7. Hukuk Dairesi

T. C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7.

HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/2335 - 2025/11 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı şirket Foamplus Bagpacker isimli ambalajlama amacı ile köpük ambalaj üretimine yönelik olarak patent korumalı bir konseptin distribütörü olduğunu, patent korumalı köpük ambalaj üretimi makinesi ile bu makinenin sarf malzemelerinin tedarik ve satışını gerçekleştirdiklerini, Makinelerin satışı 48 aylık kiralama şeklinde yapılıp her ay belirlenen kiralama bedelinin fatura edilmesi ve ödenmesi koşulu ile makineler kiralayan şirkete ait olmak (48 aylık kira bedellerinin tümünün ödenmesi halinde makinelerin mülkiyeti kiracıya devir edilecek idi.) üzere, kiralama döneminde de ihtiyaç duyulan sarf malzemelerinin yine fatura karşılığı satışları yapıldığını, davalı şirketin ise kendi faaliyet konusunda üretim yaptığı ürünleri müşterilerine sağlam ve korunur şekilde ulaştırabilmek için foamplus bagpacker sistemini kullanmak istediğini ve öncelikle 23.09.2021 tarihli sözleşme ile ... seri numaralı makineyi kiraladıklarını, makineyi kullandıktan sonra tekrar 02.12.2022 tarihli sözleşme ile de ...seri numaralı makine ile ilgili sözleşme yapmak sureti ile iki ayrı makine kiralandığını, ve bu makinelerin birini Bursa ilindeki işyerinde diğer makinasını ise Amasya ilindeki işyerlerinde kullanmaya başladıklarını, 23.09.2023 tarihli fatura ile başlayan önce vadesi geçtikten sonra yapılan geç ödemeler ile 27.03.2024 tarihli fatura ile birlikte de takip eden aylar makina kira bedel faturalarının ödenmediğini, davalı şirket ile yapılan görüşmelerin sonuçsuz kaldığını, bu sebeple ödenmeyen ve geç ödenen faturalar ile ilgili Sakarya 1. İcra Müdürlüğü 2024/9362 esas sayılı ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalı şirketin icra takibine ve ferilerine ve borca itiraz ettiğini, İcra takibine itiraz edilmiş olması sebebi ile dava şartı olan arabuluculuk müracaatı 26.08.2024 tarihinde yapıldığına ancak davalı şirketin Ara bulucu taraflar ile irtibata geçemeden, davalı şirket Beşiktaş 19. Noterliği'nin 28.08.2024 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesini göndermek sureti ile sürekli arıza gösteren makinelerin en kısa zamanda geri alınmasını, Eylül 2023 tarihinden itibaren kullanılamayan makinelerin olması sebebi ile düzenlenen faturalarında iptalini talep ettiklerini, Sakarya 9. Noterliği'nin 29.08.2024 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnameye cevap verildiğini, tarafların 23.09.2021 ve 02.12.2022 tarihli sözleşmeler ile ihtilaf halinde Sakarya mahkeme ve icra dairelerinin yetkili kılındığı makina kiralama sözleşmelerine istinaden kullanılan iki ayrı makinanın kiraları dolayısı ile kesilen faturalardan kaynaklı ödenmeyen fatura bedeli alacaklarının ve geç ödenen faturalar ve ödenmeyen faturalar sebebi ile vadesi geçen fatura alacaklarına uygulanacak reeskont avans faizi oranında temerrüt faizi alacaklarının, icra takibine haksız itiraz edilmiş olması sebebi ile takip tutarının %20'sinden az olmamak kaydı ile icra inkar tazminatının davalı şirketten tahsili ile davacı şirkete ödenmesine, Sakarya 1. İcra 2024/93632 esas sayılı takibe yapılan itirazın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davayı kabul etmediklerini davanın reddini talep ettiklerini beyan etmiş olup, dava konusu makinelerin , kullanım dışı kaldıkları ortalama 5-7 günlük dönemlerde (örneğin 9 günlük bayram tatili gibi) arıza yaparak, önerilen kimyasalların boru içerisinde donması nedeniyle, tekrar çalışmadıklarını, Bu sorunun defalarca yaşandığını, Eylül 2023 sonrasında hizmeti sağlayan firma tarafından gerekli kontrollerin yapılmadığını ve makineler çalışmaz durumda kaldıklarını, Konu, teknisyenlerimizin tedarikçi ekipleri ile olan diyaloglarında birçok kez dile getirildiğini, Ürün sözleşmelerinde, makinelerin kimyasal donmaya maruz kalıp birkaç gün içerisinde arıza yapacağına dair herhangi bir ibare bulunmadığını, Arızalı makineler ihtarnamemiz üzerine (ve arızalı olduklarından dolayıdır ki) davacı tarafından (ihtirazi kayıtsız) geri teslim alındığını, davacıdan olan alacakları nedeniyle alacaklı sıfatıyla ihtarnameye yanıt alınmadığını, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla 157.855,24 TL ve 20.600,00 EURO tutarında alacak ve ilgili gecikme faizleri ile talep edileceğini, ayrıca paketleme süreçlerinde yaşanan kayıplar, ekiplerinin zaman kayıpları ile müşterilerin uğradığı mağduriyetlerden kaynaklı finansal kayıplarının hesaplamaya katılmadığını, davacıdan olan alacakları nedeniyle arabuluculuk sürecinin tamamlanmasını müteakiben birleştirme talepli olarak dava açılacağını, davacı tarafından aksi iddia edilse de makinelerin davacı tarafından çekincesiz geri teslim alındığını, açılan davanın haksız ve kötüniyetle açıldığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince; "... 1-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, davanın HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereği görev dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,

2.Bu karara karşı süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak görevsizlik kararının kesinleşmesi halinde kararın kesinleştiği tarihten itibaren, karara karşı kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde, taraflardan birinin mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesini talep etmesi halinde, dosyanın görevli Sakarya Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine..." şeklinde hüküm kurulmuştur.

İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; her iki şirket arasında akdedilen sözleşme 48 aylık bir makine sözleşmesi ise de, makinelerin 48 ay boyunca çalışır durumda olması için gerekli teknik servis ve malzeme tedariki yükümlülüğü davacı şirkette olduğu için hizmet unsuru daha ağır basan bir kiralama sözleşmesi olup, bu hali ile de görevli mahkeme tarafların sıfatına göre belirleneceğinden asliye ticaret mahkemesi olması gerektiğini belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

Davalı vekili tarafından istinaf başvurusuna karşı cevap dilekçesi verilmemiştir.

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/11/2024 tarih, 2024/603 Esas - 2024/651 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

Dava; davacı tarafından başlatılan icra takibine yapılan vaki itirazın iptali ile takibin devamı ve icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince görevsizlik kararı verilmiş karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosyanın incelenmesinde; taraflar arasında 23.09.2021 ve 02.12.2022 tarihli "Faomplus Bagpacker Makine ve Sarf Malzeme Sözleşmesi" imzalandığı, davacının sözleşme gereğince Foamplus Bagpacker isimli ambalajlama amacı ile köpük ambalaj üretimine yönelik olarak patent korumalı bir konseptin distribütörü olduğunu ve patent korumalı köpük ambalaj üretimi makinesi ile bu makinenin sarf malzemelerinin tedarik ve satışını gerçekleştirdiklerini, makinelerin satışının 48 aylık kiralama şeklinde yapılıp her ay belirlenen kiralama bedelinin fatura edilmesi ve ödenmesi koşulu ile makineler kiralayan şirkete ait olmak üzere, kiralama döneminde de ihtiyaç duyulan sarf malzemelerinin yine fatura karşılığı satışları yapıldığını, öncelikle 23.09.2021 tarihli sözleşme ile ... seri numaralı makineyi kiraladıklarını, makineyi kullandıktan sonra tekrar 02.12.2022 tarihli sözleşme ile de ... seri numaralı makine ile ilgili sözleşme yapmak sureti ile iki ayrı makine kiralandığını, 23.09.2023 tarihli fatura ile başlayan önce vadesi geçtikten sonra yapılan geç ödemeler ile 27.03.2024 tarihli fatura ile birlikte de takip eden aylar makina kira bedel faturalarının ödenmediğini, ödenmeyen ve geç ödenen faturalar ile ilgili Sakarya 1. İcra Müdürlüğü 2024/9362 esas sayılı ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalı şirketin Beşiktaş 19. Noterliği'nin 28.08.2024 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesini göndermek sureti ile sürekli arıza gösteren makinelerin en kısa zamanda geri alınmasını, Eylül 2023 tarihinden itibaren kullanılamayan makinelerin olması sebebi ile düzenlenen faturalarında iptalini talep ettiklerini, Sakarya 9. Noterliği'nin 29.08.2024 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnameye cevap verildiğini, makine kiralama sözleşmelerine istinaden kullanılan iki ayrı makinanın kiraları dolayısı ile kesilen faturalardan kaynaklı ödenmeyen fatura bedeli alacaklarının ve geç ödenen faturalar ve ödenmeyen faturalar sebebi ile vadesi geçen fatura alacaklarına uygulanacak reeskont avans faizi oranında temerrüt faizi alacaklarının tahsili için başlatılan Sakarya 1. İcra 2024/93632 esas sayılı takibe yapılan itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına hükmedilmesini istediği, davalının cevap dilekçesinde belirtilen savunmaları doğrultusunda davanın reddini istediği anlaşılmıştır. Dairemiz önüne gelen uyuşmazlık, sözleşmenin kira sözleşmesi olup olmadığı ve buradan varılacak sonunca göre görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olup olmadığı noktasındadır.

Taraflar arasındaki sözleşme incelendiğinde; bir kısım makinelerin 24 ay süre ile kiralandığı, kira bedellerinin ödenmesi koşuluyla kira süresi sonunda makinelerin kiralayana satılacağının kararlaştırıldığı, bu hali ile sözleşmenin kira ve satış sözleşmesi unsurlarını içeren karma bir sözleşme olduğu görülmektedir. Sözleşmenin taksitli satış sözleşmesi olup olmadığı incelendiğinde; Taksitli satış sözleşmesi 6098 sayılı TBK'nın 253. Maddesinde; "Taksitle satış, satıcının, satılan taşınırı alıcıya satış bedelinin ödenmesinden önce teslim etmeyi, alıcının da satış bedelini kısım kısım ödemeyi üstlendikleri satıştır. Taksitle satış sözleşmesi, yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz." şeklinde düzenlenmiştir. Bu hükümden de açıkça anlaşıldığı üzere; taksitli satış sözleşmesinde satılanın mülkiyetinin sözleşmenin kurulması aşamasında satın alana devredildiği ancak bedelinin satıcıya taksitler halinde ödediği bir sözleşme olduğu görülmektedir. Oysa uyuşmazlığa konu sözleşmede makinelerin mülkiyeti sözleşmenin başında değil ancak sözleşme koşullarına göre kiracının edimlerini yerine getirmesi halinde kira süresinin sonunda kiracıya devredilecektir (Sözleşme m.4). Sözleşmenin bu haliyle taksitli sözleşme olmadığı anlaşılmaktadır. Diğer yandan sözleşmenin finansal kiralama sözleşmesi olup olmadığı değerlendirildiğinde;

Finansal kiralama 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu'nun tanımlar başlıklı 3. Maddesinin 1-ç bendinde; "Bir finansal kiralama sözleşmesine dayalı olmak koşuluyla, bu Kanun veya ilgili mevzuatı uyarınca yetkilendirilen kiralayan tarafından finansman sağlamaya yönelik olarak bir malın mülkiyetinin kira süresi sonunda kiracıya devredilmesi; kiracıya kira süresi sonunda malın rayiç bedelinden düşük bir bedelle satın alma hakkı tanınması; kiralama süresinin malın ekonomik ömrünün yüzde sekseninden daha büyük bir bölümünü kapsaması veya finansal kiralama sözleşmesine göre yapılacak kira ödemelerinin bugünkü değerlerinin toplamının malın rayiç bedelinin yüzde doksanından daha büyük bir değeri oluşturması hâllerinden herhangi birini sağlayan kiralama işlemini,... İfade eder" şeklinde tanımlandığı görülmektedir. Hükümden de anlaşılacağı ve ilk derece mahkemesince de belirtildiği üzere finansal kiralama sözleşmesini ancak " bu Kanun veya ilgili mevzuatı uyarınca yetkilendirilen kiralayan" yapabilecektir. Eldeki uyuşmazlığa konu sözleşmede kiralayan olarak bulunan taraf finansal kiralama yetkisine sahip olmadığından sözleşmenin finansal kiralama sözleşmesi olarak kabulü olanaklı değildir.

Tüm bu açıklamalara; sözleşmenin kira ve satış sözleşmesi hükümlerini içeren karma bir sözleşme olduğu, ancak uyuşmazlığın henüz kira sözleşmesi hükümlerinin uygulandığı dönemde ve tarafların bu döneme ilişkin edimlerinden kaynaklandığı, bu nedenle davaya bakma görevinin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde; usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK.'nun 355. maddesi uyarınca; kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak; davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir. H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1.HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca; davacının istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,

2.İstinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına,

3.Alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcından, istinafa gelirken peşin alınan 427,60-TL'nin mahsubu ile kalan 187,80 TL istinaf karar harcının davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, harç tahsili ve harç tahsil müzekkeresi yazılması işlemlerinin HMK'nın 302/5 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

4.İstinaf eden tarafından istinaf kanun yoluna başvuru için yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,

5.İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf avansından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca; karar kesinleştikten sonra ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine,

6.İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

7.6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

8.Dosyanın mahkemesine gönderilmesine, İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.14/01/2025 ... Başkan ...