Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit ve İstirdat (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilerinden ..... Kalıp ile diğer müvekkili ..... Elektrik arasında plastik malzeme alım satımı olduğunu ve buna karşılık 14/05/2020 tarihli ve 5.793,33 TL bedelli fatura ile 03/12/2020 tarihli ve 4.985,17 TL bedelli fatura tanzim edildiğini, müvekkili ..... Elektrik şirketinin bu faturalara istinaden müvekkili ...... Kalıp şirketine ..... çek numaralı, 28/02/2021 keşide tarihli ve 8.000,00 TL bedelli çeki verdiğini, dava konusu çekin müvekkili .... Kalıp çalışanı ..... tarafından ..... Kargo Servisi A.Ş'ne verilerek müvekkili ..... Kalıp Şirketine gönderilmesinin amaçlandığını, 01/12/2020 Ambar Tesellüm Fişi ile de iş bu kargo gönderiminin sabit olduğunu, müvekkili şirket çalışanlarından .....'ın ...... takip numaralı kargonun müvekkiline teslim edilip edilmediğini ....... Kargonun online sisteminden sorguladığını, sorgulama sonucu 01/12/2020 tarihinde müvekkili şirket adresine ulaştığını tespit ettiğini, ancak daha sonra müvekkili şirketi arayarak kargonun teslim edilip edilmediğini sorduğunu, kargonun teslim edilmediği bilgisinin verildiğini, bunun üzerine müvekkili şirket çalışanının ...... Kargo ..... Şubeyle görüştüğünü, yapılan görüşmede kargonun kayıp olduğunun ortaya çıktığını, kargo dağıtım görevlisinin online sisteme yanlış veri girdiğinin tespit edildiğini, bunun üzerine 04/12/2020 tarihinde Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına başvurulduğunu, iş bu dosyanın Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının .... Sor. Nolu dosyası ile yürütüldüğünü, kargonun kaybolduğu araçta çalışan kurye elemanı tarafından 07.12.2020 tarihinde Büyükçekmece Polis Merkezi Amirliği’ne başvurulmuş olup ...... evrak numarası ile ifade tutanağı düzenlendiğini, kurye elemanı tarafından verilen ifadeye göre; çeklerin kargo dağıtımı yaptığı esnada kargo aracından çalındığının iddia edildiğini, müvekkili ..... Kalıp’a ait çalınan çekin .... bank ...... Şubesi TR........ IBAN numaralı hesaba ilişkin ..... çek numaralı, 28.02.2021 keşide tarihli ve 8.000,00TL tutarlı çeki olup, üzeri dolu olarak çalındığını, bu kapsamda da çalınan çeklerin iptali ve ödemeden men edilmeleri için Bakırköy ...... Asliye Ticaret Mahkemesinin ........ E. sayılı dosyası ile dava açıldığını, yapılan yargılama sırasında davaya konu çekin ....... Faktoring A.Ş. elinde olduğunun tespit edildiğini, dava konusu çekin arka yüzündeki silsilede müvekkili .... Elektrik’ten sonra ...... Gıda Orman Ürünleri ve İnşaat Malzemeleri Pazarlama Dış Ticaret Limited Şirketi isimli bir şirketin cirosunun olduğunun görüldüğünü, oysa bu firma ile ne müvekkili ..... Kalıp’ın ne de diğer müvekkili ...... Elektrik’in hiçbir ticari ilişkisi bulunmadığını, ..... isimli firmanın ticaret sicil gazetesi kayıtlarına bakıldığında bu firmanın daha önce Ankara Ticaret Sicili’ne kayıtlı iken 27.01.2020 tarihinde Konya Ticaret Sicili’ne geçerek merkez değişikliği yaptığını, akabinde de 15.02.2021 tarihinde Batman Ticaret Sicili’ne giderek yeniden merkez değişikliği yaptığının görüldüğünü, bir ticaret firmasının bu kadar kısa sürelerle birbirinden alakasız şehirlerde merkez değişikliği yapmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, bu firmanın çeki kötü niyetle ve ağır kusurlu olarak elde etmiş olup, çekin bedelinin müvekkili firma ....... Kalıp’a iade edilmesi gerektiğini, müvekkillerinin dava konusu çek ile ilgili davalıya herhangi bir borcu bulunmadığını, çekin çalıntı olduğunu, ciro silsilesinde sorun olduğunu, müvekkillerinin iradesi dışında çekin dolaşıma çıktığının aşikar olduğunu iddia ederek; ......bank ...... Şubesi TR...... IBAN numaralı hesaba ilişkin ve ........ çek numaralı, 8.000,00 TL tutarlı çeke istinaden müvekkillerinin borçlu olmadığının ve meşru hamil olduklarının tespitine, yargılama esnasında çek bedeli ödenmek zorunda kalınır ise müvekkillerine istirdadına, çekin icra takibine konu edilmesi durumunda müvekkillerinin hakkını elde etmesinin imkânsız hale geleceği ve cebri icra tehdidi ile karşı karşıya kalacağından, çekin çalıntı olduğu aşikâr olduğundan taktiren teminatsız olarak icra takibine konulmaması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Huzurdaki davanın keşidecisi ...... Alüminyum Pvc Cam olan, .... bank/..... Şubesi'ne ait 28.02.2021 keşide tarihli ..... çek nolu 8.000,00 TL meblağlı çek ile ilgili olarak, müvekkili ......

Faktoring A.Ş.'nin değil davacı .... Kalıp Makina Endüstriyel Tas. Ür. Ve Paz.San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin yetkili hamil olduğu iddiası ile çekin istirdatı talebiyle açıldığını, davacı tarafın dava dilekçesinde belirttiği hususların tamamının hukuki dayanaktan yoksun, haksız ve mesnetsiz kötü niyetli iddialar olduğunu, davacı tarafın iddia ettiği gibi çekin hırsızlık sonucu tedavüle çıkarıldıysa, buna ilişkin suç duyurusunda bulunma hakları saklı kalmakla beraber, Ticaret Kanunu gereği basiretli bir tacir gibi hareket etmeyen davacının davasının kötü niyetli bulunmakla reddine karar verilmesini talep ettiklerini, müvekkili şirketin yasalarca düzenlenen Faktoring alanında faaliyet göstermekte olup, dava konusu çeki 6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 9/2 maddesine uygun olarak devir ve temlik aldığını, müvekkili şirketin çeki ve çekin dayanağı faturayı müşterisi bulunan dava dışı ...... Hizmetler Gıda Turizm Nakliye İnşaat San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nden teslim aldığını, yine dava dışı ...... Asansör Demir Çelik İnşaat Ve İnşaat Malz. Hırdavat San. Ve Tic. Ltd.Şti. adına düzenlenmiş 24.11.2020 tarihli ......, 25.11.2020 tarihli ....., 26.11.2020 tarihli ....., 07.12.2020 tarihli ......, 27.11.2020 tarihli ..... ve 28.11.2020 tarihli ...... nolu faturalar görülüp birlikte alındığını, yani müvekkili faktoring şirketinin 6361 S. Kanunun 9/2 maddesine uygun olarak faktoring işlemi yaptığını, yalnızca davaya konu çeki değil çekin dayanağı olan faturayı da aldığını, davacı taraf her ne kadar davaya konu çekin, çalıntı olarak tedavüle çıkarıldığını ve yetkili hamil olduğunu iddia etmekte ise de davacının bu şahsi def’isini ancak soruşturma neticesinde tesbit edilen tarafa karşı ileri sürebileceğini, müvekkili şirkete karşı kanun gereği bu def'iyi ileri süremeyeceğini, zira 6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 9/3 maddesinde; “Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğer ki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." denildiğini, müvekkili şirketin iyi niyetli 3. kişi olduğunu ve davacıların hukuki durumunu ve dava dışı kişiler arasındaki iç ilişkiyi bilmesinin mümkün olmadığını, kaldı ki söz konusu çekin bankaya ibraz edildiğinde karşılıksız çıktığını savunarak; haksız ve hukuki mesnetten yoksun davanın husumet ve esas yönünden reddine, davacının %20 den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleriyle ücreti vekaletin davacılara tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Dava dilekçesi davalı .... Gıda Orman Ürünleri ve İnşaat Malzemeleri Pazarlama Dış Ticaret Limited Şirketi'ne usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalı tarafından davaya karşı yazılı cevap dilekçesi ibraz edilmemiş, davalı adına duruşmalara katılan olmamıştır.

YARGILAMANIN ÖZETİ, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava; istirdat ve menfi tespit istemlerine ilişkindir.

Mahkememizce taraflara usulüne uygun davetiye tebliğleri yapılarak taraf teşkili sağlanmış ve davanın esasına başlanmıştır.

Uyuşmazlığın, dava konusu ..... bank ....... şubesine ait ...... numaralı 8.000-TL bedelli çekin çalındığı iddiası karşısında davalıların haksız ve kötüniyetli olarak çeki kazanıp kazanmadığı, bu çerçevede yasal ve meşru hamilin davalılar olup olmadığı, buna göre dava konusu çekten dolayı davacıların meşru hamil olarak kabul edilip edilemeyeceği, davacıların herhangi bir borç sorumluluğunun olup olmadığı, çekin davacılara iadesinin gerekip gerekmediği, davacıların menfi tespit ve yargılama sırasında tahsil olunması halinde istirdat talebinin kabulünün gerekip gerekmediği hususlarından kaynaklandığı tespit edilmiştir.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığından; ....... sayılı soruşturma dosyası UYAP Bilişim sistemi üzerinden celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmış; incelenmesinde; müştekisinin ....... olduğu, Hizmet Nedeniyle Güveni Kötüye Kullanma suçundan yapılan soruşturma sonucunda "...Müştekinin şikayet dilekçesi ve ibraz etmiş olduğu kargoya ilişkin tesellüm fişinde kargonun ..... ilçesindeki kargo şubesine teslim edildiği, suç yerinin Ankara Batı Adli Yargı sınırları içerisinde bulunan Etimesgut ilçesi olduğu anlaşılmış olmakla" gerekçesiyle suç yeri itibariyle yetkisizlik kararı verilerek dosyanın Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiş olduğu görülmüştür.

Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığından; Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının ...... Soruşturma sayılı dosyasında verilen yetkisizlik kararı üzerine açılan ...... sayılı soruşturma dosyası UYAP Bilişim sistemi üzerinden celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmış; müştekisinin ....., şüphelinin ..... Kargo Görevlileri olduğu, Hizmet Nedeniyle Güveni Kötüye Kullanma suçundan yapılan soruşturma sonucunda 07/01/2021 tarih ve ..... Soruşturma ..... Sayılı Karar ile "...Müşteki .......'ın Cumhuriyet Başsavcılığına verdiği şikayet dilekçesinde, 01/12/2020 tarihinde Etimesgut ilçesi Eryaman mahallesindeki ...... Kargo şubesine vermiş olduğu kargonun İstanbul ilindeki alıcıya ulaşmadığını, şikayetçi olduğunu bildirdiği görülmüş ise de; Taraflar arasındaki ilişkinin hukuki ihtilaf kapsamında olduğu, çözüm merciinin hukuk mahkemeleri olduğu kovuşturma yapmayı gerektirir suç ve suç unsuru bulunmadığı ..." gerekçesiyle olay hakkında Kamu Adına Kovuşturmaya Yer Olmadığına dair takipsizlik kararı verildiği görülmüştür. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığından; ...... sayılı soruşturma dosyası UYAP Bilişim sistemi üzerinden celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Bakırköy ..... Asliye Ticaret Mahkemesinden; ..... Esas sayılı dosyası UYAP Bilişim sistemi üzerinden celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmış; incelenmesinde; davacısının ..... Makina Endüstriyel Tasarım Üretim Ve Pazarlama Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi olduğu, ......bank/222- ..... Şubesine ait, keşidecisi ..... Alüminyum PVC Cam San. Tic. A. Ş. Olan, ..... çek numaralı, 28.02.2021 keşide tarihli, 8.000,00 TL bedelli çek ile ..... Bankası ..... şubesine ait, Keşidecisi ..... Elektrik Tic. ve San. Ltd. Şti. Olan, ..... çek numaralı, 30.03.2021 keşide tarihli, 6.253,05 TL bedelli çekin iptalinin talep edildiği, 23/12/2020 tarihli tensip ara kararı ile ödeme yasağı kararı verildiği, dava konusu çekin ibrazında ödenmemesi için ilgili banka Şube Müdürlüğüne 30/12/2020 tarihinde müzekkere yazıldığı görülmüştür. İstanbul ..... Asliye Ticaret Mahkemesinden; .... esas sayılı dava dosyası UYAP Bilişim sistemi üzerinden celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Batman Ticaret Sicili Müdürlüğünden; davalı ..... Gıda Orman Ürünleri ve İnş. Malz. Paz. Dış. Tic. Ltd. Şti'nin ticaret sicilindeki adresleri, adres değişiklikleri, uğraşı konuları, işverenleri, ortakları, tam ticaret ünvanları, günümüze kadarki tüm yetkili temsilcileri, ticaret unvanlarındaki değişikliklerini gösterir bilgi ve belgeler ile ticaret sicil gazetelerinin tasdikli suretleri celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır. .....bank T.A.Ş. ...... Şubesinden; ...... seri numaralı çekin ibraz eden bilgileri ile ibraz anındaki arkalı önlü fotokopisi celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Küçükçekmece, İkitelli, Selçuk ve Kızılbey Vergi Dairelerinden; tarafların 2020 yılına ait BA/BS formları celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Davalı ..... Faktoring A.Ş. vekili tarafından 29/04/2024 havale tarihli dilekçe ekinde; Faktoring işlem evrak asılları dosyaya ibraz edilmiş, evraklar ...... numara ile Mahkememiz kasasına alınmıştır. Davacı ...... vekili tarafından bildirilen tanıklar gerek Mahkememizce gerekse talimat yolu ile olmak üzere dinlenilmişlerdir.

Mahkememizce dinlenen davacı tanığı .... beyanında, ''Ben davacı ..... Makine Şirketinde2019 yılından beri muhasebeci olarak çalışıyorum. Çalıştığım şirket elektrik malzemeleri, pano üretimi yapmaktadır. ..... Ankara Bölge sorumlumuzdur. Ticari satıma konu malları onun vasıtası ile müşterilere ulaştırıyoruz. Kendisi de sattığımız bu mallara karşılık çek vesair benzeri ödemeleri bize kargo vasıtası ile göndermektedir. Davaya konu çek çalışanımız ...... tarafından ..... Kargo'ya verildi. Kendisi bana bunu iletmişti. Zira çek girişlerini ben yaparım. Çalışanımız bize kargo gönderi numarasını atar. Biz de bu gönderi numarasından kargonun teslim durumunu takip ederiz. ...... Kargo'yu aradığımda dağıtım aracının camlarının patlatıldığının ve içerisindeki tüm gönderilerinin alınmış olduğunu söylediler. Çalışanımızın kargoya verdiği çek bize teslim edilmedi ve kargoda kayboldu. Çekler bize hiç ulaşmadı. Şirketimize ait yine kargo ile tarafımıza gönderilen başka çeklerde kargoda kaybolmuştur. Genellikle şirketimiz ..... Kargo ile çalışmaktadır. Birkaç defa kargoda bu şekilde çeklerimiz kayboldu. Dava konusu çek sureti arkasındaki ...... Hırdavat Dekorasyon İnşaat San ve Tic A.Ş Şirketini tanımıyorum. Çalıştığımız bir firma değildir. ....... Elektrik bize çeki gönderen firmadır. ... Gıda Orman Ürünleri İnşaat Malzemeleri Paz. Dış Tic Ltd Şti'ni tanımıyorum, bu şirket ile ticari bir ilişkimiz yoktur. ..... ve ....... isimli kişileri de tanımıyorum. Firmamız ile ilgisi yoktur. ..... İnşaat ve ..... Hizmetler Gıda Turizm isimli şirketleri de tanımıyorum. Ticari bir ilişkimiz yoktur. Ben çeklerin kargoya çek açıklaması ile verilip verilmediğini bilmiyorum. Çekler çalışanımız tarafından kargoya verilmiştir. Bu hususu o bilebilir. Benim olaya dair bilgim ve görgüm bukadardır''demiştir.

Talimat Mahkemesinde (Ankara ..... A.T.M. ...... Tal.) dinlenen davacı tanığ.ı ..... beyanında, ''2019 ve 2021 yılı Kasım ayına kadar .....'ta çalıştım, satış personeliydim, ...... Elektrik ...... ile aramızdaki ticari ilişkiye istinaden dava konusu çeki kargoya verdik, daha sonrasında kargoda çekin çalındığını öğrendik, ...... Gıda ...... Factoring ile aramızda herhangi bir ticari ilişki olmamıştır, dava konusu çeki ne şekilde ele geçirdikleri konusunda bilgi sahibi değilim, çalındıktan sonra ele geçirdiklerini düşünüyorum, ..... Kalıp'ın eline dava konusu çek hiç geçmemiştir, bildiklerim bundan ibarettir, ekleyeceğim başka bir husus yoktur, tanıklık ücreti talebim yoktur "demiştir.

Mahkememiz dosyası, DAVACI ...... KALIP, ..... ELEKTRİK ...... VE DAVALI ..... FACTORİNG A.Ş. ticari defterleri üzerinde inceleme yapılarak; defterlerin TTK hükümlerine göre usulune uygun tutulup tutulmadığı, Kapanış tasdiklerinin yapılıp yapılmadığı, 6335 sayılı yasayla değişik 6102 sayılı yasanın 64. maddesinin 3. fıkrası gereğince ticari defterlerin elektronik ortamda tutulup tutulmadığı, elektronik ortamda tutulan defterlerle İlgili açılış ve kapanış onaylarının Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ve Maliye Bakanlığınca müştereken çıkartılacak tebliğe uygun olup olmadığı, davacı şirket yönünden; defter kayıtlarının birbirini doğrulayıp doğrulamadığı, sahibi lehine delil olma özelliği taşıyıp taşımadığı, özellikle ...... Elektrik ..... arasında ticari ilişki bulunup bulunmadığı, uyuşmazlık konusu olan çekin davacı defterinde kayıtlı olup olmadığı varsa ne şekilde kayıtlı olduğu; davacı ...... Elektrik ...... yönünden; defter kayıtlarının birbirini doğrulayıp doğrulamadığı, sahibi lehine delil olma özelliği taşıyıp taşımadığı, özellikle ...... Gıda Orman Ürünleri ve İnş. Malzemeleri Paz. Dış Tic. Ltd. Şti. arasında ticari ilişki bulunup bulunmadığı, uyuşmazlık konusu olan çekin davacı defterinde kayıtlı olup olmadığı varsa ne şekilde kayıtlı olduğu; davalı ....... FACTORİNG A.Ş. yönünden; defter kayıtlarının birbirini doğrulayıp doğrulamadığı, sahibi lehine delil olma özelliği taşıyıp taşımadığı, özellikle ....... Hizmetler Gıda Tur. Nak. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. arasında ticari ilişki bulunup bulunmadığı, uyuşmazlık konusu olan çekin davalı defterinde kayıtlı olup olmadığı varsa ne şekilde kayıtlı olduğu, taraflar arasındaki uyuşmazlık kapsamında menfi tespit istemlerinin yerinde olup olmadığı hususlarıyla birlikte tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda rapor düzenlenmek üzere SMMM bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından 18/11/2024 tarihli rapor tanzim edilerek mahkememiz dosyasına ibraz edilmiş;

18/11/2024 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde özetle; ''...

Davacı taraf ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde yapılan tespit ve değerlendirme sonucunda; davacı ......’in 2020 yılına ait ibraz edilen ticari defterlerinin 6102 sayılı TTK.m.64/3, VUK. M 182 uyarınca tutulması zorunlu olan ticari defterleri ile ilgili olarak, davacının 2020 yılı Yevmiye, Defteri Kebir, Envanter Defterlerinin açılış tasdikinin yasal süresi içerisinde yaptırılmış olduğu, 2020 yılı Yevmiye Defteri kapanış yasal tasdik süresinde yaptırılmış olduğu, bu itibarla HMK 222 md. ve 6102 sayılı TTK 64/3 md. gereğince mevcut haliyle davacının 2020 yılı ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunduğu, davacının (.....) incelenen ticari defterlerinde davacı (..... Kalıp… Ltd. Şti.) ile olan hesap hareketlerini 320.M01 – Satıcılar hesabında takip etmekte olduğu, davacının ticari defterlerine göre; dava tarihi (15.04.2021) itibariyle davacının diğer davacı ..... Kalıp’a 739,48 TL borcunun bulunduğu, dava konusu çekin diğer davacı ..... Kalıp cari hesabına kaydedilmiş olduğu, davacının davalı ..... Gıda Orman Ürün. Tic. Ltd. Şti. ile cari ilişkisinin bulunmadığı, davacı ..... Kalıp Makine …. Ltd. Şti.'nin 2020 yılına ait ibraz edilen ticari defterlerinin 6102 sayılı TTK.m.64/3, VUK. M 182 uyarınca tutulması zorunlu olan ticari defterleri ile ilgili olarak, davacı 2020 yılında E-Defter sistemine tabi olduğu, E-defter sisteminde Envanter defterinin noter tasdikine tabi olduğu, davacının 2020 yılı Envanter defteri açılış tasdikinin yasal süresi içerisinde yaptırılmış olduğu, bu itibarla HMK 222 md. ve 6102 sayılı TTK 64/3 md. gereğince mevcut haliyle davacının 2020 yılı ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunduğu, davacının (....... Kalıp… Ltd. Şti.) incelenen ticari defterlerinde davacı (......) ile olan hesap hareketlerini 120.01.136 – Alıcılar hesabında takip etmekte olduğu, davacının ticari defterlerine göre; dava tarihi (15.04.2021) itibariyle davacının diğer davacıdan 8.739,27 TL alacağının bulunduğu, davacının davalı ...... Gıda Orman Ürün. Tic. Ltd. Şti. ile cari ilişkisinin bulunmadığı, davacıların ticari defterleri üzerinde yapılan incelemede davacıların birbirleri ile ticari ilişkisinin mevcut olduğu, davacı ...... ticari defterlerindeki kayıtlardan dava konusu çekin diğer davacı şirkete verildiğinin anlaşıldığı, davacıların ticari defterlerine göre dava konusu çekin ciro silsilesindeki diğer şirketler ile herhangi bir ticari ilişkiye rastlanmadığı, davalı .... şirketinin dosyaya mübrez BA-BS formunda davacılar ile ilgili herhangi bir kayda rastlanmadığı, sonuç olarak; ''davacıların davalı .... şirketi ile herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı, davalı ........ şirketinin dosyaya mübrez BA-BS formunda davacılar ile ilgili herhangi bir kayda rastlanmadığı, neticeten; davacıların davalı ........ şirketi ile herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı" değerlendirme ve tespitlerinin yapıldığı anlaşılmıştır.

Bilirkişi raporu taraflara/ vekillerine tebliğ edilmiş, davacı MD Kalıp ve davalı ....... vekilleri tarafından bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazlarını içerir dilekçeler sunulmuştur.

Mahkememiz dosyası, davacının iddiası, soruşturma dosyaları ve tüm dosya kapsamına göre;

HMK'nun 273. Maddesi gereğince DAVALI ........ GIDA ORMAN ÜRÜNLERİ VE İNŞ. MALZEMELERİ PAZ. DIŞ TİC. LTD. ŞTİ.'nin ticari defterlerinin usulüne uygun tutulup tutulmadığı, açılış ve kapanış tasdiklerinin olup olmadığı, lehe veya aleyhe delil olma durumunun olup olmadığı, özellikle taraflar arasında ticari ilişki bulunup bulunmadığı, uyuşmazlık konusu olan çekin davalı defterinde kayıtlı olup olmadığı varsa ne şekilde kayıtlı olduğu, davalının ..... Elektrik-....... ve ....... ile ticari ilişkisi bulunup bulunmadığı, ticari ilişkiyi hangi hesaplarla izlediği, dava konusu çek kaydının davalı ticari defterlerinde bulunup bulunmadığı, taraflar arasındaki uyuşmazlık kapsamında menfi tespit istemlerinin yerinde olup olmadığı hususlarında SMMM bilirkişiye tevdi edilerek rapor düzenlenmek üzere Batman ..... Asliye Hukuk Mahkemesine talimat yolu ile gönderilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen rapor talimat Mahkemesi dosyasına ibraz edilmiş,

06/03/2025 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde özetle;"... Firmaya defalarca gidilmesine rağmen iş yerinin kapalı olduğu, vergi dairesinden firmanın mali müşavirine ulaşılmaya çalışıldığı ancak beyannameler firmanın ünvanı kullanılarak gönderildiğinden mali müşavir bilgilerine ulaşılamadığı, firmanın avukatı olmadığından iletişime geçilemediği, 30.06.2021 tarihinde vergi dairesi tarafından re'sen terk yapıldığı, firmanın 5 farklı adrese taşınmak suretiyle 5 farklı vergi dairesinde işlem yaptığı ancak en son BATMAN VERGİ DAİRESİ re'sen olarak iş yerini kapattığı, davalı firmaya ilişkin hiç bir şekilde bilgi belge veyahut iletişime geçilemediğinden iş bu raporun mevcut haliyle tanzim edildiği" değerlendirme ve tespitlerinin yapıldığı anlaşılmıştır.

Bilirkişi raporu taraflara/ vekillerine tebliğ edilmiştir.

Mahkememiz dosyası, 04/12/2024 tarihli celse ara kararı ile; davalı ..... vekilinin ticari defterlerinin yerinde incelenmesi talebi olduğu dikkate alınarak; bilirkişiye yerinde inceleme yetkisi verilerek; defter kayıtlarının birbirini doğrulayıp doğrulamadığı, sahibi lehine delil olma özelliği taşıyıp taşımadığı, özellikle ..... Hizmetler Gıda Tur. Nak. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. arasında ticari ilişki bulunup bulunmadığı, uyuşmazlık konusu olan çekin davalı defterinde kayıtlı olup olmadığı varsa ne şekilde kayıtlı olduğu, taraflar arasındaki uyuşmazlık kapsamında menfi tespit istemlerinin yerinde olup olmadığı hususlarıyla birlikte tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda ek rapor düzenlenmek üzere SMMM bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından 08/10/2025 tarihli ek rapor tanzim edilerek mahkememiz dosyasına ibraz edilmiş; 08/10/2025 tarihli bilirkişi ek raporunun incelenmesinde özetle; ''... Davalı .....

Faktoring A.Ş.’nin ticari defterleri incelendiğinde; davalı .....

Faktoring A.Ş.’nin, dava dışı .....Hizmetler Gıda Turizm Nakl. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ticari ilişkisinin bulunduğu, dava konusu 28.02.2021 vade tarihli ..... nolu 8.000,00 TL bedelli çekin 09.12.2020 tarihinde girişinin yapıldığı; davalı .....

Faktoring A.Ş.’nin 2020 yılı ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunduğu, davalı ......

Faktoring A.Ş.’nin ticari defterleri incelendiğinde; davalı .....

Faktoring A.Ş.’nin, dava dışı ..... Hizmetler Gıda Turizm Nakl. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ticari ilişkisinin bulunduğu, dava konusu 28.02.2021 vade tarihli .... nolu 8.000,00 TL bedelli çekin 09.12.2020 tarihinde girişinin yapıldığı, davalı ........ Gıda Orman Ürünleri ve İnşaat Malz. Paz. Dış Tic. Ltd. Şti.’nin ticari defterleri üzerinde inceleme yapmak üzere davalı şirket faaliyet adresinin bağlı bulunduğu mahkemeden bilirkişi raporu istenmiş olmakla birlikte bilirkişi ...... tarafından dosyaya sunulan 06.03.2025 tarihli ön raporunda “Firmanın değişken vergi daireleri ve gönderilen beyannamelerde SMMM bilgisi iletişim bilgisi olmadığından firmaya ulaşılamamış ve tarafıma tevdi edilen dosyaya rapor tanzim edilememiştir” şeklinde görüş bildirdiğinden davalı ........ Gıda Orman Ürünleri ve İnşaat Malz. Paz. Dış Tic. Ltd. Şti.’nin çek cirantalarından davacı ...... ve dava dışı ...... ile ticari ilişkisinin bulunup bulunmadığının tespit edilemediği" değerlendirme ve tespitlerinin yapıldığı anlaşılmıştır.

Bilirkişi raporu taraflara/ vekillerine tebliğ edilmiş, davacı ..... vekili tarafından bilirkişi raporuna karşı beyanlarını içerir dilekçe sunulmuştur.

Davaya konu olan ..... bank ..... Şubesine ait, keşide tarihi 28/02/2021, keşide yeri Ankara, çek numarası ...., çek bedeli 8.000-TL bedelli çek incelendiğinde, keşidecisinin dava dışı ..... Alüminyum PVC Cam San. Tic. A. Ş., davacı .... Elektrik ......'in ciranta, hamilin davalı Faktoring şirketi, diğer davalının ise ciranta olduğu görülmüştür.

TTK'nın 790. maddesi; "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır." şeklinde düzenleme altına alınmış olup Kanun'un 710/3 c. 2 hükmüne göre; ''Ödeyen kişinin, cirolar arasında düzenli bir silsile bulunup bulunmadığını incelemekle yükümlü ise de cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda olmadığı'' açıklanmıştır. Kanuni düzenlemeler gereğince somut olaya bakıldığında ise çek üzerindeki ciro silsilesinin muntazam bir ciro zincirine göre devam ettiği görülmüş olup davalı ....... şirketinin şeklen yetkili hamil olduğu saptanmıştır. 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre; faktoring şirketi, kambiyo senetlerine dayalı olsa bile fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez. Anılı Kanun'un 9/3 maddesinde; "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan defileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğer ki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." hükmüne yer verilmiş olup Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5 maddesinde; "Kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir. İstihbarat çalışmasının; a) Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması, c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur.’' şeklinde düzenlenmiş olup faktoring şirketlerinin gerekli istihbarat çalışmasını nasıl yapacağı ve çalışma usulleri açıkça düzenlemiştir.

Bu kapsamda, İstanbul CBS'nin ...... ve bu dosyadan tefrik edilen ...... soruşturma sayılı dosyalarında davalı foktoring şirketi yetkililerinin bu aşamada şüpheli olarak yer almadıkları ve bu davalıya yöneltilmiş bir suç isnadının bulunmadığı, tarafların ticari defterleri incelenerek düzenlenen bilirkişi raporları dikkate alındığında soruşturma dosyalarının akıbetinin dosyaya bir katkı sağlamayacağı kanaati ile bekletici mesele yapılması ara kararından dönülmüştür.

Mahkememizce yapılan yargılama, iddia, savunma, sunulan ve toplanan deliller, soruşturma dosyaları, bilirkişi raporları kapsamında; tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; somut uyuşmazlık kapsamında davacı ciranta ........ Elektrik ....... tarafından, her ne kadar çekin imza edildikten sonra kargo taşıması sırasında çalındığı, bu nedenle davalı faktoring şirketine karşı çek nedeni ile borçlu olmadığı ileri sürülmüş ise de; dava konusu olan ...... bank ...... Şubesine ait, keşide tarihi 28/02/2021, keşide yeri Ankara, çek numarası ....., çek bedeli 8.000-TL bedelli çek hamilinin davalı faktoring şirketi olduğu, davacının ciranta olup çek üzerindeki imzasına yönelik itirazının bulunmadığı, taraflar arasında temel ilişkinin bulunmadığı, davalı faktoring şirketinin çeki dava dışı ...... Hizmetler Gıda Tur. Nak. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'nden sözleşme ve fatura kapsamında temlik aldığı, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının ...... ve ........ soruşturma sayılı dosyaları kapsamında davacı tarafça suç duyurusunda bulunulduğu, davalı faktoring şirketi yetkililerinin şüpheli olarak yer almadıkları, davalıya yöneltilmiş herhangi bir suç isnadının bulunmadığı, davalı faktoring şirketi olup ibraz edilen sözleşme, fatura ve çekte görünüş itibariyle şüphe uyandıracak bir eksiklik bulunmadığından ek bir araştırma yapma yükümlülüğünden söz edilemeyeceği, somut olayda 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/3. maddesine göre; davalının çeki yasal mevzuata uygun olarak iktisap ettiği, meşru hamil olduğu, kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiğini, çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunu gösterir ispata elverişli delil bulunmadığı, davacının şahsi defilerini davalı hamile karşı ileri süremeyeceği, davalı faktoring şirketinin çeki iktisapta kötüniyetli olduğunun ispat edilemediği, çekin 09/12/2020 tarihinde temlik alındığı, tedbir kararının 23/12/2020 tarihli olduğu da dikkate alınarak davalı faktoring şirketi yönünden davanın reddine karar verilmiş; davalı ........ Gıda Orman Ürünleri ve İnş. Malz. Paz. Dış. Tic. Ltd. Şti. Yönünden ise her ne kadar kambiyo senedinde mücerretlik ilkesi geçerli ise de; davacı ....... ciranta olup, davalı ........ Gıda Orman Ürünleri ve İnş. Malz. Paz. Dış. Tic. Ltd. Şti. İle çekte görünürde temel ilişkisi bulunduğundan davacının kişisel defini bu davalıya karşı ileri sürebileceği, dosya kapsamında aldırılan bilirkişi raporunda davacı ........ Elektrik ....... ile davalı ........ Gıda Orman Ürünleri ve İnş. Malz. Paz. Dış. Tic. Ltd. Şti. arasında ticari ilişki olmadığı ve davacının defterlerinin usulüne uygun tutulduğunun tespit edildiği, davalı ........ Gıda Orman Ürünleri ve İnş. Malz. Paz. Dış. Tic. Ltd. Şti.'nin ticari defterlerini sunmadığı dikkate alındığında davacı ile davalı arasında davaya konu çeke dayalı bir borç ilişkisi olmadığı sonuç ve vicdani kanaatine varılarak bu davalı yönünden davanın kabulüne; davacı ..... Makina Endüstriyel Tasarım Üretim Ve Pazarlama Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi yönünden ise; dava konusu çekin incelenmesinde davacı şirketin keşideci, aval, lehtar ve ciranta sıfatıyla çek üzerinde adı ve imzasının mevcut olmadığı, davaya konu çekte davacı şirketin cirosunun bulunmaması nedeniyle bu çek itibariyle davacı ile davalılar arasında borç - alacak ilişkisini tespit etmeyi gerektirir bir hukuki ilişkinin çek itibariyle söz konusu olmaması ve davalıların davacıya yönelik herhangi bir alacak taleplerinin olmaması nedeniyle davacının davalılar yönünden menfi tespit davası açmakta güncel ve korunmaya değer bir hukuki yararı olmadığından davalılar yönünden açılan davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde tüm hususları içerir hüküm kurulmuştur.

Davacı .... Kalıp Makina Endüstriyel Tasarım Üretim ve Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi yönünden;

1.Davalıların herhangi bir alacak talebinde bulunmamış olması ve davacının davaya konu çekte ciranta sıfatıyla imzasının bulunmaması nedeniyle davacının davalılar yönünden işbu davayı açmakta hukuki yararı olmadığından davanın usulden REDDİNE,

Davacı ....... (........ Elektrik) yönünden;

1.Davanın KISMEN KABULÜ ile; davaya konu .... bank ...... Şubesine ait 28/02/2021 tarihli ...... seri numaralı "8.000,00-TL" bedelli çek nedeni ile davalı ........ Gıda Orman Ürünleri ve İnşaat Malzemeleri Pazarlama Dış Ticaret Limited Şirketine BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,

2.Davalı ....... Faktoring A.Ş. yönünden davanın REDDİNE,

Yasal koşulları oluşmadığından davalının tazminat talebinin REDDİNE,

3.Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 732,00-TL harçtan peşin alınan 136,62-TL harcın mahsubu ile noksan kalan 595,38-TL harcın davalı ........ Gıda Orman Ürünleri ve İnşaat Malzemeleri Pazarlama Dış Ticaret Limited Şirketinden alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

4.Davacı tarafça yatırılan 136,62-TL peşin harç ve 59,30-TL başvurma harcı olmak üzere toplam 195,92 TL harcın davalı ........ Gıda Orman Ürünleri ve İnşaat Malzemeleri Pazarlama Dış Ticaret Limited Şirketinden alınarak davacı ....... (........ Elektrik)'e verilmesine,

5.Davacı ...... Kalıp Makina Endüstriyel Tasarım Üretim ve Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,

6.Davacı ....... tarafından yatırılan ve sarf edilen, ayrıntıları UYAP'ta kayıtlı bulunan posta, talimat, tebligat ve bilirkişi ücretinden oluşan toplam 4.495,45-TL yargılama giderinin davalı ........ Gıda Orman Ürünleri ve İnşaat Malzemeleri Pazarlama Dış Ticaret Limited Şirketinden alınarak davacıya verilmesine,

7.Davalı ...... Faktoring Anonim Şirketi tarafından yatırılan ve sarf edilen, ayrıntıları UYAP'ta kayıtlı bulunan toplam 467,00-TL yargılama giderinin davacılardan alınarak bu davalıya verilmesine,

8.Davacı ....... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 8.000,00-TL vekalet ücretinin davalı ........ Gıda Orman Ürünleri ve İnşaat Malzemeleri Pazarlama Dış Ticaret Limited Şirketinden alınarak bu davacıya verilmesine,

9.Davalı ..... Faktoring Anonim Şirketi kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 8.000,00-TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak bu davalıya verilmesine,

10.Kullanılmayan gider avansının HMK 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra yatıran tarafa İADESİNE,

11.HMK'nin uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara tebliğine,

Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin e duruşma sistemi ile yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 18/02/2026 Katip ...... ¸..... Hakim .....