Hukuk Genel Kurulu 2007/5-18 E., 2010/542 K. Hukuk Genel Kurulu 2007/5-18 E., 2010/542 K.

Taraflar arasındaki "kamulaştırmasız elatmanın önlenmesi-kal" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; (Bursa Asliye Beşinci Hukuk Mahkemesi) nce davanın kabulüne dair verilen 30.09.2004 gün ve 2003/982 E. 2004/488 K. sayılı kararın incelenmesi davalı vekilince istenilmesi üzerine, Yargıtay Beşinci Hukuk Dairesi'nin 03.10.2005 gün ve 2005/10193-10140 sayılı ilamı ile; (...Dava, kamulaştırmasız elatmanın önlenmesi ve kal istemine ilişkindir. Davanın kabulüne dair verilen hüküm, davalı idare vekilinin temyizi üzerine Dairemizce oyçokluğu ile onanmıştır. Dosyada yapılan incelemede;

Dava konusu taşınmazın malikleri tarafından, davalı B... Büyükşehir Belediye Başkanlığı aleyhine, 17.10.2000 tarihinde açılan kamulaştırmasız elatma nedeniyle tazminat davasının 2942 sayılı Yasa'nın 38. maddesi uyarınca hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verildiği ve bu hükmün de Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararından önce 06.01.2002 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. Sözü edilen kararın kesinleşmesinden sonra davacı taraf bu kez aynı yer hakkında müdahalenin men'i ve kal davasını açmıştır. 2942 sayılı Kamulaştırma Yasası'nın 38. maddesinde; idare tarafından kamulaştırmasız el konulan taşınmazın, fiilen el koyma tarihinden itibaren 20 yıllık sürenin geçmesi halinde, taşınmazın malik zilyet veya mirasçılarının her türlü dava haklarının düşeceği öngörülmüştür. Söz konusu Kamulaştırma Yasası'nın 38. maddesi hak düşürücü süreyi içermekte olup, bu husus kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle, kamu düzenine ilişkin hususlar, tarafların talepleri olmasa bile mahkemece re'sen karara bağlanması zorunludur. 2942 sayılı Kamulaştırma Yasası'nın 38. maddesine göre; idarenin el koyma tarihinden itibaren 20 sene geçmekle taşınmaz malikinin her türlü dava hakkı düşer. Başka bir anlatımla, mülkiyet bu süre dolmakla el atan idareye geçer. Bu husus 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 705. maddesindeki "Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması tescille olur. Miras, mahkeme kararı, cebri icra, işgal, kamulaştırma halleri ile kanunda öngörülen diğer hallerde, mülkiyet tescilden önce kazanılır. Ancak, bu hallerde malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır" hükmü ile açıklığa kavuşturulmuştur.

Dava konusu taşınmaza 1970 yılında el atılarak yol olarak kullanıldığı ve elatma tarihinden itibaren, 2942 sayılı Kamulaştırma Yasası'nın 38. maddesinin, Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilme ve dava tarihine kadar 20 seneden fazla süre geçtiğinden, taşınmaz maliki olan davacı tarafın her türlü dava hakkının düştüğü anlaşılmıştır.

Diğer taraftan Anayasa Mahkemesi'nce; 2942 sayılı Kamulaştırma Yasası'nın 38. maddesi iptal edilmiş İse de, Anayasa'nın 153/son maddesi uyarınca; Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararlarının geriye yürümeyeceği ilkesi uyarınca. Kamulaştırma Yasası'nın 38. maddesinin İptal edilmesinden önceki kazanılmış haklara uygulanması imkanı da bulunmamaktadır. Ayrıca davacılar tarafından açılan ve hak düşürücü sürenin geçmesi nedeniyle reddine karar verilen "kamulaştırmasız el koyma nedeni ile tazminat" davasının da Yargıtay'ca onanıp kesinleşmesi karşısında, aynı taşınmaz için davacılar tarafından bu defa açılan müdahalenin men'ine ve kal davasının kabulüne karar verilmesi, doğru değildir...) gerekçesiyle oyçokluğuyla bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.