Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2023/691 E.  ,  2025/2800 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

2.... 3. ... 4. ... 5. ... 6....

İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ:

Dava konusu istem: MAPEG tarafından 07/04/2021 tarihinde gerçekleştirilen Giresun ili hudutlarında bulunan ER:... sayılı II-A Grubu maden sahası ihalesinin, söz konusu sahanın da içerisinde kaldığı 245,18 hektarlık alanın ... tarih ve ... sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Bakanlık) Olur'u ile kısıtlanan alanlar kapsamına alınmasına, I ve II-A grubu madenlerin ruhsat müracaatlarına kapatılmasına karar verildiğinden söz konusu maden sahasına maden işletme ruhsatı ve izni verilemeyeceğinden bahisle iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı MAPEG işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlığa konu maden sahası ihalesinin davacı şirketin üzerinde bırakılmasından sonra, söz konusu maden sahasının 03/09/2021 tarih ve ... sayılı Bakanlık Olur'u ile kısıtlı alan içerisine dahil edildiği, ... tarih ve ... sayılı Giresun Valiliği işleminde de söz konusu maden sahasına ait koordinatların kısıtlanan alan içerisinde yer aldığı ve ayrıca turizm açısından önem arz eden Kuzalan Şelalesi, Mavi Göl ve Göksu travertenlerinin bulunduğu alanları olumsuz etkileyeceğinden uyuşmazlığa konu maden sahasına kalker işletme izni verilmesinin uygun bulunmadığının belirtildiği, davacı şirket tarafından, bölgeye ilişkin kısıtlılık kararına karşı ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasına kayden (daha öncesinde ... İdare Mahkemesinin ... esasına kayıtlı) dava açıldığı, UYAP üzerinden yapılan incelemede davanın henüz sonuçlanmadığı, kısıtlılık halinin halen devam ettiğinin görüldüğü;

Bu durumda, 03/09/2021 tarih ve ... sayılı Bakanlık Olur'u ile kısıtlı alan içerisine dahil edilen uyuşmazlığa konu maden sahasının ruhsatlandırılamayacağının davalı idarece tespit edilmesi üzerine, ihale yetkilisine tanınan yetkinin, fiili durum dikkate alınarak dava konusu maden sahası ihalesinin iptal edilmesi yönünde kullanılmasının kamu yararına aykırı olmadığı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI:

Davacı tarafından, dava konusu işlemin dayanağı olan ... tarih ve ... sayılı Giresun Valiliği işleminin herhangi bir somut incelemeye, araştırmaya, bilgiye ve belgeye dayanmadığı, Valiliğin bir olasılığa istinaden olumsuz görüş verdiği, Bakanlık Olur'u ile kısıtlanan alanda kazanılmış hakkı bulunduğu, kısıtlama kararının ihale tarihinden sonraki tarihli olduğu, hukuki öngörülebilirlik, belirlilik ve eşitlik ilkelerinin ihlal edildiği, kamu yararı amacı gereği uyuşmazlığa konu maden sahasında madencilik faaliyetlerinin devam etmesi gerektiği, kısıtlama kararına karşı açılan davada verilecek karar işbu davayı etkileyeceğinden söz konusu davanın bekletici mesele yapılması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Davalı idare tarafından,... tarih ve ... sayılı Giresun Valiliği işlemiyle, uyuşmazlığa konu maden sahasının da içerisinde bulunduğu alanın Kuzualan Şelalesi, Mavi Göl ve Göksu Travertenleri alanının içerisinde kaldığı ve bu alanın yöre turizmi açısından önemli olduğundan bahisle kısıtlanmasının talep edildiği, anılan talep üzerine ... tarih ve ... sayılı Bakanlık Olur'u ile söz konusu alanın kısıtlandığı, ... tarih ve ... sayılı Valilik işleminde de uyuşmazlığa konu maden sahası kısıtlanan alan içerisinde kaldığından söz konusu maden sahasına ilişkin işletme ruhsatı ve izni verilemeyeceğinin belirtildiği, bu nedenlerden dolayı ihalenin iptal edildiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

Davalı yanında müdahiller tarafından, uyuşmazlığa konu maden sahasının köylerinin sınırları içerisinde yer aldığı, bölgede açılacak taş ocağının bölge insanının sağlığına, doğal hayata, çevreye, su kaynaklarına, turistik değerlere, yollara, derelere, tarımsal arazilere, tabiat parklarının beslendiği Göksu deresine, tarihe ve kültüre telafisi imkansız zarar vereceği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce ... tarihinde Giresun ilinde bulunan ER:... sayılı II-A Grubu maden sahası ihalesi gerçekleştirilmiş, ihale davacı şirketin üzerinde bırakılmıştır. Davacı şirket ihale bedelini süresi içerisinde yatırmış ve davalı idareden ... tarih ve ... sayılı dilekçeyle işletme ruhsatı ve kalker işletme izni verilmesi talebinde bulunmuştur. ... tarih ve ... sayılı Giresun Valiliği yazısıyla, Giresun ili, Dereli ilçesi, ... Köyü sınırları içerisinde bulunan yazı ekinde belirtilen koordinatlarda belirtilen açık alanların, ... Köyü'nün "yeşil yol" güzergahı üzerinde bulunduğu, tabiat parkı olarak ilan edilen Kuzalan Şelalesi ve Mavi Göl'ün anılan köyden geçen Göksu Deresi üzerinde bulunduğu, söz konusu şelale, göl ve Göksu Travertenleri'nin yöre turizmi açısından önem arz ettiği ve bu bölgenin turizm potansiyelinin yüksek olduğundan bahisle "kısıtlanan alan" içerisine alınması talep edilmiştir. 03/09/2021 tarih ve ... sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Olur'u ile, uyuşmazlığa konu maden sahasının da içerisinde kaldığı 245,18 hektarlık alanın kısıtlanan alanlar kapsamına alınmasına, I ve II-A grubu madenlerin ruhsat müracaatlarına kapatılmasına, işletme ruhsatlı talepli sahalara valilikten uygun görüş alındıktan sonra ruhsat düzenlenmesine karar verilmiştir. ... tarih ve ... sayılı ile ... tarih ve ... sayılı Giresun Valiliği işlemleriyle, uyuşmazlığa konu maden sahası koordinatlarının 03/09/2021 tarih ve ... sayılı Bakanlık Olur'u ile kısıtlanan alan içerisinde yer aldığı ve turizm açısından önem arz eden Kuzalan Şelalesi, Mavi Göl ve Göksu Travertenleri'nin bulunduğu alanları olumsuz etkileyeceğinden bahisle davacı şirketin uyuşmazlığa konu maden sahasına işletme ruhsatı ve işletme izni verilmesi talepleri uygun görülmemiştir. ... tarih ve ... sayılı MAPEG işlemiyle, uyuşmazlığa konu maden sahası kısıtlanan alan içerisinde kaldığından bu sahaya işletme ruhsatı ve işletme izni verilemeyeceğinden bahisle dava konusu ihalenin iptaline karar verilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanun madenlerin milli menfaatlere uygun olarak aranması, işletilmesi, üzerinde hak sahibi olunması ve terk edilmesi ile ilgili esas ve usulleri düzenler."; "Madencilik faaliyetlerinde izinler" başlıklı 7. maddenin birinci fıkrasında, "Madencilik faaliyetlerinin yapılması ve ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak yeni verilecek ruhsat alanlarına maden işletme yöntemi, faaliyetin yapıldığı bölge, madenin cinsi, yapılacak yatırımın çevresel etkileri, şehirleşme ve benzeri hususlar dikkate alınarak, temdit talepleri dahil ruhsat verilen alanlarda kazanılmış haklar korunmak kaydıyla, ilgili kurumların görüşleri alınarak Bakanlık tarafından kısıtlama getirilebilir. İlk müracaat veya ihale yolu ile yapılacak ruhsatlandırmalarda müracaatın yapılacağı alanlar diğer kanunlar ile getirilen kısıtlamalar gözönüne alınarak Bakanlıkça ruhsat müracaatına kapatılabilir. Kısıtlama gerekçesi ortadan kalkan alanlar ihale yoluyla aramalara açılır. Bu Kanun dışında madencilik faaliyetleri ile ilgili olarak yapılacak her türlü kısıtlama ancak kanun ile düzenlenir."; "İşletme faaliyeti" başlıklı 29. maddesinin onuncu fıkrasında, "Şehirleşme, çevresel ve benzeri etkiler dikkate alınarak bazı alanlardaki I. Grup ve II. Grup (a) madencilik faaliyetleri valilik görüşü ile Bakanlık tarafından kısıtlanabilir. Bakan onayı ile kısıtlanan alandaki I. Grup ve II. Grup (a) bendi maden ruhsatları, rezervi dikkate alınmak suretiyle maden bölgesine ya da başka bir alana taşınarak ruhsatlandırılabilir. Bu tür ruhsatlandırma işlemi ihalelik sahalar üzerinde de ihalesiz yapılabilir. Kısıtlama ve taşınma alanlarındaki rezerv tespitleri valiliklerce yapılır."; anılan maddenin son fıkrasında, "(...) maden sahalarının ihale edilmesi, (...) gibi uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."; "İhale" başlıklı 30. maddesinin birinci fıkrasında, "I. Grup, II. Grup (a) ve (c) bendi, III. Grup ve V. Grup maden ruhsatları ihale ile verilir. Sahayla ilgili konum, rezerv ve geçmiş bilgiler doğrultusunda Genel Müdürlük tarafından gerekliliği ortaya konulan hâllerde II. Grup (b) bendi ve IV. Grup maden ruhsatları da ihale ile verilir. İhale ilanı Resmî Gazete’de yayımlanır. " kurallarına yer verilmiştir.

Maden Sahaları İhale Yönetmeliği'nin "İhale işleminin kesinleşmesi" başlıklı 22. maddesinin birinci fıkrasında, "İhale, Genel Müdürlük Makamının onayı ile kesinleşir."; "İhalenin ertelenmesi ve iptali" başlıklı 23. maddesinin ikinci fıkrasında, "Genel Müdürlük gerekli gördüğü hallerde ihaleyi iptal edebilir. İhalenin iptal edilmesi durumunda müracaatçılar bir hak talep edemez. Ancak, yatırılan işletme ruhsat taban bedeli ve teminatlar iade edilir." kuralları yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Aktarılan kuralların değerlendirilmesinden, madencilik faaliyetlerinin yapılması ve ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak yeni verilecek ruhsat alanlarına maden işletme yöntemi, faaliyetin yapıldığı bölge, madenin cinsi, yapılacak yatırımın çevresel etkileri, şehirleşme ve benzeri hususlar dikkate alınarak, ruhsat verilen alanlarda kazanılmış haklar korunmak kaydıyla, ilgili kurumların görüşleri alınarak Bakanlık tarafından kısıtlama getirilebileceği, kısıtlama gerekçesi ortadan kalkan alanların ihale yoluyla aramalara açılacağı, II-A grubu maden ruhsatlarının ihaleyle verileceği, ihalenin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü makamının onayı ile kesinleşeceği, Genel Müdürlüğün gerekli gördüğü hallerde ihaleyi iptal edebileceği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, temyiz aşamasında dosyaya sunulan bilgi ve belgelerden, "Giresun İli Kısıtlanan Alanlar Revize" konulu,... tarih ve ... sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Olur'u ile, ekinde çizimi ve alan bilgileri yer alan 38,45 hektarlık alanın I ve II. grup madenlere kısıtlama getirilen alanlardan çıkarılmasına ve bu alanın ihale yoluyla aramalara açılmasına karar verildiği görülmüştür.

Dairemizin 31/01/2025 tarihli ara kararı ile, uyuşmazlığa konu maden sahasının ... tarih ve ... sayılı Bakanlık Olur'u ile I ve II-A grubu madenlere kısıtlama getirilen alanlardan çıkarılmasına karar verilen 38,45 hektarlık alanın içerisinde olup olmadığı sorulmuş, davalı idare tarafından verilen 11/03/2025 tarihli cevapta, Giresun ili hudutlarında bulunan ER:... sayılı II. grup maden sahasının (14,95 hektar) büyük çoğunluğunun (13,73 hektar) anılan Bakanlık Olur'u ile I ve II-A grubu madenlere kısıtlama getirilen alanlardan çıkarılmasına, bu alanın ihale yoluyla aramalara açılmasına karar verilen alanın içerisinde olduğu ve söz konusu Bakanlık Olur'unun iptali istemiyle dava açılmadığı beyan edilmiştir.

Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) üzerinden yapılan incelemede, davacı şirket tarafından, uyuşmazlığa konu maden sahasının da içerisinde kaldığı 245,18 hektarlık alanın kısıtlanan alanlar kapsamına alınmasına, I ve II-A grubu madenlerin ruhsat müracaatlarına kapatılmasına, işletme ruhsatlı talepli sahalara Valilikten uygun görüş alındıktan sonra ruhsat düzenlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Olur'unun iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki... tarih ve E:..., K:... sayılı ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun ... tarih ve E:..., K:... sayılı ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararıyla reddedildiği, anılan kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay Sekizinci Dairesinin 28/04/2025 tarih ve E:2023/6653, K:2025/4124 sayılı kararıyla; "İdare Mahkemesince başka bir ruhsat sahibi tarafından farklı bir ruhsat sahasının da aynı Bakanlık Olur'u ile kısıtlanan alan dahilinde kaldığından bahisle aynı Bakanlık Olur'u'nun iptali istemiyle açılan davada alınan bilirkişi raporu esas alınarak bir karar verildiği, her ne kadar aynı işlem dava konusu edilmiş olsa da, birbirinden farklı ruhsatların kısıtlanan alan ile kesişimi veya etkileri, uzaklıkları her ruhsat bazında farklı olacağından aynı istemle başka ruhsat sahibi tarafından açılan dosyada (... İdare Mahkemesi E:...) yer alan bilirkişi raporunun esas alınmasında hukuka uygunluk bulunmadığı ve 06/05/2024 tarih ve ... sayılı Bakanlık Olur'u ile kısıtlanan bir kısım alanın (38,45 hektar) I. ve II. Grup madenlere kısıtlama getirilen alanlardan çıkarılmasına karar verildiği görüldüğünden dava konusu değerlendirme sahasının da revize Bakan Olur'u ile kısıtlanan alan kapsamından çıkıp çıkmadığı hususu da netleştirildikten sonra gerekirse (dava konusu değerlendirme sahası yönünden) keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı" gerekçesiyle anılan kararın bozulmasına karar verildiği, bozma kararı üzerine dosyanın yeniden ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinde ... sayılı esası aldığı ve davanın derdest olduğu görülmüştür.

Bu durumda, ortaya çıkan bu yeni hukuki durumların ihalenin iptali kararını maddi ve hukuki sebepleri yönünden dayanaksız kılabileceği, bu hususlar göz önüne alınarak ihalenin iptali kararının yeniden değerlendirilmesi ve ihale hakkında tekrar karar alınması gerektiği, gelinen aşamada dava konusu işlemde hukuka uygunluk, temyize konu Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.Davacının temyiz isteminin kabulüne;

2.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararının BOZULMASINA,

3.DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,

4.Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca...TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,

5.Ayrıntısı aşağıda gösterilen müdahil yargılama giderleri toplamı ...-TL'nin müdahiller üzerinde bırakılmasına,

6.Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya ve müdahillere iadesine,

7.Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,

8.2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 23/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.