Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü. I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacılar ile davalı idare arasında 24.07.2014 tarihinde imzalanan sözleşme ile ... Ulaşım Ana Üssü Komutanlığı ...Bakım ... İnşaatının Yapılması'' işinin davacılar tarafından üstlenildiğini, 06.08.2014 tarihinde yer teslimi yapılan işe başlandıktan sonra imalat uygulama projelerinin yetersiz ve hatalı olduğunun, sözleşmenin eki teknik şartnameyle çeliştiğinin anlaşılması üzerine, bu hususların ve süre uzatım talebinin çeşitli tarihlerde davalıya yazılı olarak bildirildiğini, davacılar tarafından toplam 40 hafta ek süre talep edilmesine rağmen davalı idarenin 41 gün ek süre verdiğini ve 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20... hakedişlerde olmak üzere toplam da 3.789.825,00 TL gecikme cezası kestiğini ancak 41 günlük ek süre verilmesi nedeniyle 13. hakedişte kesilen 291.525,00 TL'nin davacılara iade edildiğini, ancak işin projelerinde zorunlu olarak değişiklik yapılması ve onay süreçleri dikkate alındığında süre uzatımının 40 hafta olarak verilmemesinin ve cezai şart uygulanmasının sözleşme ve eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine aykırı olduğunu ileri sürerek 3.789.825,00 TL'nin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşına uğradığını, davalı idareden kaynaklanan sebepler nedeniyle işin süresinin 41 gün uzayacağı tespit edilerek davacılara 41 gün ek süre verildiğini, bu halde işin 20.10.2015 tarihinde bitirilmesi gerektiğini, 41 günlük ek süre verilmesi nedeniyle 13 numaralı hakedişte kesilen 291.525,00 TL'nin davacılara iade edildiğini, davacıların bu bedel de dahil talepte bulunmasının doğru olmadığını, davacıların kendi kusurlarından dolayı işi süresinde tamamlayamadıklarını, geçici kabul eksikliklerinin davacılar namına başka bir firmaya tamamlatıldığını ve işin kesin kabulünün halen yapılmadığını, işin süresinde tamamlanmaması nedeniyle sözleşmede kararlaştırıldığı şekilde gecikme tazminatı kesildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı yüklenici tarafından hatch pitlerin firma seçiminin yapılmasının 07.07.2015'de Bölge Başkanlığı'ndan talep edildiği, Bölge Başkanlığı'nca 10.07.2015 tarihinde firma seçiminin yapıldığı, revize projelerin hazırlanması için 19.08.2015 tarihinde şantiye mahallinde yapılan toplantıda “hatch pit “ sistemleri ile ilgili proje, şartname ve kullanıcı birlik nihai talepleri irdelenerek proje kapsamının tespit edildiği, projenin uygulanabilir hale gelmesi için ... firmasının ön gördüğü sürenin 60-75 gün olduğu, ... firmasının mevcut uygulama projesi üzerinde yaptığı hesaplamalara göre gerilim düşümlerinin tolerans dışında olduğundan projenin bu haliyle uygulanamayacağının 24.08.2015 tarihinde yüklenici tarafından idareye bildirildiği, projelerin yüklenici firma tarafından Bölge Başkanlığı'na 06.11.2015 tarihinde gönderildiği, projelerin 17.11.2015 tarihinde onaylanarak davacı yükleniciye tebliğ edildiği, ... sisteminin bilinen bir imalât türü olmaması, ülkemizde herhangi bir imalâtçı firmanın bulunmaması, kullanılacak malzemenin temin süresi ve yapılabilirlik şartları göz önünde bulundurulduğunda 10.07.2015 tarihinden 17.11.2015 tarihleri arasında geçen 130 günün ilave süre olarak yükleniciye verilmesi gerektiği, ayrıca imalâtçı firma tarafından imalâtların ancak 31.03.2016 tarihinde tamamlanabileceğinin bildirilmesi ve Hatch pit sistemi tamamlanmadan hangar betonu ve üzerine Epoksi kaplama imalâtlarının tamamlanmasının mümkün olmaması ve Epoksi uygulaması için ortam sıcaklığının 10°C'nin, beton yüzeyi sıcaklığının ise 5°C‘nin üzerinde olması gerektiğinden havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan 01 Aralık- 01 Nisan tarihleri arasındaki 120 gününde dikkate alınması ve yeni iş bitim tarihinin 25.07.2016 olması ve gecikme cezası kesilmemesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısman kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında düzenlenmiş olan 24.07.2014 tarihli sözleşmenin 8.2.1. maddesine göre Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin sözleşmenin eki olduğu, sözleşmenin bu hükmünün Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 193. maddesi gereğince delil sözleşmesi niteliğinde olduğu, taraflarca ileri sürülmese dahi mahkemece re'sen dikkate alınması gerektiği, Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin sözleşmenin eki olduğu durumlarda sözleşme tarihindeki Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 39. ve 40. maddelerine göre yüklenicinin geçici hakedişlere ve kesin hakedişe itirazı olduğu takdirde, karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerekçeleri, idareye vereceği ve bir örneğini de hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunu "idareye verilen .... tarihli dilekçemde yazılı ihtirâzi kayıtla" cümlesini yazarak imzalamasının gerekli olduğu, eğer yüklenicinin, hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar, yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere bir itirazı olursa hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en çok on gün içinde bu itirazını dilekçe ile idareye bildirmek zorunda olduğu, bu şekilde itiraz edilmediği takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı, hakedişe yapılan itirazda, dilekçe tarihinden bahsedilmeden "ihtirazi kayıtla" gibi ibarelerle yapılan itirazın şartnamede yazılı usule uygun olmadığı için geçersiz olduğu, dava konusu edilen gecikme cezalarının kesildiği ... numaralı hakkedişlerin yüklenici tarafından “itiraz kaydı ile” yazılmak suretiyle imzalandığı, yukarıda belirtildiği üzere, bu itiraz kaydının Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 39. maddesine uygun olarak yapılmış ve geçerli bir itiraz olmadığı, ... no.lu hakedişlerin ise hiçbir ihtirazi kayıt düşülmeksizin imzalandığı, bu durumda geçici hakedişlerin yüklenici aleyhine kesinleştiği anlaşılmakla davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile kısmen kabul kararı verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

A. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; davacıların Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin mülga 39/e. maddesine uygun bir şekilde itirazlarını idareye bildirdiğini, davacıların projedeki eksiklikleri ve süre taleplerini ayrıntılı olarak bildirdikleri 02.06.2015, 24.08.2015, 28.08.2015, 08.09.2015, 07.10.2015, 14.10.2015, 20.10.2015, 27.10.2015, 28.10.2015, 05.11.20 15... .12.2015 tarihli yazıların ihtirazı kayıt şerhinin gerekçesi olduğunu, bu yazılar nedeniyle ihtirazı kayıt konulduğunu, taraflar arasında düzenlenen sözleşme ve eklerindeki tek taraflı ve müzakeresi mümkün olmayan madde ve şartların Borçlar Kanunu madde 22 ve devamı uyarınca düzenlenen "genel işlem şartı" prensibi uyarınca geçersiz olduklarını, Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 39. maddesinin temyiz aşamasından önce Danıştay tarafından iptal edildiğini, iptal edilen ve genel işlem şartı nedeniyle hükümsüz hale gelen bir maddeye dayanılarak karar verilmesinin doğru olmadığını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Dava, eser sözleşmesine dayalı alacak istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 370/1. maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA,

Alınması gereken temyiz harcının mahsubu ile fazla yatırılan miktarın talep halinde temyiz edene iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.