnasında ve statüye alındıktan sonra da taşıması gereken nitelikleri kaybetmiş personeli bünyesi dışına çıkarması da doğaldır.

Bu kapsamda, açıklanan mevzuat hükümleriyle uzman erbaşlar hakkında ahlaki zayıflık ve toplumun her kesimi tarafından kabul görmüş temel ahlaki değerlere aykırı eylemlerde bulunarak Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarını zedelemeleri durumunda, ilgili personelin sözleşmesini feshetme konusunda idareye takdir yetkisi tanındığının kabulü gerekir. Kuşkusuz diğer bütün kamusal yetkilerde olduğu gibi bu konuda da idarenin, takdir yetkisini hizmet gereklerine göre ve kamu yararı amacına yönelik olarak kullanması gerekmektedir.

Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği'nin 86. maddesinin ikinci fıkrasının (h) alt bendinde, her askerde bulunması lazım gelen ahlaki ve manevi vasıflardan "iyi ahlak sahibi olmak” vasfı; “Askerin ahlakı ve yaşayışı kusursuz ve lekesiz olmalıdır. Asker, esrarkeşlikten, sarhoşluktan, yalancılıktan, borçtan ve kumardan, dolandırıcılıktan, ahlaksız kimselerle düşüp kalkmaktan, hırsızlıktan, yağmadan, yakıp yıkmaktan ve sair bütün fenalıklardan sakınmalıdır. Bunlar vazifenin yapılmasına mani olurlar, yaşayışı, sıhhati, azim ve cesareti bozar, namusu lekeler, manevi şahsiyeti öldürür ve her biri ayrı ayrı cezaları üstüne çeker.” şeklinde tanımlanmıştır. Görüldüğü üzere asker şahıslar için ahlaki değerlerin ve yaşam biçiminin özel bir önemi bulunmaktadır. Bu değer ve vasıflardan yoksun olan asker kişilerin bu statüde tutulmalarının ise Türk Silahlı Kuvvetlerini olumsuz etkileyeceği açıktır.

Sözleşmeli uzman erbaşlar tarafından imzalanan, ilk sözleşme belgelerine ve yenileme sözleşmelerine bakıldığında da, yükümlülerin Uzman Erbaş Kanunu, Uzman Erbaş Yönetmeliği ve bunlara istinaden hazırlanıp yürürlüğe konulan Uzman Erbaş Yönergesi'ne göre vazifelerini ifa edecekleri yönünde taahhütte bulundukları görülmektedir.

Uyuşmazlıkta, davacının görev yaptığı dönemde boşanma süreci devam etmekte iken nikahsız olarak bir kadınla aynı evde karı-koca ilişkisi yaşadığı, soruşturma kapsamında Konya/Ereğli... Asliye Hukuk Mahkemesi'nde ...Esas numarasıyla görülen boşanma davasında söz konusu personelin N.K. ile zorla cinsel ilişkiye girmesi sonucu aile büyüklerinin kararıyla evlendiği hususunun anlaşıldığından bahisle sözleşmesinin feshedildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacının bahse konu eylemlerinin toplumun genel ahlak yapısına aykırı olduğu, iyi ahlak sahibi olma vasfı ile örtüşmediği, tespit edilen hususların niteliği itibarıyla özel hayat kapsamında değerlendirilemeyeceği, gelinen nokta itibarıyla davacının mesleğe girişte aranan, askerliğin şeref ve haysiyeti ile bağdaşmayacak eylemlerde bulunmamış olmak niteliğini kaybettiği, bu şekilde Türk Silahlı Kuvvetlerinin disiplin ve ahlak anlayışına açıkça ters düştüğü ve eyleminin Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarını sarsacak şekilde ahlak dışı hareketler kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, bu haliyle kamu hizmetini devam ettiremeyeceği anlaşılmış olup, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşü ile karara katılmıyorum.