Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/6555 E.  ,  2025/49 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...arih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem:

Davacı tarafından, İzmir Kuzey Bölgesi'nde yer alan ve ... Projesinin hayata geçirildiği ilk ilçe olan Menemen'de Menemen-İzmir Otogarı (...) arasında çalışan ancak ... Projesi kapsamına girmeyen araçların güzergahının yeniden belirlenmesine ilişkin hazırlanan Teknik Kurul Raporu doğrultusunda; Gidiş-Dönüş:Menemen İlçe Terminali-Çanakkale Asfaltı Caddesi-Koyundere Kavşağı-İzmir Çevre Yolu-İzmir Aydın Yolu-İzmir Otogarı (...) olacak şekilde belirlenmesine ilişkin ... tarih ve...sayılı İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararı ile bu kararın dayanağı olan...sayılı İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararı ile kabul edilen İzmir Büyükşehir Belediyesi Karayolu Toplu Taşımacılık Esasları Yönergesinin 10/7. maddesi ile 18/1. maddesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; olayda, davacının taşımacılık yaptığı Menemen ilçesinden İzmir Otogara ilişkin güzergahta değişiklik yapma yetkisinin davalı idarede olduğu, davacının ise Menemen ilçesinden İzmir Otogara yolcu taşımacılığı yapılmasına ilişkin kazanılmış hakkının bulunduğu, anılan güzergah değişikliğinin davacının Menemen ilçesinden İzmir Otogara taşımacılık yapılmasına kazanılmış hakkı korunarak yapıldığı, davacının kazanılmış hakkının bulunduğu Menemen ilçesinden İzmir Otogara yahut tersi istikamette yapılacak taşımacılık faaliyetinde asıl amacın yolcunun olabilecek en kısa sürede ve en konforlu şekilde seyahat etmesi olduğu, dava konusu karar ile de yolculuk yapacak yolcuların en hızlı şekilde gidecekleri yere (İzmir Otogar yahut Menemen) ulaşım sağlayacağı, bu hususun da yolcu konforunu artıracağı gibi seyahat süresini kısaltacağı, ayrıca mevcut güzergah değişikliği ile kent merkezindeki trafik yoğunluğunun da azalacağı dikkate alındığında, dava konusu kararın kamu yararına ve hizmet gereklerine uygun olduğu sonucuna ulaşıldığından tesis edilen dava konusu kararda hukuka aykırılık bulunmadığı,... sayılı İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararı ile kabul edilen İzmir Büyükşehir Belediyesi Karayolu Toplu Taşımacılık Esasları Yönergesinin 10/7. maddesi ile 18/1. maddesinin iptali istemi yönünden ise; davacı tarafından iptali istenen ... tarih ve ... sayılı İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararı ile kabul edilen İzmir Büyükşehir Belediyesi Karayolu Toplu Taşımacılık Esasları Yönergenin 2019/165 sayılı İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararı ile güncellendiği, dolayısıyla dava konusu edilen yönergenin yürürlükte olmadığı, ... tarih ve...sayılı İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararının iptali istenen ... tarih ve ...sayılı İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararı ile kabul edilen İzmir Büyükşehir Belediyesi Karayolu Toplu Taşımacılık Esasları Yönerge hükümleri dayanak alınmak suretiyle tesis edilmediği, bu minvalde, işbu davada dava konusu edilen yönergenin uygulanması niteliğinde bir işlem bulunmadığından yönergenin ilan tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresinin yeniden canlanması gibi bir durum söz konusu olmadığından, ilan tarihinden yaklaşık 11 yıl sonra 30/12/2022 tarihinde açılan işbu davada süre aşımı bulunduğundan davanın bu kısmının esasını inceleme olanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle; ... sayılı İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararı ile kabul edilen İzmir Büyükşehir Belediyesi Karayolu Toplu Taşımacılık Esasları Yönergesinin 10/7. maddesi ile 18/1. maddesi yönünden süre aşımı nedeniyle davanın reddine, güzergah değişikliğine yönelik... tarih ve ... sayılı İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :

Davacı tarafından, hukuka aykırı olan temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin haksız olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle,

1.Temyiz isteminin reddine,

2.... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,

3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan yürütmenin durdurulması harçlarının istemi halinde davacıya iadesine posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,

4.2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,

5.Kesin olarak, 23/01/2025 tarihinde süreaşımı yönünden oybirliği, davanın reddi yönünden oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY : (X)- Dava, davacı tarafından, İzmir Kuzey Bölgesi'nde yer alan ve ... Projesinin hayata geçirildiği ilk ilçe olan Menemen'de Menemen-İzmir Otogarı (...) arasında çalışan ancak ... Projesi kapsamına girmeyen araçların güzergahının yeniden belirlenmesine ilişkin hazırlanan Teknik Kurul Raporu doğrultusunda; Gidiş-Dönüş:Menemen İlçe Terminali-Çanakkale Asfaltı Caddesi-Koyundere Kavşağı-İzmir Çevre Yolu-İzmir Aydın Yolu-İzmir Otogarı (...) olacak şekilde belirlenmesine ilişkin ... tarih ve ...sayılı İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararı ile bu kararın dayanağı olan ve ... sayılı İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararı ile kabul edilen İzmir Büyükşehir Belediyesi Karayolu Toplu Taşımacılık Esasları Yönergesinin 10/7. maddesi ile 18/1. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.

Uyuşmazlıkta, Dairemiz heyeti çoğunluk kararının dava konusu 2011/349 sayılı İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararı ile kabul edilen İzmir Büyükşehir Belediyesi Karayolu Toplu Taşımacılık Esasları Yönergesinin 10/7. maddesi ile 18/1. maddesi yönünden süre aşımı nedeniyle davanın reddine ilişkin kısmına katılmakla beraber ... tarih ve ...sayılı İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararı yönünden davanın reddine ilişkin kısmına katılmak mümkün olmamıştır.

Bakılan davada, davacının taşımacılık yaptığı Menemen- İzmir Otogar hattının güzergahının belirlenmesinde yetkinin İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinde olduğu ve ulaşımda amaçlanan hedeflerden birinin yolcunun ulaşmak istediği yere (İzmir-Otogar tersi istikamette Menemen ilçesi) en hızlı ve en konforlu ulaştırılması olduğu hususunda herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır. Ancak İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin elinde bulundurduğu bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, bu minvalde dava konusu kararda da olduğu gibi güzergah değişikliği yapılırken yolcuların ulaşmak istedikleri yere en hızlı ve en konforlu şekilde ulaşmasının yanında Menemen ilçesinden İzmir Otogara taşımacılık yapan ve bu güzergaha ilişkin kazanılmış hakkı olan davacının menfaatleri arasında bir denge kurulması zorunludur. Anılan dengenin gözetilmediği durumlarda yolcuların mağduriyetleri söz konusu olabileceği gibi taşımacılık işiyle uğraşan kendisinin ve ailesinin geçimini bu işle sağlayan davacının da mağduriyetinin söz konusu olabileceği açıktır. Bu hususların açıklığa kavuşturulması da hukuk bilgisi dışında özel ve teknik bilgi gerektirdiğinden uyuşmazlığın çözümü için öncelikle dosya üzerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması, sonrasında tanzim edilecek rapor da dikkate alınmak suretiyle uyuşmazlığın çözüme kavuşturulması gerekmektedir.

Bu durumda, davalı idarece yapılan güzergah değişikliğine ilişkin dava konusu kararın trafik yoğunluğu ve çevre kirliliğine etkilerinin, yolcu konforunun sağlanıp sağlanmadığının, kendisinin ve ailesinin geçimini taşımacılık mesleğiyle sağlayan davacının yaptığı taşımacılık işini anlamsız kılacak şekilde güzergah değişikliği yapılıp yapılmadığının, dava konusu karar ile yolcular ve davacının menfaatleri arasındaki dengenin bir tarafın mağduriyetine neden olacak şekilde alınıp alınmadığının ve en nihayetinde dava konusu kararın kamu yararına uygun olarak alınıp alınmadığı hususlarını açıklığa kavuşturmak maksadıyla ulaşım ve planlama konusunda uzman bilirkişilerden oluşan bilirkişi heyetiyle mahallinde yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması sonrası tanzim edilecek bilirkişi raporu da göz önüne alınmak suretiyle bir karar verilmesi gerektiğinden eksik inceleme ile verilen kararın bozulması gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum.