14. Hukuk Dairesi

Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 29.07.2010 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı kurulması istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 17.06.2011 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalılar tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü: K A R A R Dava, Türk Medeni Kanununun 747. maddesine dayanılarak açılmış geçit hakkı kurulması istemine ilişkindir. Davalılar, davacının maliki olduğu 4 sayılı parselin geçit ihtiyacı içerisinde bulunmadığını, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, dava kabul edilmiş, bilirkişinin 28.12.2010 tarihli krokisinde mavi ile işaretlenen bölümden davacının 4 sayılı parseli lehine davalıların maliki olduğu 3 sayılı parsel üzerinden geçit irtifakı tesis edilmiştir. Hükmü, davalılar temyiz etmiştir.

Ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi geçit davalarının nedenidir. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır.

Geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Geçit gereksiniminin nedeni, taşınmazın niteliği ile bu gereksinimin nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır. Uygun güzergâh saptanırken önemle üzerinde durulması gereken diğer bir yön ise, aleyhine geçit kurulan taşınmaz veya taşınmazların kullanım şekli ve bütünlüğünün bozulmamasıdır. Geçit hakkı kurulmasına ilişkin davalarda davanın niteliği gereği yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılmalıdır. Geçit irtifakı tesisine ilişkin bu genel açıklamalardan sonra, somut olaya gelince;

Bilirkişinin düzenlediği krokiden davacının maliki olduğu 4 sayılı parselin genel yola sınırının olduğu görülmektedir. Yerinde yapılan keşif sonucu inşaatçı bilirkişi tarafından verilen 20.05.2011 tarihli raporda, yolla davacı parseli arasında kot farkı varsa da bunun günün inşaat teknolojileri kullanılarak taş duvar yapılmak ve merdiven oluşturmak suretiyle ortadan kaldırılabileceği ve bu şekilde 4 sayılı parselin yolla bağlantısının sağlanabileceği, sarfı gereken giderin de 10.500,00 TL olacağını bildirilmiştir. Bilirkişinin bu raporuna göre davacı, yolla bağlantısını komşu parsellere yük olmadan kendisi sağlayabilir. Bu durumda da yola ihtiyacı kalmayacağından davanın dinlenme olanağı yoktur. Karar, açıklanan bütün bu nedenlerle bozulmalıdır.

Kabule göre de; yukarıda belirtildiği üzere 3 sayılı parselin ekonomik ve kullanma bütünlüğünü bozacak şekilde geçit tesisi doğru olmadığı gibi davanın niteliği gereği yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılması gerekirken, davalılara yükletilmesi de yerinde değildir.