. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirkete ait ... Şirketi ... ... nolu çek koçanında bulunan ... Şirketi ... ... seri numaralı çek, ... Şirketi ... ... seri numaralı çek, ... Şirketi ... ... seri numaralı çek, ... Şirketi ... ... seri numaralı çek ve ... Şirketi ... ... seri numaralı çek numaralı boş çek yaprakları şirketin taşınması ve adres değişikliği sırasında ticari defterleri arasında yapılan tüm aramalara rağmen bulunamadığını, çek yapraklarında bedel, keşide tarihi, lehdar ve düzenleyici bilgilerinin doldurulmadığını, bu nedenle kaybolan çeklerin kötüye kullanım riskinin yüksek olduğunu, üçüncü kişilerce ele geçirilip haksız kazanç sağlanma ihtimalinin bulunduğunu, bu nedenlerle ... ... ... ... ve ... seri numaralı çek yapraklarının zayi nedeniyle iptaline, yargılama süresince ivedi olarak ... ... Şubesi nezdinde ödeme yasağı konulmasına, bankaya müzekkere yazılmasına, ilan işlemlerinin yapılmasına, ilan süresi sonunda itiraz edilmemesi halinde çeklerin kesin olarak iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava hasımsız olarak açılan çek iptali istemine ilişkindir.

Yargıtay . Hukuk Dairesi'nin ... E ... K sayılı ilamı;

Davacı vekili, Kızılay Derneği Marmara Afet Yönetimine ait ... Bankası ... Şubesi nezdinde bulunan ... nolu hesabın kapatılmak istenildiğini, bankanın, hesabın kapatılması için hesaba bağlı olan 18 adet çek yaprağının iadesini talep ettiğini, yapılan araştırma neticesinde söz konusu çeklerin bulanamadığını ve kaybolmak suretiyle zayi olduklarının anlaşıldığını ileri sürerek, davaya konu 18 adet çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini istemiştir. Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre, senedin iptalini ancak senet üzerinde TTK’nın 651/2. maddesi uyarınca hak sahibi olan kişinin talep edebileceği, somut olayda ise, iptal talep eden davacının senet üzerinde hak sahibi olan kişi değil, çek hesabı karşılığı çek karnesi verilen kişi olduğu, ayrıca senedin zayi nedeniyle iptaline karar verilebilmesi için, iptali istenen senedin yasada öngörülen şekilde senet niteliğinde olması gerektiği, çekin şekil unsurların TTK’nın 780. maddesinde düzenlendiği, anılan düzenleme karşısında boş çek yaprağının senet niteliğinde olduğunun kabulünün mümkün olmadığı, belirtilen nedenlerle davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle, davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir. Kararı davacı vekili temyiz etmiştir. Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.'' şeklindedir.

Konya BAM . HD'nin ... E ... K sayılı kararı ''Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 Sayılı) 818/1-s maddesindeki atıf uyarınca aynı Kanun'un 757 ve devamı maddelerine göre tedbir ve iptale ilişkin istemde bulunma hakkının iradesi dışında çek elinden çıkan hamile ait bulunduğu, çeki düzenleyen keşidecinin anılan maddelere dayalı olarak iptal ve ödeme yasağı talebinde bulunma hakkının olmadığı, davacı şirketin 3.kişi çek yetkili hamili olmadığı anlaşılmıştır. Çek iptali davası TTK 651. maddesi gereğince ancak hamil tarafından açılması gerektiği nazara alındığında; ilk derece mahkemesince delillerin esastan değerlendirilmesi sonucu davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir durum bulunmadığından davacının istinaf taleplerinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine...'' şeklindedir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Zayi nedeniyle iptal davasının senet hamillerine tanınmış bir hak olduğu, bu bakımdan keşidecinin iptal davası açmasının mümkün olmadığı, ayrıca kambiyo senetlerine özgü zayi nedeniyle iptal davası açılabilmesi için zayii olan belgenin kambiyo senedi vasfını taşıması gerekir.

TTK'nun 780/1. maddesinde çekin zorunlu yasal unsurları düzenlenmiş olup, ödenecek bedeli, düzenleme tarihini ve yerini, düzenleyenin imzasını içermeyen boş bir çek yaprağı kambiyo senedi vasfında değildir. Somut olayda davacının davaya konu çek defterinin içerisinde yer alan çek yapraklarında hamil olmadığı, bilakis çek hesap sahibi olduğu ayrıca çek yapraklarının boş olması sebebiyle kambiyo vasfını taşımadığı anlaşılmakla davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

1.Davacının davasının AKTİF HUSUMET YOKLUĞU NEDENİYLE REDDİNE,

2.Peşin harç yeterli olduğundan yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

3.Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4.Davacı tarafından yatırılan gider avansından arta kalan kısmının HMK. 333. maddesine göre karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

Dair ; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren, 6100 s. HMK'nın 345. maddesi gereğince ( 2 ) hafta içerisinde ilgili BAM Hukuk Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere tensiben karar verildi. 17/11/2025