(Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi

(Kapatılan)21. Hukuk Dairesi         2013/14783 E.  ,  2013/21713 K.

Davacı, iş kazası sonucu maluliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davacı ve davalılardan ... Ambalaj San. Ve Tic. AŞ. ile ... Teknik Destek Hiz. Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi. K A R A R Dava, iş kazası sonucu sürekli iş göremezliğe maruz kalan sigortalının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemlerine ilişkindir.

Mahkemece, 22.384.90TL maddi tazminatın, 2.740,64TL tedavi ve iaşe giderinin ayrıca 10.000,00TL manevi tazminatın davalılar ...ile ... Teknik ...Hiz.Ltd,Şti'den tahsiline karar verilirken diğer davalı şirket ... Ambalaj San.ve Tic.A.Ş bakımından davaların reddine karar verilmiş ise de varılan bu netice doğru değildir.

Dosya kapsamından; 21.07.2007 tarihli zararlandırıcı olayın Kurum tarafından iş kazası olarak kabul edildiği, hükme esas alınan 21.07.2009 tarihli kusur raporunda %60 oranında davalı ... Teknik ...Hiz.Ltd,Şti'ne, %20 oranında davalı ...ne ve %20 oranında ise kazılı davacıya kusur atfedilirken diğer davalı ... Ambalaj San.ve Tic.A.Ş'ne herhangi bir kusur izafesinin olmadığı, kusur irdelemesi bakımdan bu neticeye varılırken davalı ... Ambalaj San.ve Tic.A.Ş ile davacı kazalı arasında bir irtibatın kurulamaması kabulünün yattığı, Kurum müfettişlerinin iş kazası tahkikatı esnasında aynı iş yerinde bulunan çalışanların ifadelerinde olayın davalı ... Ambalaj San.ve Tic.A.Ş'ne ait fabrikada ve kazalının 8414 numaralı makinede çalışırken vuku bulduğunu belirttikleri, davalı alt işveren ... Teknik ...Hiz.Ltd,Şti tarafından Kuruma verilen iş yeri kaza bildirim formunda da iş yerinde çalışanlarının ifadelerini destekler mahiyette olarak davacı kazazedenin kaza anında yaptığı iş olarak 8414 numaralı makinede çalışmasının belirtildiği anlaşılmaktadır. Somut olayda uyuşmazlığın sağlıklı bir şekilde çözüme kavuşturulabilmesi için öncelikle asıl işveren-alt işveren kavramlarının açıklanması gerekir. 4857 sayılı Kanun'un 2.maddesine göre bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir.

İş Kanunu'nun 2.maddesinin 7.fıkrasına göre bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur. 5510 sayılı Kanun'un 12/6.maddesi ile de asıl işveren, bu Kanunun işverene yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işveren ile birlikte sorumlu tutulmuştur. 4857 sayılı Kanun'un 2/7.maddesi ile işçilerin İş Kanunu'ndan, sözleşmeden ve toplu iş sözleşmesinden doğan hakları, 5510 sayılı Kanun'un 12/6.maddesi ile de Kurumun alacakları ve işçinin sosyal güvenlik hakkı daha geniş koruma-güvence altına alınmak istenmiştir. Aksi halde, 4857 veya 5510 sayılı Kanun'dan kaynaklanan yükümlülüklerinden kaçmak isteyen işverenlerin işin bölüm veya eklentilerini muvazaalı bir biçimde başka kişilere vermek suretiyle yükümlülüklerinden kaçması mümkün olurdu.

Asıl işveren ile alt işverenin birlikte sorumluluğu "müteselsil sorumluluktur". Asıl işveren, doğrudan bir hizmet sözleşmesi bulunmamakla birlikte İş Kanunu'nun 2.maddesinin 6.fıkrası gereğince alt işverenin işçilerinin iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle uğrayacakları maddi ve manevi zarardan alt işveren ile birlikte müteselsilen sorumludur. Bu nedenle meslek hastalığına veya iş kazasına uğrayan alt işverenin işçisi veya ölümü halinde mirasçıları tazminat davasını müteselsil sorumlu olan asıl işveren ve alt işverene karşı birlikte açabilecekleri gibi yalnızca asıl işverene veya alt işverene karşı da açabilirler. Alt işverenden söz edebilmek ve asıl işvereni, aracının borçlarından sorumlu tutabilmek için bir takım zorunlu unsurlar bulunmaktadır.

a)İşyerinde işçi çalıştıran bir asıl işveren bulunmalıdır. Sigortalı çalıştırmayan “işveren” sıfatını kazanamayacağı için, bu durumdaki kişilerden iş alanlar da aracı sayılmayacak ve anılan madde kapsamında dayanışmalı sorumluluk doğmayacaktır.

b)Bir başka işveren, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde iş almalı ve sigortalı çalıştırmalıdır.

c)İşverenlik sıfatını, alınan işte ve o iş nedeniyle sigortalı çalıştırılması sonucunda kazanmış olması aranacaktır. Bu kişinin diğer bir takım işyerlerinde çalıştırdığı sigortalılar nedeniyle kazandığı işverenlik sıfatının sonuca etkisi bulunmamaktadır.

d)İşverenden alınan iş, işverenin sigortalı çalıştırdığı işe göre ayrı ve bağımsız bir işyeri olarak değerlendirilebilecek nitelikte olmamalıdır, aksi halde iş alan kimse aracı değil, bağımsız işveren niteliğinde bulunacaktır.

e)İşin bütünü başka bir işverene bırakıldığında, iş anahtar teslimi verildiğinde veya işveren kendisi sigortalı çalıştırmaksızın işi bölerek ihale suretiyle farklı kişilere vermişse, iş sahibi (ihale makamı) Yasanın tanımladığı anlamda asıl işveren olmayacağından, bir alt-üst işveren ilişkisi bulunmayacaktır.

f)Alt işverenin aldığı iş, işverenin asıl işinin bölüm ve eklentilerindeki işin bir kesimi yada yardımcı işler kapsamında bulunmalıdır. Asıl işverenden alınan iş, onun sigortalı çalıştırdığı işe göre ayrı ve bağımsız bir nitelik taşımaktaysa, işi alan kimse alt işveren değil, bağımsız işveren sayılacaktır. Bu noktada belirleyici yön; yapılan işin, diğerinin bütünleyici, yardımcı parçası olup olmadığıdır. İşyerindeki üretimle ilgili olmayan ve asıl işin tamamlayıcısı niteliğinde bulunmayan bir işin üstlenilmesi halinde, alt işverenden söz etme olanağı kalmayacak, ortada iki bağımsız işveren bulunacaktır. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 24.05.1995 gün ve 1995/9-273-548 sayılı kararı da aynı yöndedir.)

Yine 5510 sayılı Yasanın 13/e bendine göre işçilerin, işverence sağlanan bir taşıt ile işin yapıldığı yere gidiş gelişi esnasında meydana gelen kaza iş kazası sayılır. İşverenin işinin görülmesi için sigortalıların işin görüleceği yere emniyetli ve güvenli bir şekilde götürülüp getirilmeleri işverenin yükümlülüğünde olan bir husustur. İşveren bu görevini kendi araç ve işçisiyle yapabileceği gibi başkasına ait araç ve işçi ile de yerine getirebilir. Taşıma işinin işverenin nam ve hesabına yapılması halinde diğer sorumlular yanında işverenin de işçiye karşı doğrudan sorumluluğu bulunmaktadır. Bunun yanında hükme esas alınabilecek nitelikteki kusur raporunun dosya kapsamındaki maddi gerçekliğe uygun değerlendirme yapması gerektiği ise izahtan vareste bir durumdur.

Bu açıklamalardan olarak somut olayda; her ne kadar hükme esas alınan 21.07.2009 tarihli kusur raporunda kazalı ile akdi ilişkisi olmayan davalı ... Ambalaj San.ve Tic.A.Ş'nin olayın meydana gelmesinde kusuru bulunmadığı değerlendirmesi yapılmış ise de yukarıda da belirtildiği üzere aynı iş yerinde bulunan çalışanların ifadelerinde olayın davalı ... Ambalaj San.ve Tic.A.Ş'ne ait fabrikada ve kazalının 8414 numaralı makinede çalışırken meydana geldiğini belirtmeleri yine çalışanların bu anlatımlarını destekler mahiyette olarak davalı ... Teknik ...Hiz.Ltd,Şti'nin iş yeri kaza bildirim formunda kaza anında yapılan iş olarak kazalının 8414 numaralı makinede çalışmasının gösterilmesi kapsamında davalı ... Ambalaj San.ve Tic.A.Ş bakımından yapılan değerlendirmenin doğru olmadığı açıktır. Zira yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere yargılamaya konu iş kazasının davalı ... Ambalaj San.ve Tic.A.Ş'ne ait fabrikada meydana geldiği , halin böyle olmasına göre de davalı ... Ambalaj San.ve Tic.A.Ş bakımından kazalı ile akdi ilişkisi olmama gerekçesine dayandırılan kusur irdelemesinin maddi hakikatlere uygun düşmediği ve davalı ... Ambalaj San.ve Tic.A.Ş ile davalı ...arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu ortadadır. Mahkemece yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılması gereken iş öncelikle yargılamaya konu iş kazasının davacı kazalının davalı ... Ambalaj San.ve Tic.A.Ş ye ait fabrikada ve onun makinesinde çalışırken meydana geldiğinin kabulüne göre olayın değerlendirildiği yeni bir kusur raporu almak , çıkacak neticeye göre de tüm deliller ile birlikte özellikle davalı ... Ambalaj San.ve Tic.A.Ş nin asıl işverenlik durumunu da gözetecek şekilde yeni bir karar vermekten ibarettir. O halde davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.