1. Hukuk Dairesi

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne ilişkin karar davalı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı dava dilekçesinde; ................ köyünde bulunan 2 58... parsel sayılı taşınmazın adına kayıtlı olduğunu, taşınmazının yüz ölçümünün kadastro sırasında eksik tespit edildiğini belirterek 2 58... parsel sayılı taşınmazın gerçek yüz ölçümünün tapu kaydında düzeltilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili; 2 58... parsel sayılı taşımazın 7. Bölge ................ Devlet yolunun yapımı nedeni ile 79 nolu parsel ile ......................adına zilyetlik olarak kamulaştırmaya tabi tutulduğunu, kamulaştırma tarihinde taşınmazın 23.503,00 metrekare olarak tespit edildiğini ve 8.691,00 metrekarelik kısmının kamulaştırıldığını, kamulaştırılan alanın Koyulhisar Asliye Hukuk Mahkemesinin 1978/228 Esas, 1978/125 Karar sayılı dosyası ile idareleri adına tescili yapılarak yola terkini sağlanmasına rağmen kadastro çalışmaları sırasında söz konusu tapu kaydının uygulanmayarak karayolunun davacı taşınmaza tecavüzlü olarak tespit edildiğini, davacı ... kardeşi tarafından söz konusu kamulaştırmaya yönelik olarak Koyulhisar Asliye Hukuk Mahkemesinin 1978/92 Esas ve 1979/90 Karar sayısı ile bedel artırım davası açılıp kesinleştiğini, dava konusu taşınmazın tapu kaydında hatalı olarak yazılmış bulunan idare adına tescilli olarak yola terkin edilmiş olan ve kadastroca davacı adına yazılmış olan 8.691,00 metrekarelik alanın idareleri adına tescilinin korunması kaydıyla davacının taşınmazının tapu kaydının düzeltilmesi talebine bir diyecekleri olmadığını belirtmiş, aksi halde davanın reddini istemiştir.

Mahkemenin 10.03.2014 tarih ve 2011/11 Esas, 2014/52 Karar sayılı kararıyla; fen bilirkişi raporunda (E) harfi ile gösterilen 13.552,41 metrekarelik taşınmaz bölümü üzerinde davacı lehine kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile iktisap şartlarının gerçekleştiği kabul edilmek suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı Hazine temsilcisi temyiz isteminde bulunmuştur. Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 26.10.2015 tarih ve 2015/347 Esas ve 2015/12544 Karar sayılı kararıyla eksik inceleme ile karar verildiği açıklanmış, çekişmeli taşınmaza komşu taşınmazların tespit tutanaklarından ve hava fotoğraflarından yararlanılmak suretiyle taşınmazla ilgili zilyetlik araştırması yapılması, dava konusu taşınmazın dere etkisi altında olup olmadığının belirlenmesi, ziraat bilirkişisinden taşınmazın öncesi ve zirai faaliyete konu olup olmadığı, hangi tarihte imar-ihyaya başlandığı, tamamlandığı ve zilyetliğin hangi tasarruflar ile sürdürüldüğü hususlarını irdeler şekilde ve komşu parsellerin toprak yapıları ile mukayeseli, ayrıntılı ve gerekçeli rapor istenmesi gereğine değinilerek karar bozulmuştur.

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı yazılı kararıyla; dava tarihinin 2011 olduğu, dava tarihinden 20 yıl öncesine kadar yani 1991 yılında söz konusu yerin imar ve ihya edilmesi gerektiği, neticede jeodezi ve fotogrametri bilirkişisi raporlarında da 1991 yılında dava konusu kısımların imar ve ihya edilmediğine dair tespitin bulunmadığı, bozma öncesi ve sonrası dinlenen mahalli bilirkişi ve tanık beyanlarından dava konusu edilen kısımların davacı tarafından 20 yıldır tarla olarak kullanıldığı ve imar-ihya edildiği, davacının dava tarihi itibariyle 20 yılı aşkın süre boyunca fiilen zilyetliğini devam ettirdiği, tarımsal faaliyette bulunmak suretiyle dava konusu kısmı kullandığı gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, ... köyü 2 85... parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının 06.05.2019 havale tarihli fen bilirkişisi...a ait raporda yeşil renge boyalı (E) harfi ile gösterilen 13.552,41 metrekarelik kısmı olacak şekilde kısmen iptali ile bahsi geçen kısmın davacı adına aynı ada son parsel numarası ile tesciline karar verilmiş, davalı ... aleyhine açılan davadan ise feragat edildiği gerekçesi ile fen bilirkişisi raporunda (D) harfi ile gösterilen kısıma yönelik davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiş, tashih şerhi ile "... köyü 2 85... parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının 06.05.2019 havale tarihli fen bilirkişisi...a ait raporda yeşil renge boyalı (E) harfi ile gösterilen 13.552,41 metrekarelik kısmı olacak şekilde kısmen iptali ile bahsi geçen kısmın davacı adına aynı ada son parsel numarası ile TAPUYA KAYIT VE TESCİLİNE," şeklindeki hükmün; 1-)Dava konusu...köyü 2 85... parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının 06.05.2019 havale tarihli fen bilirkişisi...a ait raporda yeşil renge boyalı (E) harfi ile gösterilen 13.552,41 metrekarelik kısmı olacak şekilde kısmen iptali ile bahsi geçen kısmın davacı adına aynı ada son parsel numarası ile TAPUYA KAYIT VE TESCİLİNE," şeklinde TASHİHİNE, ilamın hüküm kısmının 2. maddesindeki " 2-)Dava konusu...köyü 2 85... parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının 06.05.2019 havale tarihli fen bilirkişisi...a ait raporda kırmızı renge boyalı (D) harfi ile gösterilen 4.237,41 metrekarelik kısım hakkındaki davasının FERAGAT NEDENİ İLE REDDİNE," şeklindeki hükmün; "2-)Dava konusu...köyü 2 85... parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının 06.05.2019 havale tarihli fen bilirkişisi...a ait raporda kırmızı renge boyalı (D) harfi ile gösterilen 4.237,41 metrekarelik kısım hakkındaki davasının FERAGAT NEDENİ İLE REDDİNE," şeklinde TASHİHİNE karar verilmiştir.

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Hazine temsilcisi; verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, eksik inceleme ile karar verildiğini, zilyetlikle edinim koşullarının davacı lehine oluşup oluşmadığı hususunun yeterince araştırılmadığını, lehlerine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Dava, tescil istemine ilişkindir.

Kadastro sonucunda, ... köyü çalışma alanında bulunan çekişmeli taşınmaz bölümü kadastro sırasında tespit harici bırakılmıştır.

Davacı kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak dava açmıştır. Mahkemece, bozma kararı sonrası yapılan yargılama sonucunda davacı lehine zilyetlikle mülk edinme koşulları oluştuğu gerekçesiyle fen bilirkişi raporunda (E) ile gösterilen taşınmazın davacı adına tesciline karar verilmiştir.

Ne var ki; Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiş, eksik araştırma ile karar verilmiştir.

Bozma ilamına uyulmakla taraflar yararına usuli kazanılmış hak oluşur. Bu hakkın zedelenmemesi için bozma gereklerinin tam ve eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekir. Mahkemece, çekişmeli taşınmaz bölümünün niteliği ve zilyetlikle edinilip edinilemeyeceği hususu kesin olarak belirlenmemiş, uyuşmazlığın çözümünde hava fotoğraflarından ve komşu parsel tutanak ve dayanaklarından usulünce yararlanılmamış, dava konusu taşınmaz bölümü tescil harici bırakılmasına rağmen Mahkemece tescilli parsel gibi tapu iptali ve tescile ilişkin hüküm kurulmuştur.

Bu şekilde eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulması usul ve yasaya uygun düşmemektedir.

Hal böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle, davacıya ait olan 2 58... parsel sayılı taşınmazın tespitine esas vergi kayıtları ve çekişmeli taşınmaz bölümüne komşu olan tüm taşınmazlara ait kadastro tespit tutanak ve dayanakları (komşu köyde olanlar dahil) getirtilerek dosyasına konulmalıdır. Öte yandan, zilyetlik araştırmasına esas teşkil etmek üzere çekişmeli taşınmaza ait eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek taşınmaz bölümünün bulunduğu köyü/mahalleyi/mevkiyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafları bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait (bulunmadığı taktirde bulunan tüm hava fotoğrafları getirtilerek) stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirilerek dosya arasına konulmalıdır.

Bundan sonra, dava konusu taşınmazın bulunduğu yöreyi iyi bilen, elverdiğince yaşlı, yansız yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları, ziraat bilirkişisi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi ve jeolog ile teknik bilirkişi huzuru ile yeniden keşif yapılmalıdır. Yapılacak keşifte yerel bilirkişiler ve tanıklardan taşınmazın öncesinin ne olduğu, taşınmaz üzerindeki zilyetliğin başlangıcı, sürdürülüş biçimi, öncesinde tarla olarak kullanılıp kullanılmadığı, taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu edilip edilmediği, imar-ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği, çayın etkisi altında olup olmadığı, taşınmazın öncesinin kime ait olduğu, kimden kime kaldığı, kimin ne zamandan beri hangi süre ile hangi tasarruflarla zilyet olduğu hususlarında somut olaylara dayalı olarak bilgi alınmalı, bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli, fen bilirkişisinden keşfi takibe imkan verir krokili rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiden yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş üç adet hava fotoğrafının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde taşınmazın sınırlarını, üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcı, şekli ve süresini, bu yerin önceki ve şimdiki niteliğini, aktif dere yatağında veya derenin mutlak etkisi altında olup olmadığını, imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve tamamlandığını, arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını belirtir rapor alınmalı; jeolog bilirkişiden taşınmazın aktif dere yatağı kapsamında veya derenin mutlak etkisi altında kalıp kalmadığı yönünde ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; ziraat bilirkişisinden çekişmeli taşınmazın toprak yapısı, eğimi, bitki deseni ve diğer yönlerden komşu parsellerle karşılaştırmalı şekilde tarımsal niteliğini belirten, taşınmazın zilyetlikle mülk edinebilecek yerlerden olup olmadığını açıklayan, taşınmazın öncesi ve zirai faaliyete konu olup olmadığı, hangi tarihte imar-ihyaya başlandığı, tamamlandığı ve zilyetliğin hangi tasarruflar ile sürdürüldüğü hususlarını irdeler şekilde ve komşu parsellerin toprak yapıları ile mukayeseli, ayrıntılı ve bilimsel verilere dayalı rapor düzenlemesi istenmeli; yine taşınmazı dört tarafından gösteren panoramik fotoğrafları çektirilip dosya arasına konulmalı; tescil harici bölüm yönünden mükerrer tapu oluşumunun önüne geçmek adına hükme esas alınacak fen bilirkişisi raporu Kadastro Müdürlüğüne gönderilerek daha önce tapu kaydı oluşan yerlerden olup olmadığı sorulmalı, bundan sonra 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 14. maddesinde düzenlenen sınırlamalar da gözetilmek suretiyle toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Açıklanan sebeplerle; Davalı Hazine temsilcisinin yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA,

Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf bulunduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, Dosyanın Koyulhisar Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, 1086 sayılı HMUK’un 440/III-1. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,

08.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.