19. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün davalı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı asil ... ve vek. Av. ... ile davalı vek. Av. ...'ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü. -KARAR-

Davacı vekili, müvekkilinin dava dışı ...’la birlikte 05.05.2008 tarihli sözleşme ile ... ili ... ilçesi ... mevkiindeki mermer sahasını davalıya sattıklarını, karşılığında davalı tarafça ataşmanlı ve zincirli makine verildiğini, öte yandan sözleşmede birinci kesim yapıldıktan sonra taşın durumu beğenilirse davalı tarafından 100.000 TL daha ödeneceğinin kararlaştırıldığını, bu tutarın yarısının müvekkiline ait olduğunu, ayrıca sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde 200.000 TL cezai şart ödemesinin kararlaştırıldığını, davalının hiç kesim yapmadığını ve sözleşmeye aykırı davrandığını, davalının verdiği makineyi de alıp götürdüğünü belirterek fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla 60.000 TL’nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 01.08.2011 havale tarihli dilekçesiyle de 100.000 TL’den müvekkilinin hissesine düşen 50.000 TL’nin davalıdan tahsilini istediklerini beyan etmiştir.

Davalı vekili, sözleşmenin şarta bağlı olduğunu, şart gerçekleşmeden davacının talepte bulunamayacağını, sözleşmede ruhsatlı mermer sahasının satıldığı belirtilmesine rağmen sahanın orman izinlerinin bulunmadığını, bu nedenle müvekkilinin orman izinleri almak zorunda kaldığından dolayı fazladan masraf yaptığını, sözleşmede satış bedelinin yarısının davacıya ait olduğuna dair bir hüküm bulunmadığını, müvekkilinin mermer ruhsatını ...’dan devir ve temlik aldığını, sahanın beğenilmediğini, durumun davacıya da bildirildiğini, sözleşmede sahada kesimin ne zaman yapılacağına dair sınırlayıcı bir hükmün yer almadığını bildirerek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, toplanan delillere göre, borcun doğumu için taşın kesilmesi ve beğenilmesi gerektiği, taş kesilip beğenilmediği takdirde alıcı tarafından satıcıya maden sahasının devredileceğinin sözleşmede hüküm altına alındığı, sözleşmenin 05.05.2008 tarihinde imzalandığı, 03.09.2008 tarihinde satıcı tarafından çekilen ihtarnamede sahada kesim çalışması yapılmadığının iletildiği, davalının cevabi ihtarında ise sahada kesim çalışması yapılmadığının iletildiği, davalının cevabi ihtarında ise sahada karaot çalışması yapıldığı ve sahanın beğenilmediğini bildirdiği, BK’nun 154. maddesi uyarınca taraflardan biri iyiniyet kurallarına aykırı olarak şartın gerçekleşmesini engellerse şartın gerçekleşmiş sayılacağı, sözleşmede kesim yapılması için tarih belirtilmemiş olmasının alıcıya ilanihaye sözleşmeyi sürüncemede bırakma hakkı vermeyeceği, aksi halin hakkın kötüye kullanılması alacağı, aradan (4) yıl geçmesine rağmen davacının devrettiği maden sahasından yararlanamadığı ve davalının taşı kesmemesi sebebiyle de sözleşmeden elde edebileceği haktan mahrum kaldığı, davalının cevabi ihtarında orman izin masraflarının ödenmesi halinde ruhsatın iade edileceğini bildirerek davadaki savunmalarıyla çeliştiği, davalının orman izni masraflarının davacı taraftan tahsili için böyle bir çıkış yolu bulduğu, bu durumun hakkın kötüye kullanımı niteliğinde olduğu, davalının taşı keserek beğenmediği takdirde ruhtatı geri verme hakkına sahipken sözleşmenin uygulanabilirliğini bu şekilde imkansızlaştırmasının kabul edilemez olduğu gerekçeleriyle davanın kabulüne 50.000 TL’nin dava tarihinden itibaren yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Sözleşmenin satıcı tarafında yer alan ... karardan sonra verdiği 06.09.2012 havale tarihli dilekçeyle davaya müdahale isteminde bulunmuş ayrıca kararın bozulmasını istemiştir. Mahkemece verilen 15.11.2012 tarihli ek kararla HMK’nun 65. maddesi uyarınca adı geçenin müdahale talebi ile taraf sıfatı bulunmadığından temyiz talebinin reddine karar verilmiş, ancak adı geçen kişi bu ek karara yönelik temyiz talebinde bulunmamıştır.

Taraflar arasında imzalanan 05.05.2008 tarihli satış sözleşmesi gereğince saha ruhsatı ... adına bulunan alanın davalıya satıldığı, sözleşmenin 3. maddesinde belirtilen 1993 model Fiat Hıtaci marka makinenin faturasının davacı ve ... adına düzenlendiği, saha ruhsatının da davalıya devredildiği dosya içeriği ile sabittir. Sözleşmenin 3. maddesinin 2. bendinde “… sahada çalışmaya başlandığında birinci kesim yapıldığında taşın durumuna göre alıcı beğenirse satıcı tarafa 100.000 YTL nakit ödeyecektir. Şayet alıcı taşı beğenmezse saha ruhsatını satıcıya devredecektir. Devir masrafları alıcıya aittir” hükmü bulunmaktadır.

Dosyada bulunan Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü 28.02.2011 tarihli yazısından, sahanın ruhsatının ...’a ait olduğu ve bu ruhsatın devir neticesinde davalı ...’ya devredildiği anlaşılmaktadır. Keza sözleşmenin anılan maddesi gereğince de ruhsatın devrine karşılık olarak belirlenen makinenin faturası da ... ile davacı adına kesilmiştir.

Somut olayda maden sahası ruhsatının devriyle ilgili olarak bir uyuşmazlık bulunmadığı gibi bu yönde bir talep de yoktur.

Uyuşmazlık sözleşmenin 3. maddesinde yer alan 100.000 TL’nin davalı ... tarafından ödenmesinin gerekip gerekmediğine ilişkindir. Yukarıda yazılı sözleşmesinin 3. maddesindeki 100.000 TL’nin ödenmesi alıcı tarafından sahada çıkarılacak mermerin beğenilmesi şartına bağlıdır. Alıcı davalı, sahada karot çalışması yapıldığını ve sahanın beğenilmediğini bildirmiştir. Hal böyle olunca, taraflar arasında imzalandığı inkar edilmeyen sözleşmenin 3. maddesinde belirtilen şartın gerçekleşmemiş olduğu gözetilerek bir karar verilmesi gerekirken yazılı akde aykırı düşecek şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru değildir.