37. Hukuk Dairesi

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin gemi makinalarının imalatı,bakımı ve onarımı hizmetini verdiğini, davalı tarafın maliki olduğu ... isimli gemisinin onarım ve tadilat işlerinin yapılmasının talep edildiğini ve müvekkili tarafından işlemlerin yapıldığını, davalı şirket tarafından 31.990,00 USD faturanın düzenlenerek davalıya gönderildiğini, davalı tarafından 31.500,00 TL ödeme yapıldığını, bakiye alacağın ödenmemesi nedeniyle alacağın tahsili amacıyla .... İcra Müdürlüğünün 2016/... esas sayılı icra dosyası ile takip yapıldığını, davalının itirazı ile takibin durduğunu belirterek itirazın iptaline, takibin devamına, %20 tutarında icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmişlerdir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; iş bu dava konusunun... Gemisi ve donatanı Devmarin Denizcilik ile ilgili olmasının davanın konusunun deniz ticareti hukuku alanında ihtisas gerektiren bir konu olmasının alacağın gemi alacağı olması, alacağın gemi alacağı olması sebebiyle davanın denizcilik ihtisas mahkemesinde görülmesi gerektiğini,bu sebeple davanın görevsizlik nedeniyle davanın reddine karar verilmesini, davacı tarafın ... ... tarafından... gemisinde yürütülen tamir ve bakım işini ayıplı ve eksik şekilde ifa edildiğini, İstanbul 17 ATM'nin ... D.iş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporu ile de davacı tarafın geminin bakımında salt kusurlu olduğunun tespit edildiğini, geminin N:3 Dizel Jeneratörünün hasarlanması olayında yaşanan hasarın tamirci firma ... ... San. Ve Tic. Ltd. Şti 'nin kusurundan kaynaklandığı kanaatine varıldığını, yine davacı ... Makine tarafından hazırlanan gemi bakım raporunda da bu konuyla ilgili olarak yerleştirme aparatının kullanımından bahsedilmediğini, temel bir hataya düşülerek müvekkili şirketin zarara uğratıldığını beyanla davanın reddine karar verilmesini ve davalının %20 den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.

.... Asliye Ticaret Mahkemesinin 20/12/2017 tarih, ... kararı ile görevsizlik kararı verilmiş, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37.Hukuk Dairesinin 05/07/2018 tarih 2018/865E.-2018/1170 sayılı kararı ile mahkememiz yargı yeri olarak belirlenerek, dosyanın mahkememizin yukarıdaki esasına kaydının yapıldığı görülmüştür. Mahkememizde açılan işbu davanın, Mahkememizden verilen 14/12/2020 tarih ve 2018/270 Esas 2020/360 sayılı "davanın kabulüne" dair kararı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin 12/06/2024 tarih ve 2021/631 Esas 2024/1024 Karar sayılı ilamıyla kaldırılarak geldiği anlaşılmıştır.

İstanbul BAM 14 HD Mahkememiz kararını "davacı tarafından davalı gemisine yapılan bakım ve onarımların gizli ayıplı olduğu kabul edilmekle birlikte, davalı yanca ihbarın süresinde yapılmadığı kabulü ile sonuca varıldığı gözetildiğinde, her ne kadar mahkemece ilk olarak ihbarın 05.01.2016 tarihli mail ile bildirildiği kabul edilmiş ise de davalının ihbara ilişkin olarak dayandığı ve delil olarak sunduğu 13.12.2015 tarihli mail değerlendirilmeksizin, davalının TBK'nın 477/son maddesi uyarınca ihbarın süresinde yapılmadığı kabulü ile sonuca gidilmesi doğru olmamıştır" gerekçesi ile bozmuştur.

Davanın, davalıya ait... isimli geminin tamir ve bakımının yapılmasından kaynaklı alacağın tahsili amacıyla yapılan takibe itirazın iptali davası olduğu, uyuşmazlığın ise, davacı tarafından ... isimli gemiye verilen hizmetler ve bedellerinin ne kadar olduğu, verilen hizmetlerin ayıplı olup olmadığı, buna ilişkin bildirimin yapılıp yapılmadığı ve davacı tarafından talep edilebilecek hak ediş bedelinin ne kadar olabileceği hususlarında toplandığı anlaşılmış, Mahkememizin ... D.İş sayılı dosyası ile .... İcra Müdürlüğü'nün 2016/... E. sayılı dosyasının UYAP kayıtları dosyamız arasına alınmış, icra dosyasının incelenmesinde davalı borçlu aleyhine 10/05/2016 tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalıya 12/05/2016 tarihinde tebliğ edildiği, davalı borçlu tarafından 16/05/2016 tarihinde itiraz dilekçesi sunulduğu, davanın 10/06/2016 tarihinde İİK 67 maddesi gereği yasal süre içerisinde açıldığı görülmüştür.

Dosya, mahkememiz kararının kaldırılmasından önce rapor tanzim eden bilirkişi heyeti olan ...'e yeniden tevdi edilmiştir. Bilirkişi kurulu tarafından tanzim edilen 10/07/2025 tarihli bilirkişi raporunda; Davalıya ait ... isimli geminin 3 Nolu Jeneratöründe yaşanan arıza nedeniyle ortaya çıkan hasarın, hasarlı parçaların yenileri temin edilerek onarımının yapılmasının mümkün bulunduğu; bu durumda gerekecek harcamanın 40.500 USD mertebesinde olduğu, Davalının onarım yolunu tercih etmeyip yeni bir jeneratör satın aldığının anlaşıldığı; bedelinin faturasında görülen KDV dâhil 108.560 TL (36.647,20 USD) olduğu, Davalı şirket kayıtlarına göre; davacı şirketin 10.05.2016 takip tarihindeki alacak bakiyesinin (23.577,18-2.223,82) 21.353,36 USD olduğu, davacı şirketçe başlatılan takipte 21.296,- USD alacak talep edildiği, Davalı şirketçe sunulan onarım faturasının kabulü halinde; 21.353,36 USD olan davacı şirket alacağının (36.647,20-21.353,36) 15.293,84 USD borca dönüşeceği, davalı tarafın 13.12.2015 tarihli mail ile ayıp ihbarını zamanında ve gecikmeksizin gerçekleştirdiği kanaatine varılabileceğine ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.

Davacı yüklenici ile davalı iş sahibi arasında gemi tamir ve bakımını konu alan, 2015 yılı Ağustos ve Eylül aylarında eser sözleşmelerinin akdedildiği, M/V ... isimli geminin ana makine, jeneratörler ve muhtelif diğer ekipmanlarının davacı tarafından yapılan bakım ve onarımlarının, geminin klas kuruluşunun onayından geçtiği, geminin sörvey ve bakım onarımlarının tamamlanması sonrasında seferlerine çıktığı, 3 numaralı dizel jeneratörün yanı sıra, bakım ve onarımları yine davacı tarafından yapılmış olan geminin ana makinesinde de sorunlar çıktığı, 1-3-5 numaralı pistonların teleskopik ringlerinden ve kömürlerinden aşırı miktarda su kaçırdığı, ana makine enjektörlerinin 5 adedinin aşırı miktarda yakıt kaçırdığı hususlarının Baş Mühendis Raporunda belirtildiği anlaşılmıştır. Davalı itirazlarının, geminin 3 numaralı jeneratöründe davacının yaptığı işlerin ayıplı ve eksik olarak ifa edilmesi sebebiyle, jeneratörün yatak sardığı ve bu nedenle geminin sağlıklı olarak çalışamamasına yönelik olduğu, davacının yaptığı diğer işlere dair herhangi bir ayıp/kusur iddiasının bulunmadığı, Mahkememiz ... D.İş sayılı dosyada mevcut bilirkişi raporunda da geminin 3 numaralı dizel jeneratöründe ortaya çıkan arıza ve yatak sarma olayına davacının kusurunun sebep olduğunun tespit edildiği, yatak şellerinin montajı yapılırken, makine üreticisinin kullanım kitapçığında belirttiği şartların uygulanmaması durumunda, zamanla bu türden hasarların ortaya çıkmasının mümkün olduğu, bu bakımdan, dava konusu edilen, jeneratörün yatak sarması ile sonuçlanan hasarlara maruz kalmasına, davacı tamircinin kusurlu ve ayıplı iş görmesinin/montaj yapmasının sebep olduğu, 29/03/2019 ve 19/08/2020 tarihli bilirkişi raporları doğrultusunda davalı donatanın jeneratörün işletilmesinden kaynaklanan herhangi bir kusurunun bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

Eser sözleşmesi ilişkilerinde ayıp, sözleşme ve ekleri ile iş sahibinin ondan beklediği amaca göre eserde bulunması gereken bazı niteliklerin bulunmaması veya olmaması gereken bozuklukların bulunması olarak ifade edilmektedir. Eserin ayıplı yapılmış olması sözleşmeye aykırılık teşkil eder. Ayıp açık ve gizli olabileceği maddi ve hukuki ayıp şeklinde de olabilir. Açık ayıp, eserin tesliminden sonra makul süre içerisinde yapılan kontrol ve muayene sonucu görülüp tespit edilebilecek ayıplardır. Gizli ayıplar ise basit bir kontrol ve muayene ile ortaya çıkmayıp eserin kullanılmaya başlamasından sonra ortaya çıkan ayıplardır. Maddi ayıplar, açık veya gizli olsun; ortaya çıkan, gözle görülen ve duyu organları ile hissedilen ayıplardır. Bunun dışında gözle görülmeyen ancak yapılmamış olması nedeni ile karşı tarafça fark edilen ayıplar da bulunmaktadır. Örneğin, projenin onaylatılmaması, yapı kullanma izin belgesi alma yükümlülüğünün yerine getirilmemesi gibi. Maddi ve hukuki ayıplar da açık ve gizli ayıplar gibi yükleniciye ihbarı gereken ayıplardır.

Eser sözleşmelerinde ayıplı imalât halinde 6098 sayılı TBK'nın 474/I. maddesi uyarınca açık ayıplarda iş sahibi eserin tesliminden sonra işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa bunu uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmek, gizli ayıplarda ise aynı Kanun'un 477/son maddesi uyarınca ortaya çıkması üzerine gecikmeksizin ayıp ihbarında bulunmak zorundadır. İş sahibi gözden geçirmeyi ve ihbarda bulunmayı ihmâl etmişse eseri olduğu gibi kabul etmiş sayılır.

Dosya kapsamı itibariyle, davacı yüklenici ile davalı iş sahibi arasında gemi tamir ve bakımını konu alan, 2015 yılı Ağustos ve Eylül aylarında eser sözleşmelerinin akdedildiği, geminin klas kuruluşunun onayından geçip sörvey ve bakım onarımlarının tamamlanması sonrasında çıktığı seferlerde 3 numaralı dizel jeneratörün yanı sıra, bakım ve onarımları yine davacı tarafından yapılmış olan geminin ana makinesinde de muhtelif sorunlar çıktığı, ayıbın geminin kullanılmaya başlanılmasından sonra, yani teslim sırasında değil de daha sonradan ortaya çıktığı, bilirkişi raporunda da hasarın zamanla ortaya çıkmasının mümkün olduğunun belirtildiği hususu dikkate alındığında gizli ayıp niteliğinde olduğu, dosyamız arasına alınan ... D.İş sayılı dosyada mevcut gemi jurnal kayıtlarına göre, 3 numaralı dizel jeneratörün 04/09/2015 tarihinden 23/11/2015 tarihine kadar aralıklı olarak çalıştırıldığı ve stop ettiğinin, 11/12/2015 tarihinde sökülmeye başlandığının ve 12/12/2015 tarihinde ise değiştirildiği bilgisinin kayıt altına alındığı, 3 numaralı dizel jeneratörün değiştirildiği tarihin ayıbın ortaya çıktığı tarih olarak kabul edilmesi halinde, davalı şirket tarafından davacı şirketin önce telefon ile arandığı, 13/12/2015 tarihli e posta ile de, bakımları davacı şirket tarafından yapılan 3 Nolu ... 23 Kasım 2015 tarihinde devreye alındığında hiçbir alarm vermeden duman attığının rapor edildiği, 3 Nolu kol yatağının sardığı ve bir kısım yatak parçalarının döküldüğünü, geminin Fransa da olması ve diğer 2 ...'nin regülasyonlar doğrultusunda yeterli olmasından kaynaklı işlem yapılmadığını, ...'nin hasarına sebep olan durumun ... bakım tutum işlerinin sıhhatli bir biçimde yapılmamasından kaynaklı olduğunu, geminin 20.12.2015 tarihinde ...Limanına geleceğini ve burada 3 gün kalacağını, bu sebeple bu işin bu sürede bitirilmesi gerektiğini ihbar ettiği anlaşılmıştır. Buna göre; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin 12/06/2024 tarih ve 2021/631 Esas 2024/1024 Karar sayılı ilamında da belirtildiği haliyle;

13/12/2015 tarihli e posta ile davacıya ayıbın cins ve öneminin anlayabileceği bir şekilde gecikmeksizin bildirildiği kabul edilmiştir.

TBK 475 maddesinde ayıplı ifa halinde, iş sahibinin seçimyik hakları düzenlenmiş olup, dosyaya sunulan cevap dilekçesinin davalının, ayıp nedeni ileTBK 475/2 maddesi uyarınca ayıp oranında indirim talebini içerdiği anlaşılmıştır.

Bu kapsamda, ayıplı ifanın söz konusu olup olmadığı ile ayıplı ifa söz konusu ise davalının bu nedenle uğradığı zararın tespiti bakımından bilirkişi raporu düzenletilmiş olup, alınan bilirkişi raporunda teknik bilirkişiler tarafından ayrıntısı ile açıklandığı üzere, dava konusu edilen, jeneratörün yatak sarması ile sonuçlanan hasarlara maruz kalmasına, davacı tamircinin kusurlu ve ayıplı iş görmesinin/montaj yapmasının sebep olduğu, 29/03/2019 ve 19/08/2020 tarihli bilirkişi raporları doğrultusunda davalı donatanın jeneratörün işletilmesinden kaynaklanan herhangi bir kusurunun bulunmadığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi kararı sonrası alınan 10/07/2025 tarihli bilirkişi raporunda ise; davalıya ait ... isimli geminin 3 numaralı jeneratöründe yaşanan arıza nedeni ile ortaya çıkan hasarın, hasarlı parçalaren yenileri temin edilerek onarımının yapılmasının mümkün bulunduğu, bu durumda gerekecek harcamanın 40.500,00 USD mertebesinde olacağı, davalının bu yolu tercih etmeyerek yeni bir jeneratör satın aldığı, bu jeneratör bedelinin ise dosya bulunan fatura uyarınca 108.560 TL ( 36.647,20 USD) olduğu belirtilmiş olup bunun kadri maruf bulunduğu açıklanmıştır. Taraflara ait ticari defter kayıtları üzerinde yapılan inceleme neticesinde, 10/05/2016 tarihinde davacının davalıdan 21.353,36 USD alacaklı olduğu ancak, ayıplı ifa kapsamında TBK 475/2 maddesi uyarınca ayıp oranında indirim yapıldığı takdirde davacı alacağının bulunmadığı mahkemece kabul edilmiştir.

Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak, neticede davacının ayıplı edimi nedeni ile, dava konusu edilen 21.296,00 USD alacağın TBK 475/2 maddesi uyarınca 15.351,20 USD davalı alacağına dönüştüğü kabulü ile neticede davanın reddine dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.