6. Hukuk Dairesi

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilince duruşmasız, davalı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 24.04.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davalı vekili Avukat ... ... ile davacı vekili Avukat ...'in gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının, eczacılık fakültesi keşif dışı işlerinden fiyat farkı alacağı doğduğu iddiasıyla davacı aleyhine Ankara 12. İcra Müdürlüğü'nün 2015/27992 Esas sayılı dosyası ile takip başlattığını, davacı tarafından borca itiraz dilekçesi sunulmuşsa da İcra Hukuk Mahkemesi'nde görülen şikayet davası ve devamındaki istinaf incelemesi neticesinde borca itiraz dilekçesinin geçersiz olduğuna karar verildiği, aynı şekilde davalının yapım işlerinden fiyat farkı alacağı iddiasıyla davacı aleyhine Ankara 12. İcra Müdürlüğü'nün 2015/27993 Esas sayılı dosyası ile takip başlattığını, davacı tarafından borca itiraz dilekçesi sunulmuşsa da İcra Hukuk Mahkemesi'nde görülen şikayet davası ve devamındaki istinaf incelemesi neticesinde borca itiraz dilekçesinin geçersiz olduğuna karar verildiğini, her iki istinaf kararı aleyhine temyiz yoluna başvurulmuşsa da işbu menfi tespit davasının açılması zaruretinin hâsıl olduğunu, Üniversite'nin herhangi bir borcu olmadığını, ihale edilen 2012/64133 ihale kayıt numaralı G. Ü. Eczacılık Fakültesi Laboratuvarları Tadilatı ve Onarım İşinin ... İnş. Tur. Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti. uhdesinde tamamlandığını, anılan işte 10.08.2012 tarihinde ... ile davalının alt yüklenici sözleşmesi imzalayarak işin bir kısmını üstelendiğini, anılan sözleşmenin yüklenicinin 31.12.2012 tarihli bildirimi ile sonlandırıldığını, davacı tarafından asıl sözleşmeye bağlı olarak asıl yüklenici tarafından yapılan tüm imalâtların ödemelerinin yapıldığını, yapılan asıl sözleşme ve yapım işleri genel şartnamesi 8. madde uyarınca alt yüklenicilerin yaptığı bütün işlerden idareye karşı asıl yüklenicinin sorumlu olduğunu, taraflar arasında sözleşmeye bağlanan ve yaptırılan herhangi bir yapım işi bulunmadığını, davalının iddia ettiği imâlatların Üniversite tarafından yaptırıldığını gösteren herhangi bir bilgi ya da belgenin kayıtlarında yer almadığını, davalının ihale dışı yaptığını iddia ettiği imalâtların, üniversite yönetimi tarafından yapılmış olan baskılar sonucu yapılmış olduğu iddiasının kabul edilebilir olmadığını, kamu kurumu olarak ilgili mevzuat çerçevesinde sözleşme yapılmadan bir alacak verecek ilişkisinin kurulmasının mümkün görülmediğini, dolayısıyla Ankara 12. İcra Müdürlüğü'nün 2015/27993 Esas sayılı dosyasına ilişkin herhangi bir borcu olmadığını, 2015/27992 Esas sayılı dosyasında takip başlatmışsa da davalıya borçlu olmadığını, teklif edilen birim fiyatlar üzerinden yapılan imalâtlar sonucu davalıya 9 adet hakediş sonunda yaptığı tüm imalât miktarı bedeli olarak 4.132.522,02 TL olmak üzere KDV dahil olmak üzere 4.876.375,98 TL ödeme yapıldığını, 26.09.2014 tarihinde işin geçici kabulünün yapıldığını, söz konusu yapım işi kapsamında davalıya tüm imalâtların ödemelerinin yapıldığını ve herhangi bir alacağının olmadığını ileri sürerek Ankara 12. İcra Müdürlüğü'nün 2015/27992 Esas ve 2015/27993 Esas sayılı dosyalarında borçlu olmadığının tespiti ile bahse konu icra takiplerinin iptalini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafından yapılan ihalede üniversitenin eczacılık fakültesinin tadilat ve dekorasyon işini ... İnşaat'ın aldığını ve davalı şirketin alt yüklenici olarak işi üstlendiğini, Prof. Dr. Süleyman Büyükberber'in yeni rektör olduğu 2012 yılı Eylül ya da Ekim ayında rektör ve genel yardımcısı ile birlikte davalı şirket sahibi Erdem Şenocak’ın yanına gelerek başka kişilerle hep beraber bir toplantı yaptıklarını, toplantıdan sonra rektörün “Bu alanı toplantı alanı olarak düzenleyeceksin, burayı yapmazsan ihaleni onaylamam” şeklinde sözler söylediğini, davalıdan başka işler de istediğini, yapılacak yurt işin 100.000,00 TL istediğini ve davalının da bu bedeli vermemesi üzerine alt yükleniciliğinin sona erdirildiğini, her ne kadar asıl yüklenicinin yapılan işlerin hakedişleri açısından ayrıca bir talepte bulunmadığını belirtse de sözleşmeye bağlı kalınarak iş tamamlanıp fiyat farkı oluştuğunu, davacı idarenin fazla imalâtı kabul etmese de iş sahibi olarak kendisinin menfaatine yapıldığının aşikar olduğunu, bu durumun uydu fotoğrafları ile de görüntülenebileceğini, Türk Borçlar Kanunu'nun vekaletsiz iş görme hükümleri uyarınca iş sahibinin işin kendi menfaatine yapılması halinde, iş görenin, durumun gereğine göre zorunlu ve yararlı bulunan bütün masrafları faizi ile ödemek ve gördüğü iş dolayısıyla üstlendiği edimleri ifa etmek ve hakimin takdir edeceği zararı gidermekle yükümlü olduğunu, taraflar arasında sözleşme olması gerekmediğini, idarenin baskı ve tehdidi ile fazla imalât yapıldığını, fazla imalâtların yapılmamasına yönelik dava açılmadan önce davacının herhangi bir itirazının bulunmadığını, davacının davalı tarafından yapılan zorunlu ve yararlı bulunan masrafları faiziyle ödemek zorunda olduğunu, Ankara 12. İcra Müdürlüğü'nün 2015/27992 Esas sayılı dosyasına konu Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Merkezi'nin 15. katındaki Yeni Doğan ve Çocuk Hematoloji, 14. katındaki Kulak, Burun, Boğaz ve Plastik Cerrahi servisleri, 1. katındaki Özel Servis Yapım işlerine ilişkin 2011/144542 ihale kayıt numaralı Yapı işinin davalıya 19.10.2011 tarihinde ihale edildiğini, 19.06.2014 tarihinde süre uzatımı ile davacının gerekli görmesi üzerine iş artışı yapıldığını, fakat yapılan iş artışının davalının fazla imalâtını karşılamadığı için fiyat artışı doğduğunu, dava konusu işin bitim tarihinin 20.03.2012 olduğunu, gerçek iş bitim tarihi olan 26.09.2014 tarihine kadar geçen 2 yıldan uzun süre boyunca işin idareden sair sebeplerle kısmen ve/veya tamamen durdurulduğunun süre uzatım yazıları ile tespit edilebileceğini, 2 yılı aşkın sürede kendisinden kaynaklanmayan sebeplerle yaşanan fiyat artışlarını ve resmi giderleri üstlenmek zorunda kaldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Ankara 12. İcra Müdürlüğü'nün 2015/27992 Esas sayılı takibe esas olan sözleşme 2011/144542 no.lu ihalenin tarafının davalı olduğu, Yapım İşleri Genel Şartnamesi 39/E maddesi uyarınca yüklenicinin (davalı) hakedişleri itiraz etmeden ihtirazı kayıt koymadan kabul ettiği, süre uzatımına bağlı artışa itiraz etmediği akde vefa ilkesi uyarınca sözleşme hükümlerine bağlı olduğu, icra takibine konu fiyat farkını talep edemeyeceği, gerekçesi ile bu icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile takibin iptaline karar verilmiş, Ankara 12. İcra Müdürlüğü'nün 2015/27793 E. sayılı dosyasında bu icra dosyasının ilişkili olduğu 2010/544365 ihale kayıt no.lu Gazi Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Giriş ve Öğrenci Bölümü tadilat işinin 13.12.2010 tarihinde 298.202.00 TL bedelli sözleşme ile davalı yükleniciye verildiği, 31.12.2010 tarihinde işin tamamlandığını, 24.12.2010 tarihinde 297.821,19 TL'nin davalıya ödendiği ek alacağının bulunmadığı, diğer ihale edilen 2012/64133 Eczacılık Fakültesinde ait "Eczacılık Fakültesi Labaratuarları tadilatı ve onarım işinin" dava dışı yüklenici ... İnş... Ltd. Şti'ye 01.08.2012 tarihinde sözleşme ile verildiği 10.08.2012 tarihinde davalının alt yüklenici olarak dava dışı ... Şirketi ile sözleşme imzaladığı, yapılan işler için ihale ve sözleşme yapılmadığının tarafların kabulünde olduğu, 18.12.2015 tarihinde icra takibi yapıldığı imalât bedeli olarak 437.033,60 TL talep edildiği, takip talebinde imalâtların dökümünün yapılmadığı, çok sonra 28.05.2018 tarihli D. İş raporu ile imalât bedelinin 505.829,32 TL olarak tespit edildiği, üniversite nezdindeki komisyonun da bu bedeli 818.541,32 TL olarak güncellediği, üniversitenin Eczacılık Fakültesinde 2 adet ihaleli iş olduğu bunlardan giriş ve öğrenci bölümü tadilat işini davalı yüklenicinin sözleşme ile aldığı, işin kesin kabulünün yapılarak iş bedelinin ödendiği, diğer laboratuvar tadilatı işinde ise davalının alt yüklenici olduğu, asıl yüklenicinin dava dışı Eras Şirketi olduğu, davalının aynı fakülte bünyesinde biri asıl yüklenici ,diğeri alt yüklenici olarak iki ayrı işte çalıştığı ve üniversite bünyesinde başka bir takım işleri de ihaleli olarak aldığı, ihaleli işlerine ek olarak haricen işlerin kendisine yaptırıldığı, davacı üniversitenin Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı'nın 17039242-755.04 sayılı komisyon yazısı ile değişik iş dosyasındaki bedelin güncellenmesi ve yazışmalar nazara alındığında davalının vekaletsiz iş görme hükümlerine göre (Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesi'nin 18.01.2021 tarihli ve 2020/1299 E., 2021/59 K. sayılı, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 06.10.2021 tarih ve 2021/640 K. sayılı emsal içtihatları) beyanlar ve ihale evraklarının ait olduğu yıl olan Eylül 2012 tarihi itibariyle yapılan ilave işlerin davalı yararına olduğu, imalât tarihi itibariyle işlerin piyasa rayiçleri içinde yüklenici kârı ve KDV'nin dahil olduğu ayrıca kâr ve KDV talep edilemeyeceği, bu esaslara uygun olarak yerinde bilirkişi incelemesi yapılarak aldırılan 21.07.2020 tarihli bilirkişi kurul raporu ve ek raporlara göre Ankara 12. İcra Müdürlüğü'nün 2015/27993 E. sayılı dosyasında takip öncesi ihtar olmadığından faiz işletilemeyeceği, asıl alacaktan davacının 206.947,84 TL işlemiş faizden 6.411,87 TL olmak üzere toplam 213.359,66 TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

a)Hakediş raporlarına ihtirazi kayıt uygulamasını düzenleyen genel şartname hükmünün Danıştay kararı ile iptal edildiğini,

b)Cevap dilekçesi içeriğini tekrar ile her ne kadar asıl yüklenicinin yapılan işlerin hakedişleri açısından ayrıca bir talepte bulunmadığını belirtse de sözleşmeye bağlı kalınarak iş tamamlanıp fiyat farkı oluştuğunu, davacı idarenin fazla imalâtı kabul etmese de iş sahibi olarak kendisinin menfaatine yapıldığının aşikar olduğunu, bu durumun uydu fotoğrafları ile de görüntülenebileceğini beyan etmektedir.

Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

a)2012/64133 kayıt no.lu ihalenin dava dışı yüklenici ile akdedildiğini, davalının alacağı var ise de sorumlusunun asıl yüklenici olduğunu,

b)Yapılan işlerle ilgili her hangi bir talimat verilmediğini, bir teknik personel nezareti olmadığını,

c)Basiretli tacir olarak ihale dışı işlerin yapılmaması gerektiğini,

d)Tedbir kararı için mahkemece kamu zararı oluşmaması açısından ve ilgili mevzuat uyarınca teminatsız karar verilmesi gerektiğini, alınan teminatın da nemalandırılması gerektiğini beyan etmektedir

B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit talebine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, taraf vekillerince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA,

28.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin taraflardan karşılıklı alınarak Yargıtaydaki duruşmada vekille temsil olunan taraflara verilmesine, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine, Davacı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.