DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2024/2231 E.  ,  2024/3326 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci ve Onuncu Dairesi Müşterek Kurulunun 28/02/2024 tarih ve E:2023/2493, K:2024/954 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Erzurum ili, Tortum ilçesine bağlı ... Mahallesinin, Uzundere ilçesine katılması talebini içeren işlem dosyasının, İçişleri Bakanlığınca iade edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olduğu iddia edilen ve 11/05/1988 tarih ve 19811 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Sınır Anlaşmazlığı, Mülki Ayrılma ve Birleşme ile Köy Kurulması ve Kaldırılması Hakkında Yönetmelik'in 26. maddesinin 3. fıkrasının iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci ve Onuncu Dairesi Müşterek Kurulunun 28/02/2024 tarih ve E:2023/2493, K:2024/954 sayılı kararıyla;

Danıştay Sekizinci ve Onuncu Dairesi Müşterek Kurulunca verilen davanın reddine yönelik 12/04/2022 tarih ve E:2017/7799, K:2022/2608 sayılı kararın, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 22/12/2022 tarih ve E:2022/3107, K:2022/3902 sayılı kararıyla düzenleyici işlem yönünden davanın reddine ilişkin kısmının gerekçeli onanmasına, bireysel işleme ilişkin kısma yönelik davanın reddi kararının ise bozulmasına karar verilmesi üzerine bozma kararına uyularak, Bireysel işlem yönünden;

Belde, köy, mahalle veya bunların bazı kısımlarının başka bir beldeye veya ilçeye katılması hususunun 5393 sayılı Kanun'un 8. maddesinde düzenlendiği, anılan maddede, bir belde veya köyün veya bunların bazı kısımlarında oturan seçmenlerin yarısından bir fazlasının komşu beldeye katılmak için başvurması hâlinde, katılınacak belde sakinlerinin oylarına başvurulmaksızın, katılmak isteyen köy veya belde veya bunların kısımlarında başvuruya ilişkin oylama yapılacağı, oylama sonucunun olumlu olması hâlinde başvuruya ait evrakın valilik tarafından katılınacak belediyeye gönderileceği, belediye meclisinin evrakın gelişinden itibaren otuz gün içinde başvuruyu uygun görmesi hâlinde katılımın gerçekleşeceği, büyükşehirlerde katılma işlemlerinin, katılınacak ilçe veya ilk kademe belediye meclisinin görüşü üzerine, büyükşehir belediye meclisinde karara bağlanacağı ve katılma sonrası oluşacak yeni sınır hakkında, 6. maddeye göre işlem yapılarak sonucunun İçişleri Bakanlığına bildirileceğinin belirtildiği, Bununla birlikte, 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 2. maddesinde, ilçe sınırlarının değiştirilmesinin İçişleri Bakanlığının kararı ve Cumhurbaşkanının tasdiki ile gerçekleşeceğinin hükme bağlandığı,

Buna göre; bir beldenin, köyün, mahallenin veya bunların bazı kısımlarının başka bir beldeye veya ilçeye katılmasına yönelik başvuruların, aynı zamanda ilçe sınırlarında değişiklik meydana gelmesi sonucunu doğurması halinde, söz konusu başvuruya ilişkin sürecin 5393 sayılı Belediye Kanunu hükümlerine göre mi yoksa 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu hükümlerine göre mi sonuçlandırılması gerektiğinin ortaya konulması gerektiği,

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, ilçe sınırlarında değişiklik meydana gelmesi sonucunu doğuran katılma talebine ilişkin başvurular bakımından, öncelikle 5393 sayılı Kanun'un 8. maddesinde yer alan usul doğrultusunda başvuruya ilişkin halk oylaması yapılması, oylamanın olumlu sonuçlanması halinde, başvuru dosyasının katılınacak belediyeye gönderilmesi ve belediye meclisinin evrakın gelişinden itibaren otuz gün içinde başvuruyu uygun görmesi halinde durumun İçişleri Bakanlığına bildirilmesi, devamında, 5393 sayılı Kanun'un 8. maddesinde yer alan şartlar ve süreç tamamlandıktan sonra, katılma sonrası oluşacak sınır değişikliğine ilişkin durumun davalı idarece 5442 sayılı Kanun hükümleri uyarınca sonuçlandırılması gerektiği,

Bu kapsamda, dava konusu uyuşmazlık incelendiğinde, Erzurum ili, Tortum ilçesine bağlı ... Mahallesinin Uzundere ilçesine katılması talebinin, sınır değişikliğinin meydana gelmesi sonucunu doğuran bir talep olması nedeniyle, öncelikle katılma talebine ilişkin sürecin 5393 sayılı Kanun kapsamında yürütülmesi, daha sonra katılma talebinin olumlu sonuçlanması halinde sınır değişikliğinin 5442 sayılı Kanun hükümlerine göre sonuçlandırılması gerektiğinin anlaşıldığı, Bu çerçevede, 5393 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca, katılınacak belde sakinlerinin oylarına başvurulmaksızın, katılmak isteyen köy, belde, mahalle veya bunların kısımlarında katılma talebine ilişkin halk oylaması yapılması ve oylama sonucunun olumlu sonuçlanması gerektiği, Uyuşmazlıkta, seçmen listesinde kayıtlı 910 seçmenin bulunduğu mahallede, 452 seçmenin katılımıyla yapılan katılma talebine ilişkin halk oylaması sonucunda, 386 seçmen tarafından "Evet", 66 seçmen tarafından ise "Hayır" oyu kullanıldığının görüldüğü,

Bu durumda, 5393 sayılı Kanun'un 8. maddesinde öngörülen halk oylaması sonucunun olumlu sonuçlanması şartının gerçekleştiği görülmekle, davalı idarece yasal düzenlemede öngörülmeyen kayıtlı seçmen sayısının yarıdan bir fazlasının olumlu oyunun olması halinde oylamanın olumlu sonuçlanacağına ilişkin yoruma istinaden, oylamada kayıtlı seçmen sayısının yarıdan bir fazlasının olumlu oyunun bulunmaması nedeniyle Erzurum ili, Tortum ilçesine bağlı ... Mahallesinin, Uzundere ilçesine katılması talebini içeren işlem dosyasının iade edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 8. maddesine göre, bir beldenin, köyün, mahallenin veya bunların bazı kısımlarının başka bir beldeye veya ilçeye katılmasına yönelik başvuru üzerine yapılacak halk oylamasında kayıtlı seçmen sayısının yarısından bir fazlasının olumlu oyunun olması kuralının Kanun'un amir hükmü olduğu, kayıtlı seçmen sayısının bir fazlasının olumlu oyu alınmadığından, bu husus gözetilmeksizin Uzundere Belediye Meclisi ve Erzurum Büyükşehir Belediye Meclisince alınan kararların da yok hükmünde olduğu, davacının, iade gerekçesini dava konusu Yönetmelik hükmüyle karıştırdığı, işlemin Belediye Kanunu’nun 8. maddesinde geçen “kayıtlı seçmenlerin yarıdan fazlasının başvurusu” kısmına dayandığı belirtilerek Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :

Davacı tarafından, Danıştay Sekizinci ve Onuncu Dairesi Müşterek Kurulunca verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2. fıkrasında, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulmasının; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b)Hukuka aykırı karar verilmesi,

c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkün olduğu belirtilmiş;

4.fıkrasında, "Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümleri kıyasen uygulanır." denilmiş;

50.maddesinin dördüncü fıkrasında ise, Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesinin, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu kararı; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 22/12/2022 tarih ve E:2022/3107, K:2022/3902 sayılı bozma kararında belirtilen gerekçeler göz önüne alınarak verilmiş bir karar olduğundan, usul ve hukuka uygun bulunmakta ve bozulmasını gerektirecek bir hukuka aykırılık taşımamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,

2.Dava konusu bireysel işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Danıştay Sekizinci ve Onuncu Dairesi Müşterek Kurulunun temyize konu 28/02/2024 tarih ve E:2023/2493, K:2024/954 sayılı kararının ONANMASINA,

3.Kesin olarak, 09/12/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.