Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2025/1436 E.  ,  2025/2771 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ:

Dava konusu istem: Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Yatırım ve İnşaat Dairesi Başkanlığınca 21/02/2025 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen 2025/31517 ihale kayıt numaralı "Viranşehir ve Ceylanpınar İlçeleri Kısmi Kanalizasyon Yapım İşi" ihalesinin iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı İhale Komisyonu kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen kararda; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 39. maddesi uyarınca, davalı idarenin bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etme hususunda takdir yetkisi bulunduğu, bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, söz konusu yetki kullanılırken hukuken geçerli seçenekler arasından tercihte bulunulması ve işlemin yapılıp yapılmaması noktasında makul ve meşru sebeplerin dikkate alınarak karar verilmesi gerektiği, davalı idare tarafından tasarruf tedbirleri kapsamında yapılacak olan işin metrajları ve maliyetinin düşürüleceği gerekçesiyle ihalenin iptaline karar verildiği, ödeneği bulunmayan işler için ihaleye çıkılamayacağı kuralı karşısında davalı idarenin söz konusu ihaleye çıkmadan önce ödeneğini temin ettiğinin kabulü gerektiği, ihalenin gerçekleştirilmesinden sonra tasarruf tedbirleri gerekçe gösterilerek ihalenin iptal edilmesinin hukuki güvenilirlik, belirlilik, idari istikrar ilkelerine aykırılık teşkil edeceği, başkaca bir gerekçe gösterilmeden sadece tasarruf tedbirleri gerekçe gösterilerek ihalenin iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, şikayet ve itirazen şikayet başvurularında bulunulmadan doğrudan dava açıldığı, elektronik ortamda yapılan ihaleye on dokuz isteklinin teklif verdiği, yaklaşık maliyetin 125.725.394,67-TL olduğu ihalede sınır değerin 75.684.111,76-TL olarak ortaya çıktığı, dört isteklinin teklifi sınır değerin altında kaldığından değerlendirme dışı bırakıldığı, ihale komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile yapılacak işin metrajları ve maliyetinin düşürülmesi ve tasarruf tedbirleri göz önünde bulundurularak ihalenin iptaline karar verildiği, ihalenin bu haliyle sonuçlandırılmasının mali süreçleri sekteye uğratacağı, ihalenin iptal edilerek mali yükün azaltıldığı, tasarruf tedbirlerinin ödeme güçlüğü yaşanabilecek işlere girişilmemesini emrettiği, tedbir alınması amacıyla ihalenin iptal edildiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :

Davacı tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY: Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Yatırım ve İnşaat Dairesi Başkanlığınca 21/02/2025 tarihinde açık ihale usulüyle "Viranşehir ve Ceylanpınar İlçeleri Kısmi Kanalizasyon Yapım İşi" ihalesi gerçekleştirilmiştir. Elektronik olarak yapılan ihaleye 19 (on dokuz) istekli tarafından teklif sunulmuştur.

İhale Komisyonu'nun... tarih ve ... sayılı kararıyla, dört isteklinin teklifi sınır değerin (75.684.111,76-TL) altında kaldığından bahisle değerlendirme dışı bırakıldıktan sonra "yapılacak olan işin metrajları ve maliyeti düşürülecek olup, tasarruf tedbirleri de göz önünde bulundurularak" 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 39. maddesi uyarınca bütün tekliflerin reddedilmesine ve ihalenin iptal edilmesine karar verilmiştir.

İhale Komisyonu'nun ihalenin iptaline ilişkin kararının 03/03/2025 tarih ve 232 sayılı davalı idare işlemiyle davacıya bildirilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Temel ilkeler" başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında, "İdareler, bu Kanun'a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur." kuralına yer verilmiştir. 4734 sayılı Kanun'un "Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali" başlıklı 39. maddesinde, "İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi hâlinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması hâlinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir." kuralı yer almıştır.

Anılan Kanun'un "İhalenin karara bağlanması ve onaylanması" başlıklı 40. maddesinde, 37 ve 38. maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılacağı, ihale komisyonunun gerekçeli kararını belirleyerek ihale yetkilisinin onayına sunacağı, kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanlarının, teklif edilen bedellerin, ihalenin tarihinin ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığının, ihale yapılmamış ise nedenlerinin belirtileceği, ihale yetkilisinin, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylayacağı veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal edeceği, ihalenin; kararın onaylanması hâlinde geçerli, iptal edilmesi hâlinde ise hükümsüz sayılacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptal edilmesi konusunda ihale komisyonunun takdir yetkisi bulunduğu gibi ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi belirlenerek ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin komisyon kararlarının onaylanıp onaylanmaması konusunda ihale yetkilisinin de takdir yetkisinin bulunduğu açık olup, bu yetki kullanılırken hukuken geçerli seçenekler arasından tercihte bulunulması, işlemin yapılıp yapılmaması noktasında makul ve meşru sebepler dikkate alınarak karar verilmesi ve takdir yetkisinin idarenin nihai amacı olan kamu yararını gerçekleştirme amacına uygun olarak kullanılması gerekmektedir.

Takdir yetkisine dayalı olarak tesis edilen ihale işlemlerinin yargısal denetiminde, temel ihale ilkelerinin gözetileceği, yeterli rekabetin sağlanamaması, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanamaması veya kaynakların etkin ve verimli kullanılmasının sağlanamaması hallerinde ihalenin yapılış amacının gerçekleşmeyeceği ve dolayısıyla ihaleden beklenen faydanın sağlanamayacağı açıktır. Dolayısıyla, ihale işlemleri bakımından takdir yetkisinin yargısal denetiminde, 4734 sayılı Kanun'un 5. maddesinde yer alan temel ihale ilkelerinin gözetilmesi ve hukuki güvenilirlik ile idari istikrar ilkelerinin dikkate alınması gerekir.

Öte yandan, ihale yetkilisine ihaleyi onaylama ya da onaylamayarak iptal etme konusunda tanınan yetki, ihale işlemlerinin sırf ilgili mevzuata uygunluğunu denetlemeye yönelik olmayıp, aynı zamanda ihale konusu işin özelliklerini, benzer işlere ilişkin diğer ihalelerin sonuçlarını ve ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına ve mali imkanlara uygun olup olmadığını en iyi bilebilecek durumda bulunması nedeniyle ihale yetkilisinin yerindelik denetimi yaparak kamunun menfaatini koruması amacıyla düzenlenmiştir.

Bu itibarla, hem hukuka uygunluk ve hem de yerindelik denetimi yapan ihale yetkilisi tarafından bu konuda alınan idari kararın yargısal denetiminin de özellik arz edeceği açıktır. Başka bir anlatımla, 4734 sayılı Kanun'un 40. maddesi ile ihale yetkilisine ihale komisyonu kararlarını onaylama zorunluluğu getirilmemesi nedeniyle anılan madde ile ihale yetkilisine tanınan yetkinin onaylamama veya ihalenin iptal edilmesi yönünde kullanılması halinde bu yetkinin kamu yararına aykırı kullanıldığının ispatı bakımından, ihale yetkilisince hukuken kesin delil niteliği taşıyan belgelere dayanılması zorunlu değildir. Bu nedenle, ihale iptali veya ihale komisyonu kararının onaylamaması işleminin idari davaya konu edilmesi hâlinde, gerek davalı idarenin mahkemeye yapacağı açıklamalar ve sunduğu belgeler ve gerekse mahkemece re'sen yapılacak araştırma sonucunda elde edilen bulgular işlemde kamu yararına aykırılık bulunmadığını ortaya koyar nitelikte ise, idarece somut belge sunulmadığından bahisle ihaleyi onaylamama veya ihale iptali işleminin yargı yerince iptal edilmemesi gerekir.

Dosyanın incelenmesinden, davalı idarece 21/02/2025 tarihinde kısmi kanalizasyon yapım işi için ihale yapıldığı, anılan ihaleye sunulan tekliflerin bir kısmının sınır değerin altında kalması nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı, geriye kalan tekliflerin ihale komisyonu tarafından değerlendirilmesi aşamasında yapılacak işin metrajları ve maliyetinin düşürülmesi ile tasarruf tedbirlerinin göz önünde bulundurulması gerektiğine kanaat getirildiği, bu gerekçeyle bütün teklifler reddedilerek İhale Komisyonu'nca ihalenin iptaline karar verildiği, bu kararın 28/02/2025 tarihinde ihale yetkilisince uygun bulunduğu, ihalenin idarece iptal edildiğine ilişkin kararın 03/03/2025 tarihinde davacıya bildirilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İdarenin ihalenin iptali konusundaki takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve kamu kaynaklarının etkili ve verimli kullanılmasına yönelik 4734 sayılı Kanun'da belirtilen ilkelerle sınırlı olduğu, dolayısıyla yapılacak işin metrajları ve maliyetinin düşürülmesi ile tasarruf tedbirlerinin göz önünde bulundurulması gerektiği gerekçesiyle ihalenin iptaline yönelik dava konusu işlemin hukuka uygunluğunun aktarılan ilkeler ve idarenin sahip olduğu takdir yetkisinin veriliş amacı olan kamu yararına uygunluk çerçevesinde irdeleneceği açıktır.

Bu durumda, 4734 sayılı Kanun’un 39. maddesi ile, tekliflerin yaklaşık maliyete veya ortaya çıkan sınır değere kıyasla çok yüksek olması ya da kanunun temel ilkelerine uygun olmayan durumların tespiti gibi hâllerde ihalede verilmiş tüm teklifleri reddederek ihaleyi iptal etme hususunda idareye takdir yetkisi tanındığı göz önünde bulundurulduğunda, yapılacak işin metrajları ve maliyetinin düşürülmesi ile tasarruf tedbirlerinin göz önünde bulundurulması gerektiği gerekçesiyle tesis edilen dava konusu işlemin, 4734 sayılı Kanun’un 5. maddesinde yer alan ihtiyacın uygun şartlarla karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri ile idareye verilen takdir yetkisinin veriliş amacı olan ve idarenin kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde nihai olarak sağlamakla yükümlü olduğu kamu yararına aykırılık oluşturmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, ihalenin iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.Davalının temyiz isteminin kabulüne;

2.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,

3.DAVANIN REDDİNE,

4.Ayrıntısı aşağıda gösterilen ...-TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

5.Toplam ...-TL temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,

6.Posta giderleri avansından artan tutarların taraflara, ile istemi halinde kullanılmayan ilk derece aşamasında ödenen...TL yürütmeyi durdurma harcının ise davacıya davalı idareye iadesine,

7.Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,

8.2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 22/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.