6. Hukuk Dairesi

3.... vekili Avukat ...

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Karar davacı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 09.05.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davacı vekili Avukat ... ile davalı ... vekili Avukatı ... ve ... vekili Avukat ...'nın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalılar ...Belediyesi, S.S. ...Küçüksanayi Sitesi Kooperatifi, Maliye Hazinesi taraflarınca 03.03.1981 tarihli protokolün imzalandığını, söz konusu protokole göre kullanım hakkı taraflarına ait olan mera niteliğindeki 542, 543, 547, 555 parseller ile bu parsellere bitişik sahanın üzerine sanayi sitesi yapılması konusunda anlaşmaya varıldığını, bu nedenle söz konusu sahanın protokol uyarınca köy tüzel kişiliğinden alınarak öncelikle Hazine adına tescil edildiğini, daha sonra da hazine tarafından belediyeye, belediyeden de kooperatife satışının yapıldığını, protokol uyarınca davacının arazi için bir bedel talep etmeyeceğinin düzenlendiğini, ancak karşılığında kooperatif tarafından köy konağı yapılacağını, ayrıca her biri 100 m²'lik olan 30 adet dükkan yerinin alt yapı hizmetleri tamamlandıktan sonra serbest parsel olarak köy tüzel kişiliğine verileceğini, ayrıca sanayi sitesinin kanalizasyon tesisleri yapılırken bu amaçtan davacı köyünde yararlanması için kanalizasyonun köye kadar ulaştırılmasının sağlanacağını, bunlara ek olarak protokol hükümlerine riayet etmeyen tarafın ceza ödemek zorunda kalacağının düzenlendiğini, söz konusu arazi davalı kooperatife geçmesine rağmen davalılar tarafından protokolde düzenlenen yükümlülüklerinin yerine getirilmediği gerekçesiyle protokolün 3. maddesinde belirtilen ...Köyü hududunda otu/adet beheri 100 m²’lik dükkan verinin SS. ......Sanayi Sitesi Yapı kooperatifi adına olan tapusunun iptali ile Müvekkil Köy Tüzelkişiliği adına tapuya kayıt ve tesciline, 30 adet beheri 100 m²’1ik ( yol vs. gibi alanlar çıktıktan sonra) dükkan verinin altvapı masrafının tespiti ile şimdilik masraf karşılığı fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydı ile 1.000,00 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile müvekkil köy Tüzelkişiliğine verilmesine, tapu iptali ve tescil mümkün değilse bu yerin güncel değeri hesaplanarak bedeli karşılığı şimdilik fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydı ile 1.000,00 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile müvekkil köy tüzel kişiliğine verilmesine, protokolün 2. maddesindeki köy konağı yapımı taahhüdü yerine getirilmediğinden fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydı ile 1000,00 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile müvekkil köy tüzel kişiliğine verilmesine, protokolün 4. maddesindeki kanalizasyon yapımı taahhüdü yerine getirilmediğinden fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile 1.000,00 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile müvekkil köy tüzel kişiliğine verilmesine, protokol hükümlerinin (30 adet dükkanın kira geliri+köy konağı ve kanalizasyonun geç yapılması nedeniyle uğranılan zarar) yerine getirilmesindeki gecikmeden doğan ecri misil-kira ve sair zararlara karşılık fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydı ile 1.000,00 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili ıslah dilekçesi ile protokolün 3. maddesinde belirtilen ...Köyü hududunda otuz adet beheri 100 m2'lik dükkan yerinin SS. ......Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifi adına olan tapusunun iptali ile köy tüzel kişiliği adına tapuya kayıt ve tesciline, harca esas değer olarak 600.000,00 TL üzerinden harcın tahsiline, 30 adet beheri 100 m2'lik dükkan yerinin altyapı masrafı olarak fazlaya dair haklar saklı kalmak üzere 86.458,00 TL'nin, protokolün 2. maddesindeki Köy Konağı yapımı taahhüdü yerine getirilmediğinden fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile 21.000,00 TL'nin, protokolün 4. maddesindeki kanalizasyon yapımı taahhüdü yerine getirilmediğinden fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile 177.563,00 TL'nin, protokol hükümlerinin yerine getirilmesindeki gecikmeden doğan ecri misil-kira bedeli olarak 663.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek en yüksek orandaki bankalar arası reeskont faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

1.Davalı kooperatif vekili cevap dilekçesinde özetle; talebin zamanaşımına uğradığını ve kesinlikle davayı kabul etmediklerini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı hazine vekili cevap dilekçesinde özetle; protokoldeki imzaların hazine adına yetkili kişiler olmadığını bu nedenle davanın husumetten reddine karar verilmesi gerektiğini, köy tüzel kişiliğine ait olmayan yerler ile ilgili köyün tasarruf yetkisinin olmadığını, taşınmazın mera olduğu ve köy kullanımına tahsis edilediği ve mülkiyeti davacıya ait olmaması nedeni ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı, husumet itirazında bulunarak sorumlulukları olmadığından bahisle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemenin 18.12.2018 tarihli ve 2014/53 Esas, 2018/881 Karar sayılı kararı ile davalı Sanayi Sitesi Kooperatifi'nin protokol hükümleri ile yüklenmiş olduğu yükümlülüklerini yerine getirmemiş olduğu, diğer davalı Maliye Hazinesi ile ...Belediye Başkanlığının hem sözleşmede yer almış oldukları hem de davacıya ait olan taşınmazların devirlerine aracılık etmek sureti ile sözleşme kapsamında sorumluluklarının bulunduğu, davalı kooperatifin 30 adet her biri 100 m² dükkan yerinin alt yapı işlerini tamamlama ve taşınmazları davacı köy tüzel kişiliğine devretme yükümlülüğünü yerine getirmediği dikkate alınarak 30 adet taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, 30 adet dükkan alt yapı masrafları olarak yapılan keşif sonucunda alınan bilirkişi raporu ile tespit edilen tutarın davalılardan alınarak davacıya verilmesine, protokol ile davalı sanayi sitesi kooperatifi tarafından yapılacağı taahhüt edilen köy konağı yapımına ilişkin maliyetin bilirkişi marifetiyle hesaplanması sonucunda ortaya çıkan rayiç değerin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, protokol ile davalı sanayi sitesi kooperatifi tarafından taahhüt edilen ancak yerine getirilmemiş olan kanalizasyonun köy merkezine ulaştırılması maliyetinin bilirkişi marifetiyle hesaplanması sonucunda ortaya çıkan rayiç değerin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, taraflar arasında imzalanan protokolün 5. maddesinde "Bu protokol hükümlerine riayet etmeyen taraf 10.000,00 TL nakti tazminat ödemeyi taahhüt eder" hükmünün taraflarca kabul edildiği, davalı tarafların akdin hükümlerini yerine getirmedikleri anlaşılmakla davacı tarafın sözleşmeyle kararlaştırılan cezai şartı talep hakkı bulunduğu, sözleşmede kararlaştırılan tutarının bilirkişi hesaplaması ile güncel değerine karşılığının hesaplanması neticesinde ortaya çıkan tutarın davalılardan tahsili ile davacıya verilmesi gerektiği kanaatine varılarak dava ve ıslah dilekçesi doğrultusunda davanın kısmen kabulü ile Sinop ili ...ilçesi ...Köyü 129 ada 1- 2- 3- 4- 5- 6- 7- 8- 9- 10- 11- 12- 13-14-15-16-17-18-19-20 parseller ile 130 ada 1-2-3-4-5-6-7-8-9-10 parsellerin tamamının taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince davalı ... adına olan tapusunun iptali ile davacı ... adına tapuka kayıt ve tesciline, sözleşme gereğince 30 adet 100 m2'lik dükkan yerinin alt yapı masrafı olarak 86.458,00 TL'nin dava tarihi olan 25.03.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ... Kişiliğine verilmesine, sözleşme gereği taahhüt edilen köy konağı yapımı maliyeti olarak 21.000,00 TL'nin dava tarihi olan 25.03.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ... Kişiliğine verilmesine, sözleşme gereği taahhüt edilen kanalizasyonun köy merkezine ulaştırılması maliyeti olarak 177.563,00 TL'nin dava tarihi olan 25.03.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ... Kişiliğine verilmesine, sözleşme hükümlerinin davalılar tarafından yerine getirilmemesi sebebiyle taraflar arasındaki protokol hükümleri gereği ödenmesi gereken tazminatın dava tarihi itibariyle güncel değeri olan 650.738,34 TL nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ... Kişiliğine verilmesine karar verilmiştir.

. Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 22.10.2020 tarihli ve 2019/3162 Esas, 2020/2848 Karar sayılı kararıyla; taraflar arasında 03.03.1981 tarihli protokolün imzalandığını, protokole konu parseller mera niteliğinde olup, kullanım hakkı 4342 sayılı Mera Kanununun 4. maddesi uyarınca davacı köy tüzel kişiliğine ait olmakla birlikte mülkiyeti Hazineye ait olduğunu, somut olayda 31.03.1981 tarihinde parseller üzerindeki mera tahsisi kaldırılarak Hazine adına tescil edildiğini, davalı Hazine tarafından taşınmazların tamamının 23.11.1982 tarihinde davalı ... satıldığını, belediye tarafından 26.11.1982 tarihinde 1/20 payın kendi üzerinde bırakılarak geriye kalan 19/20 payın satış yoluyla davalı kooperatife devredildiğini, davacı köy tüzel kişiliğinin protokole konu taşınmazlar üzerinde mülkiyet hakkı bulunmadığından ve davalı Hazine adına tapuya tescille sona eren kullanma hakkı da davacı köy tüzel kişiliğine taşınmazlar üzerinde tasarrufta bulunma hakkı vermediğini, bir an için verdiği kabul edilse dahi, taraflar arasında resmi şekilde yapılmış bir kat karşılığı inşaat sözleşmesi bulunmadığını ve yapılan protokolün şekil şartını taşımaması nedeniyle geçersiz olduğunu belirterek mahkemece davanın tümden reddine karar verilmesi gerekirken, yanlış değerlendirme sonucu kısmen kabulüne karar verilmesi nedeni ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında imzalanan 03.03.1981 tarihli protokole konu parsellerin mera niteliğinde olduğu, kullanım hakkının 4342 sayılı Mera Kanunu’nun 4. maddesi uyarınca davacı köy tüzel kişiliğine ait olduğu ancak mülkiyetinin Hazineye ait olduğu, 31.03.1981 tarihinde parseller üzerindeki mera tahsisi kaldırılarak Hazine adına tescil edildiği, davalı Hazine tarafından taşınmazların tamamının 23.11.1982 tarihinde davalı ... Başkanlığına satıldığı, belediye tarafından 26.11.1982 tarihinde 1/20 payın kendi üzerinde bırakılarak geriye kalan 19/20 payın satış yoluyla davalı kooperatife devredildiği, davacı köy tüzel kişiliğinin protokole konu taşınmazlar üzerinde mülkiyet hakkı bulunmadığı ve davalı Hazine adına tapuya tescille sona eren kullanma hakkının da davacı köy tüzel kişiliğine taşınmazlar üzerinde tasarrufta bulunma hakkı vermeyeceği, taraflar arasındaki protokolün de resmi şekil şartını taşımaması nedeniyle geçersiz olduğu kanaatiyle davanın reddine karar verilmiştir.

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu yer ile ilgili davacının kullanım hakkı bulunduğunu, dava konusu yerin protokol yapıldığı esnada davacı köy tüzel kişiliğinin zilyetliğinde ve onun tarafından kullanılan köy orta malı olduğunu, eser sözleşmesinin kural olarak arsa maliki tarafından yapılmasının gerekli olmadığını, protokolün geçerliliği konusunda davalıların bir itirazı olmadığını, mahkemece protokol olmasa idi davacı Köy Tüzel kişiliğinin parsellerin mera vasfının kaldırılmasına, önce Belediye Başkanlığına devri, ardından ...Sanayi Sitesine devri konusunda itiraz hakları olup olmayacağının bu protokol nedeniyle müvekkil köyün itiraz ve dava haklarından feragat etmiş olup olmadıklarının tartışmadığını, davacının tüm edimlerini yerine getirdiğini, geçersiz olduğu iddia edilen bu protokol gereği dava konusu taşınmazlara protokolde belirtilen ...sanayi sitesi kurulduğunu ve kooperatifçe inşaatların bitirilip üyelerine dağıtıldığını, bu nedenle edimlerini yerine getiren müvekkil köy tüzel kişiliğine karşı protokolün geçersizliğinin ileri sürülmesinin dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, davalı ...Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifi tarafından 29.06.1993 tarihinde davacı köye yazılan yazı ile köye 30 adet 100 m²'lik dükkan verilmesi uygun görüldüğünü, ancak dükkan yerleri üzerinden köy yolunun geçtiği belirtilerek köy yolunun başka yere alınması talep edildiğini ve müvekkil köyce bu talebin yerine getirildiğini, bu yazıdan da açıkça anlaşılacağı üzere protokolün uygulancağı ve yerlerin verileceğinin oyalandığını, dava konusu yerin mera vasfının değiştirilmiş olup hali hazırda arsa niteliğinde olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiş.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanan alacak ile tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun geçici 3 ncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun (1086 sayılı Kanun) 428 nci maddesi, 438 nci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 ncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 470 vd maddeleri

3.Değerlendirme

1.Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunun geçici 3 ncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 nci maddesi ile 439 ncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı ve davacı köy tüzel kişiliğinin protokole konu taşınmazlar üzerinde mülkiyet hakkı bulunmadığı, davalı Hazine adına tapuya tescille sona eren kullanma hakkının da davacı köy tüzel kişiliğine taşınmazlar üzerinde tasarrufta bulunma hakkı vermeyeceği, taraflar arasındaki protokolün de resmi şekil şartını taşımaması nedeniyle geçersiz olduğu anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

8.400,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak Yargıtay duruşmasında vekille temsil olunan davalılara verilmesine, Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

11.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.