21. Hukuk Dairesi

Davacı, yurt dışında çalışmaya başladığı 07/08/1980 tarihinin ülkemizde sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabulüyle 01/02/2013 tarihi itibariyle yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında Belirtildiği şekilde, mahkemenin yetkisizliğine karar vermiştir. Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi. K A R A R Dava, davacının yurt dışında çalışmaya başladığı 07.08.1980 tarihinin ülkemizde sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabulü ile 01.02.2013 tarihi itibariyle yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, yetkisizlik kararı verilerek dava dosyasının Bursa İş Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, yetkili mahkemenin belirlenmesi noktasında toplanmaktadır. 5521 sayılı Yasa'nın 15. maddesinde bu Kanunda sarahat bulunmayan hallerde Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu hükümlerinin uygulanacağı bildirilmiştir.

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 447/2.maddesine göre "Mevzuatta, yürürlükten kaldırılan 18.6.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa yapılan yollamalar, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun bu hükümlerin karşılığını oluşturan maddelerine yapılmış sayılır" hükmü gereğince uyuşmazlığın 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5 ve 15. maddeleri ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yetkiye ilişkin hükümleri doğrultusunda çözüme kavuşturulması gerekir. Genel yetki kuralı dışında düzenleme öngörülmemiş olması karşısında, 6100 sayılı HMK'da yer verilen özel yetkiye ilişkin düzenlemelerin İş Mahkemelerinin yetkisinin belirlenmesinde dikkate alınması gerekmektedir.

HMK'nın 14/1. maddesi uyarınca "Bir şubenin işlemlerinden doğan davalarda, o şubenin bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir." Şube, bir kurum veya kuruluşa bağlı olarak etkinlikte bulunan alt mevkilerdeki iş yerlerinden her biri olarak tanımlanabilir. Şube, hukuken ve mali olarak merkeze bağlı olmakla birlikte merkezin yapmakta olduğu işlemler türünden işlemler yapma yetkisine de haizdir. Tüzel kişilere karşı açılacak davalarda genel yetkili mahkeme, tüzel kişilerin yerleşim yerinin, yani merkezinin bulunduğu yer mahkemesi olmakla birlikte, şube işlemleri nedeniyle açılacak dava, taraf olarak bağlı bulunulan merkez davalı gösterilerek, şubenin bulunduğu yerde de açılabilir. Gerçekten davalı Kurumun şubesinin bulunması şartıyla ve o şubenin yapmış olduğu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, şubenin bulunduğu yer mahkemeleri yetkili olacaktır. Bu husus Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 16.04.2008 tarih ve 2008/10-329-334 Esas- Karar sayılı kararında belirtilmiştir. “Kurum adına işlem yapmaya yetkili bulunmak” şubenin tanımından ortaya çıkan bir sonuç olup, şubenin bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olmasında tek başına yeterli değildir. Şubenin bulunduğu yer yetkisi, doğrudan o şubenin yapmış olduğu işlemlerden veya Kurumun davacıya ait işlemlerinin yürütülmesinden doğan uyuşmazlıklarda geçerli bulunmaktadır.

Öte yandan 01.10.2010 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Sosyal Güvenlik Kurumu Taşra Teşkilatı Kuruluş ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik ile Kurumun taşra teşkilatının kuruluş, çalışma usul ve esasları ile personelin görev, yetki ve sorumluluklarını düzenlenmiştir. Sosyal güvenlik merkezleri idari işlemler açısından, sosyal güvenlik merkezi, sağlık sosyal güvenlik merkezi ile mali hizmetler sosyal güvenlik merkezi olarak üç kategoriye ayrılır. Yönetmeliğin 11.maddesi ile sosyal güvenlik merkezlerinin görevleri belirtilmiş olup sosyal güvenlik merkezlerinin bulundukları yerde Kurumun başta 5502 sayılı Yasa olmak üzere mevzuattan kaynaklanan görevleri doğrultusunda hizmet verdikleri ve yaptıkları işlemlerin sigortalılar ve Kurum yönünden bağlayıcı olduğu anlaşılmakla sosyal güvenlik merkezlerinin 6100 sayılı HMK'nın 14/1 maddesine göre şube niteliğinde oldukları açıktır.

Somut olayda, davacının yurt dışı borçlanması işlemlerini Bursa Osmangazi Sosyal Güvenlik Merkezi, aylık bağlama işlemlerini ise Unkapanı Sosyal Güvenlik Merkezi yapmıştır. Davacının 506 sayılı Yasa kapsamında yaşlılık aylığına hak kazanmasında önem arz eden sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin uyuşmazlık Bursa Osmangazi Sosyal Güvenlik Merkezi işlemlerinden kaynaklanmakta ise de davacının temel amacı yaşlılık aylığına hak kazanmaktır. Bu halde davacının bu dava ile yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitini talep etmesi nedeniyle, davacının yurt dışında çalışmaya başladığı 07.08.1980 tarihinin ülkemizde sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabulü isteminin aslında yaşlılık aylığına hak kazanma koşullarının sağlanmasına yönelik bir istek olduğu kabul edilmek suretiyle temel uyuşmazlığın Unkapanı Sosyal Güvenlik Merkezince yürütülen yaşlılık aylığı bağlama işlemlerinden kaynaklandığının kabulü gerekir.

Mahkemece temel uyuşmazlığın Unkapanı Sosyal Güvenlik Merkezince yürütülen yaşlılık aylığı bağlama işlemlerinden kaynaklandığı ve yetkili mahkemenin İstanbul İş Mahkemesi olduğu kabul edilerek işin esasına girilerek yapılacak yargılama sonucunda bir karar verilmesi gerekirken yerinde olmayan gerekçe ile yazılı şekilde yetkisizlik karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacının bu yönü amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.