Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile tedarikçi ... şirketi arasında ham kağıt alım satımı için anlaşma yapıldığını, ham kağıtların rulolar halinde toplamda 16 adet konteyner ile Rusya'nın St. ... Limanı'ndan Türkiye'deki Ambarlı Limanı'na getirilmesinin kararlaştırıldığını, bu kapsamda ... adlı gemi ile ... numaralı toplam 16 konteynerin ..., ... limanından Ambarlı, Türkiye limanına taşındığını, davalı şirketin konteynerleri taşıyan şirketin Türkiye acentesi olduğunu, boşaltma limanında indirilen konteynerler hakkında 23/01/2024 ve 24/01/2024 tarihlerinde ... Konteyner El Değiştirme Makbuzu ve Hasar Raporu hazırlandığını, yapılan tespitler ile sabit olduğu üzere konteynerlerin ağır hasara uğradığını, konteyner içindeki malların da hasarlandığını, zarar ile ilgili Survey Raporu tanzim edildiğini, müvekkili şirketin konteynerlerin içindeki ürünler tespit edildikten sonra teslim aldığını, müvekkili tarafından hasar kontrolü için ve kontrol yapılırken geçen süre için ardiye ücretleri ödemek zorunda kaldığını beyanla öncelikle davalının 3. Şahısta olan taşınan veya taşınmaz mallarına ihtiyaten haczine, kağıt ruloların maliyetinden düşük bir bedel ile satmak zorunda kaldığı için şimdilik 100,00 USD, ardiye ücreti olarak ödemiş olduğu ücretin tespiti ile şimdilik 1.000,00 TL, konteyner hasar kontrolü için ödemiş olduğu ücretin tespiti ile şimdilik 1.000,00 TL, fazladan ödemiş olduğu KDV tutarının tespiti ile şimdilik 1.000,00 TL, vinç kullandırma sebebiyle yapmış olduğu masrafın tespiti ile şimdilik 1.000,00 TL olmak üzere toplamda şimdilik 100,00 USD ve 4.000,00 TL maddi tazminatın 25.02.2024 tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faiziyle birlikte davalı yandan tahsili ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalıya usulüne uygun olarak tebligat yapıldığı ancak cevap sunulmadığı anlaşılmıştır.

Davacı vekilinin 31/05/2024 tarihli dilekçesi ile ihtiyati haciz talep ettiği, mahkememizin 10/06/2024 tarihli ara kararı ile davalı tarafın kusuru sebebi ile davacının uğradığı zararın tespiti ve tahsili alacağı nedeni ile davalının menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki alacaklarının ihtiyaten haczi talep edilmiş ise de alacağın varlığı ve miktarı yargılama sonucunda anlaşılacağından bu aşamada koşulları oluşmayan ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiştir.

Dava; davacıya ait yükün taşıma sırasında hasarlanması nedeniyle meydana gelen zararın tahsili istemine ilişkin olup, uyuşmazlığın; yükün hasarlanmasında davalının kusur ve sorumluluğunun bulunup bulunmadığı ve varsa miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Serbest Mali Müşavir ..., Uzakyol Kaptanı ..., Gemi Makinaları Mühendisi ... ve Taşıma Uzmanı Doç. Dr. ... tarafından tanzim edilen 08/12/2025 havale tarihli raporda özetle; incelenen davacı şirkete ait 2023 yılı ticari defterlerinin açılış tasdikleri ile yıl sonunda yaptırılması gereken yevmiye defteri kapanış tasdiklerinin yasal süresinde TTK. hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olduğu, davacı şirkete ait 2024 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter Defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2023 ve 2024 yılı ticari defterlerinin TTK.’nun ilgili hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olmasından dolayı davacı şirketin 2023 ve 2024 yılı ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, incelenen davalı şirkete ait 2023 yılı ticari defterlerinin açılış tasdikleri ile yıl sonunda yaptırılması gereken yevmiye defteri kapanış tasdiklerinin yasal süresinde TTK. hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olduğu, davalı şirkete ait 2024 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter Defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davalı şirketin 2023 ve 2024 yılı ticari defterlerinin TTK.’nun ilgili hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olmasından dolayı davalı şirketin 2023 ve 2024 yılı ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, davacının aktif husumet ehliyetini haiz olmasına karşılık acente sıfatını haiz davalının pasif husumet ehliyetinin bulunmadığı, yükteki hasarın teslimden önce tespit edilmiş olduğu, bu sebeple ayrıca bir hasar ihbarına gerek kalmadığı, davalının taşıyan sıfatını haiz olduğu veya taşıyanı temsilen dava ehliyetinin bulunduğunun değerlendirilmesi halinde TTK m 1178’de yer alan ve hasarın yükün taşıyanın muhafazası altında iken meydana gelmiş olması halinde söz konusu hasardan sorumlu olacağına dair düzenleme karşısında dava konusu tüm zararlardan, bu kapsamda davacının talep ettiği masraf kalemlerinden dava konusu navlun sözleşmesinin taşıyanının sorumlu olacağı, tarafların icra inkar tazminatı ve diğer benzeri taleplerinin Mahkemenin takdirinde olduğu sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.

Dosya arasındaki deliller göre satıcı dava dışı ... & ... ile alıcı davacı ... Limited Şirketi arasında, teslim şeklinin ... olduğu, 406.667 kg emtia için 152.503,88 Usd bedelli taşıma ilişkisinin kurulduğu anlaşılmıştır. İlgili emtianın ... isimli gemi ile St. ... Limanından, Ambarlı limanına taşındığı anlaşılmaktadır. Konşimentoda taşıyan olarak ise ... şirketi yer almaktadır. 01/02/2024 ve 02/02/2024 tarihlerinde ... limanında yapılan kontrollerde, emtiaların bulunduğu konteynerlerde hasarlar olduğu tespit edilmiştir.

Davacı 406.667 Kg kağıt emtiası için 152.503,88 Usd tutarında satış faturası düzenlediği ancak rapora göre hasarlı emtiayı toplam 150.524,59 USD bedelle satmış olduğu görülmüştür. Dolayısıyla davacının 152.503,88 USD – 150.524,59 USD = 1.979,29 USD zararına satmış olduğu anlaşılmaktadır. Davacının navlun sözleşmesine konu yükü gönderen taraf olarak taşıtan olsa da, davalının yük taşıma taahhüdünde bulunan kişi sıfatıyla taşıyan olduğunu söylemek mümkün değildir. Davalı ne dosyada mevcut konişmentoda adına imzalanan veya konişmentoyu kendi ad ve hesabına imzalayan kişi ile taşıma taahhüdünde bulunmakta ne de navlun faturası düzenleyen sıfatı ile taşıyan vasfını haiz olmaktadır. Aksine davalı, dava konusu taşıma organizasyonunda, dosyada mevcut konişmentoyu düzenleyen kişi olarak görünen ve bu sebeple taşıyan olduğu tarafımızca değerlendirilen ... şirketinin acentesi olarak görülmektedir. Bu sebetle TTK 105 hükmünde yer alan açık hüküm karşısında, şahsi bir kusuru olmadıkça aracılık ettiği ya da taciri temsilen bizzat akdettiği bir sözleşmeden doğan uyuşmazlıkta acentenin davacı veya davalı sıfatını haiz olması söz konusu değildir.

Davacı bilirkişi raporu itirazında HMK 124 gereği taraf değişikliği talebinde bulunduğu görülmüştür. Yargıtay 17. HD 2019/3068 E, 2021/1690 K, ilamında "6100 sayılı HMK'nun 124/3. maddesinde yer alan "maddi hatadan kaynaklanan ve dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hakim tarafından kabul edilir" düzenlemesi dışında dahili dava yolu ile taraf değişikliğine gidilmesi mümkün değildir. Usul hukukumuzda dahili dava müessesesi bulunmayıp, HUMK'nun 49-52. maddeleri (6100 sayılı HMK'nun 61 vd. md.) uyarınca, dava dilekçesinde davalı olarak gösterilmeyen kişi, dava açıldıktan sonra ihbar ya da dahili dava dilekçesi ile davada taraf sıfatını kazanamayacağı gibi, ıslah yoluyla dahi davada taraf değişikliğinin olanaklı bulunmadığı ve husumetin mahkemece re'sen dikkate alınması gerektiği açıktır.

Davacı taraf, 6100 sayılı HMK'nun 124. maddesine dayanarak ve davalı şirketin yanlış gösterilişinin maddi hatadan kaynaklandığını iddia ederek dahili dava dilekçesi vermişse de, anılan madde gereği bu değişikliğin yapılması için, dürüstlük kuralına uygun hareket edilmesi gerekmektedir. Yukarıda açıklandığı üzere, davaların açılış tarihinin 2009 ve 2010 yılları oluşu, davalı ... Tur. Ltd. Şti. tarafından verilen davaya cevap dilekçesinde yer alan ifadelerle, aracın uzun süreli kiralandığının anlaşılmış oluşu hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacının 2014 yılında yaptığı taraf değişikliğinin dürüstlük kuralına uygun olduğunu kabul etmek de mümkün olmadığından; hakkında usulüne uygun olarak açılmış bir dava bulunmayan ve davada taraf sıfatı taşımayan dahili davalı konumundaki ... Tic. A.Ş. hakkında hüküm kurulması doğru görülmemiştir" şeklinde belirtmiştir. Dolayısıyla davacının bu talebinin HMK 124 kapsamıda olmadığı, ayrıca dava şartı olan arabuluculuk sürecinin davalı tarafından yürütüldüğü,

HMK 124 sonrası yeni davalı tarafından arabuluculuk sürecinin yapılmamış olacağından, davacının talebi reddedilmiştir. Tüm bu sebeple davalıya yönelik olarak doğrudan dava açılmasının özellikle TTK 105 hükmü gereğince mümkün olmadığından davalının pasif husumet yokluğu sebebiyle aşağıdaki şekilde karar verilerek hüküm kurulmuştur.