21. Hukuk Dairesi

Davacı, yapılan yersiz ödemelerin iadesine ilişkin kurum işleminin iptaline, borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi. K A R A R Dava, davalı Kurumun 24.06.2014 tarihli Kurum işleminin iptali ile davacının davalı Kuruma borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulü ile hükümde yazılı şekilde karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 01.10.1985-30.07.2000 tarihleri arasında 506 sayılı Yasa kapsamında zorunlu sigortalı olduğu, 01.08.2000 tarihinden itibaren yine 506 sayılı Yasa kapsamında isteğe bağlı sigortalılığının başladığı ve 2003/12.ayında sona erdiği, 02.10.2012 tarihli tahsis talebi üzerine 01.11.2012 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı almaya başladığı, davacının 18.07.1997-28.09.1999 tarihleri arasında ortağı olduğu ... San. Tic. ve Tur. Ltd. Şti. unvanlı işyerine 15.12.2004 tarihli ortaklar kurulu kararı ile müdür olarak atandığı, davalı Kurumun ... San. Tic. ve Tur. Ltd. Şti. işyerinde 17.04.2014 tarihinde yapılan denetimde davacının şirket müdürü olduğu ve belediyeden ruhsat alma işlerini davacının yürüttüğünün şirketin muhasebe yetkilisi ... tarafından beyan edildiği, hazır bulunan davacının da bu beyanı doğrulayarak tutanağı imzaladığı, 22.04.2014 tarihli durum tespit raporunda davacının söz konusu şirkette müdür olarak çalışmasından dolayı 28.12.2004 tarihli işe giriş bildirgesinin ve 28.12.2004-18.04.2014 tarihleri için aylık prim ve hizmet belgelerinin düzenlenerek verilmesinin istenmesine ayrıca davacının prim ödeme gün sayısı ve kazanç miktarında değişme olacağından yaşlılık aylığının yeniden hesaplanması gerektiğine karar verildiği, rapor uyarınca davacının yaşlılık aylığı talep ettiği sırada müdür olarak 506 sayılı Yasa kapsamında (5510 sayılı Yasa 4-1/(a)) çalışması olduğundan ve 5510 sayılı Yasa'nın 28.maddesine göre yaşlılık aylığından yararlanabilmek için çalıştığı işten ayrıldıktan sonra yazılı başvuruda bulunulması şartını yerine getirmediğinden davacının yaşlılık aylığının iptaline ve 5510 sayılı Yasa'nın 96.maddesinin (a) bendine göre yersiz ödenen aylıkların tahsil edilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı yasanın 62. maddesinde “Sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan sonra yazılı istekte bulunan ve yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalıya bu isteğinden sonraki aybaşından başlanarak yaşlılık aylığı bağlanır…” hükmü bulunmakta olup 506 sayılı yasanın 63. maddesinde de “ …Bu Kanuna göre yaşlılık aylığı almakta iken sigortalı olarak bir işte çalışmaya başlayanların yazılı talepte bulunmaları halinde yaşlılık aylıklarının ödenmesine devam olunur. Ancak bunlardan 78 inci maddeye göre tespit edilen prime esas kazançları üzerinden % 30 oranında Sosyal Güvenlik Destek Primi kesilir. Bu primin 1/4'ü sigortalı hissesi, 3/4'ü işveren hissesidir….” hükmü yer almaktadır. 5510 sayılı Yasa'da benzer bir düzenleme 28.maddede bulunmaktadır. Buna göre; "...Yukarıdaki fıkralarda belirtilen yaşlılık aylıklarından yararlanabilmek için 4.maddenin 1.fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalının çalıştığı işten ayrıldıktan, (b) bendinde belirtilen sigortalının sigortalılığa esas faaliyete son verip vermeyeceğini beyan ettikten sonra yazılı istekte bulunmaları ... şarttır". Somut olayda, yukarıda sözü edilen yasal düzenlemeler uyarınca yaşlılık aylığı tahsisi için sigortalının çalıştığı işten ayrılması gerektiği ortadadır. Bu koşulun yerine getirilip getirilmediğinin belirlenebilmesi için ise davacının fiilen çalışıp çalışmadığının anlaşılması gerekir.

Yapılacak iş, 22.04.2014 tarihli durum tespit raporu uyarınca davalı Kurum tarafından dava dışı işverenden 28.12.2004-18.04.2014 tarihleri arasındaki dönem için davacı adına ek aylık prim ve hizmet belgelerinin istenip istenmediği, davalı Kurum tarafından re'sen düzenlenip düzenlenmediği, bu konuda dava dışı işverenin herhangi bir itirazının bulunup bulunmadığı, itirazda bulunulmuşsa bunun sonucunun ne olduğu; davalı Kurum tarafından, dava dışı işveren hakkında 5510 sayılı Yasa'nın 81.maddenin 4.fıkrası uyarınca işlem yapılıp yapılmadığı, yapılmışsa bu konuda itiraz ya da derdest dava olup olmadığı ve bunların neticesinin araştırılıp beklenilmesinden sonra davacının fiilen çalışıp çalışmadığı araştırılıp tüm deliller bir arada değerlendirilerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.