Danıştay 6. Daire Başkanlığı

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2023/8174 E.  ,  2024/4792 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Van ili, İpekyolu ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... parsel sayılı (yeni... ada ... parsel) taşınmazı kapsayan alanda 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uyarınca parselasyon yapılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yapılan uygulama imar planlarının kesinleşmesi üzerine, 3194 sayılı Kanunun 18. Maddesine istinaden ... tarih ve ... sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı oluru ile yapılan parselasyonun 20/08/2020-22/09/2020 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, askı süresi içerisinde yapılan itirazların bir kısmının uygun görülmesi üzerine, uygun görülen kısımlar bakımından 09/03/2021-12/04/2021 tarihleri arasında ikinci kez askıya çıkarıldığı, davacının 2. askı süresi içinde 23/03/2021 tarihinde itirazda bulunduğu, bu kapsamda davacının parselasyon işleminden daha sonraki bir zamanda haricen haberdar olduğu iddiasının yerinde olmadığı, davacı itirazının, askı süresinin son günü olan 12/04/2021 tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içerisinde davalı idare tarafından bir cevap verilmeyerek 11/06/2021 tarihinde reddedildiğinin kabulü ile bu tarihi izleyen günden itibaren 60 gün içerisinde yani en son 10/08/2021 tarihinde, ancak bu tarihin çalışmaya ara verme dönemine rastlaması nedeniyle en son 07/09/2021 (Salı) tarihinde açılması gerekirken, bu süre geçirildikten çok sonraki bir tarihte yapılan ve dava açma süresini canlandırmayacak nitelikteki 20/01/2023 tarihli başvurunun zımnen reddi üzerine 01/03/2023 tarihli dilekçeyle açılan davanın süreaşımı nedeniyle incelenme olanağı bulunmadığından reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, tetkik hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY :

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı oluru ile 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uyarınca yapılan parselasyon işlemi üzerine davacı tarafından, Van ili, İpekyolu ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... parsel (yeni ... ada ... parsel) sayılı taşınmazın bulunduğu yerden tahsis yapılması mümkün iken 3 ayrı parselden hisseli bir şekilde yer tahsis edilmesinin mağduriyetine neden olduğundan bahisle idarece iptal edilerek yeniden parselasyon yapılması istemiyle 20/01/2023 tarihinde davalı idareye yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine, 01/03/2023 tarihinde bakılmakta olan dava açılmıştır.

Diğer taraftan; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 2. Etap (İpekyolu Etabı) kapsayan uygulama imar planlarının kesinleşmesi üzerine,... tarih ve ... sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı oluru ile 3194 sayılı Kanunun 18. Maddesi uyarınca tesis edilen parselasyon işlemi ilk kez 20/08/2020-22/09/2020 tarihleri arasında askıya çıkarılarak, askı süresi içerisinde yapılan itirazların bir kısmının uygun görülmesi üzerine, uygun görülen kısımlar bakımından ikinci kez 09/03/2021-12/04/2021 tarihleri arasında tekrar askıda ilan edilmiş, davacı tarafından, ikinci askı süresi içerisinde, 23/03/2021 tarihinde; "(...) toplamda 500 metrekare arsamdan yol geçirilmek istenmektedir. Bu konuda mağdur durumdayım, mağduriyetim göz önünde bulundurularak 3194 sayılı İmar Kanununun 16. maddesi gereğince bu konuda gerekli düzenlemenin yapılması (...) hususunu arz ederim." ifadelerine yer verilmek suretiyle yaptığı başvuru idarece zımnen reddedilmiştir. İLGİLİ MEVZUAT:

T. C. Anayasasının 125.

maddesinde, idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin yazılı bildirim tarihinden başlayacağı hüküm altına alınmış, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesinin 1. fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu kurala bağlandıktan sonra, aynı maddenin 2. fıkrasında, Anayasa kuralına paralel şekilde, idari uyuşmazlıklarda dava açma süresinin yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı, aynı kanunun 11. maddesinde ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, otuz gün içinde (İşlem tarihinde yürürlükte bulunan "altmış" ibaresi 08/07/2021 tarih ve 7331 sayılı Kanunun 2. maddesiyle "otuz" olarak değiştirilmiştir.) bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı düzenlenmiştir.

Öte yandan, özel kanun olan 3194 sayılı İmar Kanununun 19. maddesinde; 'İmar planlarına göre parselasyon planları yapılıp, belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni, dışında ise il idare kurulunun onayından sonra yürürlüğe girer. Bu planlar bir ay müddetle ilgili idarede asılır. Ayrıca mutat vasıtalarla duyurulur. Bu sürenin sonunda kesinleşir. Tashih edilecek planlar hakkında da bu hüküm uygulanır. Kesinleşen parselasyon planları tescil edilmek üzere tapu dairesine gönderilir. Bu daireler ilgililerin muvafakatı aranmaksızın, sicilleri planlara göre re'sen tanzim ve tesis ederler...' hükmüne yer verilmiştir.

Anılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, parselasyon işlemlerine karşı 2577 sayılı yasanın 11. maddesi kapsamında başvuru için, özel bir Kanun olan 3194 sayılı Yasanın 19. maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında, parselasyon işlemlerine karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Yasanın 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması, bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihini izleyen günden itibaren otuz gün içinde (İşlem tarihinde yürürlükte bulunan "altmış" ibaresi 08/07/2021 tarih ve 7331 sayılı Kanunun 2. maddesiyle "otuz" olarak değiştirilmiştir.) cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden altmış günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen günden itibaren otuz gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihini izleyen günden itibaren altmış günlük dava açma süresi içinde veya itiraz süresi içerisinde başvuruda bulunulmaması durumunda parselasyon işlemleri kesinleşeceğinden kesinleşme tarihinden itibaren altmış gün içerisinde dava açılması gerektiği açıktır. Ancak, genel kural bu yönde olmakla beraber parselasyon işlemi gibi subjektif ve kişisel nitelikte idari işlemlere karşı dava açma süresinin başlaması için ilgililere yazılı bildirim yapılması gerekmektedir. Yazılı bildirim yapılmaması halinde, ilgililerin işlemi ve kime karşı karşı dava açabileceklerini öğrenmeleri üzerine dava açabilecekleri tabidir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 3194 sayılı yasanın 18. maddesi uyarınca yapılan parselasyon işlemi, parsel bazında getirdiği kararlar nedeniyle bireysel işlem mahiyeti taşımakta, bu özelliği nedeniyle parselasyon planlarının ilan edilmesinin yanı sıra ilgilisine yazılı olarak da tebliğ edilmesi aranmakta, yazılı olarak tebliğ edilmeyen parselasyon planlarının ilgilisince sonradan öğrenilmesi ve/veya kararın tebliğ edilmesi halinde bu tarihten itibaren dava açma sürelerinin hesaplanması gerekmektedir.

Buna göre davacıya parselasyon işlemi ya da tapu tebliğ edilmemiş ise, davacının uyuşmazlık konusu parselasyon işlemini tüm unsurlarıyla öğrenip öğrenmediği araştırılarak, parselasyonun tüm unsurları ile öğrenildiği tarihin saptanamadığı durumlarda dava dilekçesinde dava konusu işlemin öğrenilme tarihi olarak gösterilen tarihin esas alınması dava süresinde ise işin esası hakkında karar verilmesi gerekmektedir.

Uyuşmazlık konusu olayda Mahkemece, yapılan itirazların bir kısmının kabulü üzerine dava konusu parselasyonun 09/03/2021-12/04/2021 tarihlerinde ikinci kez ilan edilmesinin ardından davacı tarafından askı süresi içerisinde 23/03/2021 tarihli dilekçe ile itiraz edildiği dolayısıyla parselasyondan haberdar olunduğu kabul edilerek davanın süresinde açılmadığı sonucuna varılmış ise de;

23/03/2021 tarihli başvuru metni incelendiğinde dilekçe içeriğinde; "(...) toplamda 500 metrekare arsamdan yol geçirilmek istenmektedir. Bu konuda mağdur durumdayım, mağduriyetim göz önünde bulundurularak 3194 sayılı İmar Kanununun 16. maddesi gereğince bu konuda gerekli düzenlemenin yapılması (...) hususunu arz ederim." ifadelerine yer verdiği, dolayısıyla davacının bu dilekçe ile ileri sürdüğü talebinin parselasyon işlemine itiraz mahiyetinde olmadığı gibi parselasyonun tüm unsurları ile öğrenildiğinin kabulü sonucunu doğurmayacağı da açıktır.

Davanın süresinde açılıp açılmadığının öğrenilmesini teminen dairemizin ...tarih ve E:... sayılı ara kararı ile Van Tapu Müdürlüğünden, davaya konu Van ili, İpekyolu ilçesi, ... Mahallesi, eski ... pafta, ... parsel (yeni ... ada ... parsel) sayılı taşınmazın güncel mülkiyet durumunu gösterir onaylı tapu kayıtları ve ekleri istenilerek, taşınmazı kapsayan alanda 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uyarınca yapılan parselasyon sonucunda oluşan yeni tapunun davacıya tebliğ edildip edilmediği sorulmuş gelen yazı cevabında yeni oluşturulan tapu senetleri ve belgelerin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne gönderildiğinin bildirilmesi üzerine Dairemizce 08/05/2024 tarihli E:2023/8174 sayılı ara kararı ile Van Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünden, uyuşmazlık konusu taşınmazı kapsayan alanda 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uyarınca yapılan parselasyon sonucunda oluşan yeni tapunun davacı Çiğdem Bayhan'a tebliğ edildip edilmediği, tebliğ edilmiş ise ne zaman tebliğ edildiği sorularak buna ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesi istenilmiş; ilgili idare tarafından verilen cevapta, parselasyon sonrası oluşan yeni tapunun davacıya tebliğ edilmediğinin bildirildiği görülmüştür.

Bu itibarla, davalı idarece bireysel işlem niteliğindeki parselasyona ilişkin bilgilerin yazılı olarak davacıya tebliğ edilmediği, diğer bir ifade ile dava konusu parselasyon işlemi hakkında tebligat yolu ile davacının bilgilendirilmediği anlaşıldığından, davacının 20/01/2023 tarihli, parselasyon işleminin maliki olduğu taşınmaz yönünden iptali ile haklarının iadesini sağlayacak şekilde yeniden gözden geçirilmesi istemiyle yaptığı başvurunun zımnen reddi üzerine, zımni ret işlemi ile birlikte parselasyonun da iptali istemiyle 01/03/2023 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki mahkeme kararında bu yönüyle isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan; uyuşmazlıkta öncelikle, davaya konu parselasyon işleminin başka bir yolla öğrenilip öğrenilmediğinin açıklığa kavuşturulması için, askı süresinin son günü olan 12/04/2021 tarihi ile 20/01/2022 tarihleri arasında davacı tarafından davalı belediyeye emlak vergisi beyannamesi verilip verilmediği sorularak işlemin tüm unsurları ile öğrenilip öğrenilmediğinin araştırılması suretiyle anılan parselasyonun ilk olarak hangi tarihte öğrenildiğinin ortaya konulması ve yapılan araştırma sonucuna göre yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir. Bu durumda, davanın süre aşımı nedeniyle reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,

2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle süre aşımı yönünden reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,

3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 19/09/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.