11. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki faydalı modelin hükümsüzlüğü davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının ilk ve yerli süt otomatı projesini gerçekleştiren şirket olduğunu, ancak davalının kötü niyetli olarak İnsan Tüketimi İçin Süt Tedarik İstasyonu başlıklı buluşu 2015/11106 tescil numaralı faydalı model belgesi ile kendi adına tescil ettirdiğini, süt otomatının ilk olarak 1994 yılında kamuya sunulduğunu, çeşitli ülkelerde bu makinenin tescilli olduğunu, alınan araştırma raporuna göre diğer ülkelerdeki tesciller nedeniyle makinenin yenilik ve buluş olma kriterine haiz olmadığını, 27.04.2017 tarih ve 2017/20 sayılı Çiğ Sütün Arzına Dair Tebliğde (2017/20 sayılı Tebliğ) çiğ süt makineleri için şartların belirtildiğini, kanunda belirtilen bu şartların davalı tarafından faydalı modelinde tescil edilmesinin kötü niyetli olduğunu iddia ederek 2015/11106 tescil numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu buluşun davalıya ait faydalı model belgesi ile koruma altına alındığını, davacının bu buluşu sonradan üreten ve satan firma olduğunu ve davacının davalının faydalı model hakkına tecavüz ettiğinin tespit raporu ile sabit olduğunu, davalının buluşunun yeni ve buluş niteliğine haiz olduğunu, Türk Patent Kurumu tarafından hazırlanan araştırma raporu neticesinde buluşun patentten faydalı modele çevrildiğini ve faydalı model için gereken şartların sağlanarak faydalı model belgesinin alındığını, 2017/20 sayılı tebliğden önce davalının patent başvurusunda bulunulduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu faydalı model belgesinin tüm istemlerinin ilgili Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yazıldığı, açık olduğu, tüm istemlerin dava dosyasında yer alan dokümanlar karşısında yeni olduğu ve ayrıca buluşun sanayiye uygulanabilir olduğu, bu nedenle hükümsüzlük ve terkin şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararına dayanak gösterilen bilirkişi raporunda, araştırma raporunda Y sınıfında tespit edilen tescillerin değerlendirilmediğini, yenilik kriterini ortadan kaldırma ihtimali yokmuş gibi rapor hazırlandığını, söz konusu Y sınıfında tespit edilen tescillerin, dava konusu faydalı modelin tüm istemlerinin bağlı olduğu 1 inci istemin tüm detaylarının birebir aynısını içerdiğini, sadece X sınıfında tespit edilen tesciller ile önceki tarihli içerikler değerlendirildiğinde dahi hatalı ve eksik değerlendirmeler yapıldığını, bilirkişiler tarafından dava konusu faydalı modelin istemlerini 11 madde olarak sıralandığı ve bu istemlerin yeni olmadığını gösterir şekilde tabloda 11 adet maddeden 9 adedinin evet olarak işaretlendiği, yani aynı istemlerin dokuzunun dünyada daha önce benzer makinalarda ve tescillerde yer aldığının belirtildiği halde, faydalı modelin 1 inci isteminin yenilik kriterini haiz olduğunun tespit edildiğini süt otomatlarının 1994 yılından bu yana dünyada pek çok firma tarafından üretildiği aşikârken, buna dair delillerinin "teknik detay görülmemektedir" gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasının haksız ve hukuka aykırı olduğunu, 1 inci istemin tümümün herhangi bir ürün tarafından sağlanmasının mümkün olmayacağı gibi, 1 inci istemde yer alan tüm "süt ürünlerine" dair detayların tek bir kişinin tekeline bırakılmasının da hakkaniyetli olmayacağını, dolayısıyla dava konusu faydalı modelin sırf bu yüzden dahi hükümsüz bırakılmasının gerektiğini, müvekkili şirketin talebi ile hazırlanan uzman görüşü ile dosyadaki raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi için konunun yeniden bir bilirkişi heyetince değerlendirilmesinin gerektiğini savunarak kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı, faydalı model konusu istemlerin yeni olduğunun kabulünün gerektiği, mahkemece alınan bilirkişi raporunda da tüm bu hususların incelendiği ve bilirkişi raporunun hüküm kurulması için yeterli bulunduğu, davacı vekilince sunulan uzman görüşünün karar tarihinden sonra sunulduğu, dolayısıyla mahkemece incelenmesinin ve değerlendirilmesinin mümkün bulunmadığı, Bölge Adliye Mahkemesince resen göz önünde tutulacaklar dışında, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmaların dinlenemeyip, yeni delillere de dayanılamayacağı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın kaldırılmasını istemiştir. C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu buluş hakkında verilen faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilip verilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

2.İlgili Hukuk 551 sayılı KHK'nın 176 ıncı maddesi.

3.Değerlendirme Dava, faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

Somut olayda davalı şirketin 2015/11106 sayılı "İnsan Tüketimi İçin Süt Tedarik İstasyonu" başlıklı 07.09.2015 başvuru tarihli FMB'nin 1 bağımsız ve 11 bağımlı istem setinden oluştuğu, başvurudan sonra TPMK tarafından düzenlenen "Araştırma Raporunda" 2003 tarihli ABD patenti ile 2013 tarihli Almanya'da yayınlanan bir yayının esas alındığı ve başvurunun bu dokümanlar karşısında yeni olduğu sonucuna ulaşıldığı anlaşılmıştır. İlk Derece Mahkemesi tarafından davanın reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından da davacı tarafın istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Olaya uygulanacak 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 142 vd. maddelerinde düzenlenen ve öğretide "küçük buluşlar" olarak adlandırılan "faydalı modeller"in asgari korunma şartı, tekniğin önceden bilinen aşamasına göre sağladığı teknik ilerlemenin yeni ve ortaya çıkan küçük buluşun sanayiye uygulanabilir olmasıdır. FMB'nin hükümsüzlüğü konusu SMK'nın 144 üncü maddesinde düzenlenmiş olup, buna göre "yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik niteliği taşımayan başvurular, açıklık ilkesine uyulmamış başvurular ile buluşun kapsamının aşıldığı başvurular" hükümsüzlük sebepleri olarak düzenlenmiştir. Faydalı model başvurusuna konu buluşun başvuru tarihinden önce başkalarınca, Türkiye içinde veya dünyada herkesin ulaşabileceği şekilde yazılı, görsel vs. bir başka yolla kamuya açıklanmış veya yöresel veya ülke çapında kullanılmış ise, yeni değildir.

Yenilik incelemesinde, faydalı modele konu ürün itibariyle tekniğin önceden bilinen şekliyle yeni teknik ilerleme sağlanıp sağlanmadığına bakılmalıdır. Yenilik incelemesi yapılırken, patentleri özgü buluş basamağı incelemesi yapılamaz. Bir başka anlatımla buluş incelemesinde söz konusu olan problem/çözüm yöntemleri ile, tekniğinde uzman kişinin kendisinin genel bilgisine göre böyle bir buluşu gerçekleştirip gerçekleştiremeyeceğine bakılamaz. Dairemizin yerleşik kararlarında da ifade edildiği (Dairemizin 17.04.2019 tarih 2017/1949 Esas-2019/3122 Karar sayılı kararı) üzere faydalı model ile korunan, küçük ve faydalı buluş niteliğindeki yeniliklerdir. Şayet küçük buluş ile, herhangi bir üründe hayatı kolaylaştıran hız veya ucuzluk sağlayan her hangi bir teknik ilerleme bulunmakta ve o ürünle ilgili daha önce böyle bir kullanım şekli bulunmamakta ise, o üründe sağlanan teknik ilerleme faydalı model belgesi verilerek korunabilecektir.

SMK'nın 83. maddesi uyarınca, tekniğin bilinen durumunda, ilgili uzman kişiye aşikar olan hususlar teknik ilerleme sağlayan bir yenilik (küçük buluş) olarak görülemez. Söz gelimi, bir ürünü +4 derecede tutan soğutucu içeren bir cihazda, bir başkasının +2 derece tutan soğutucu koyması bir teknik ilerleme ve yenilik olarak görülemez. Zira ilgili teknik alanda uzman kişi, +4 derecede soğutan cihazın, +2 derecede de tutabilme özelliğinin bulunduğunu kolaylıkla bilebilecek durumdadır. Bir faydalı model başvurusunun yeni olup olmadığı başvuruda sunulan "istem setleri"ne göre belirlenmelidir. Diğer bir anlatımla, istem setlerinde yer almayan faydalı model unsurları yeni olsa bile korumanın kapsamına dahil değildir.

Açıklık ilkesi kapsamında bir buluşun, ilgili teknik alanda uzman bir kişi tarafından uygulanabilmesini sağlayacak şekilde yeterince açık olması gerekir. Başvuruya konu buluş, tarifname, istemler ve atıf yapılan resimlerle açıklanmalıdır. Ancak buluşun açıklanmasında en önemli unsur, talep edilen korumanın kapsamına göre belirlenmeli, bu anlamda buluşu açıklayan tarifnamenin açık ve öz olması ve tarifnamede tanımlanan buluşun kapsamını aşmaması gerekir.

Hükümsüzlük davalarında ispat yükü davacı tarafa aittir. Davacı şirket bu anlamda davaya konu süt otomatlarının 1994 yılından bu yana üretildiğini, www.burinat.ch, www.dfitalia.com ve www.milkbo.co.uk sitelerinde buna dair görseller ve açıklamalar bulunduğunu, Çiğ Süt Tebliği'nde yer alan ve kimsenin tekeline bırakılamayacak zorunlulukların faydalı model konusu yapıldığını ileri sürmüştür. Davaya konu FMB'nin 1 no'lu ana ve bağımsız istemi; - "Süt ve süt ürünlerinin konulacağı tank, - Ürünlerin +4 derecede kalmasını sağlayacak soğutma ünitesi, - Ürün tedariki için dolum ünitesi, - İletişim ve haberleşme bilgileri, ürün hakkındaki sıcaklık ve miktar bilgileri ile arıza kayıtlarını bildirim için küresel konumlama sistemi, - Sistemde oluşan tortu ve kalıntıların temizliği için ünite, - Görüntüleme otomasyon sistemi, - Yasal zorunluluk nedeniyle ürünlerin izlenebilirliğini sağlayan sistem, - Süt boşaltılmasını sağlayan vana sistemleri, - Standart ürünün sağlanması için bir ünite, - Sıvı akış metre ve - Ücret ödeme otomasyon aparatı" Unsurlarından oluşmakta olup, hükümsüzlük isteminin kabulü için önceki sistemlerde bu özelliklerin tamamının bulunması gerekir.

Bilirkişi heyetinden alınan raporda, yenilik kırıcı olarak ileri sürülen internet sitelerindeki görseller ve açıklamalar üzerinde yapılan incelemeler sonucu davalıya ait FMB'nin 1 no'lu istemindeki yeniliğini ortadan kaldırmadığı tespitinde bulunulmuş ise de, tekniğin bilinen durumuna göre önceki süt dağıtım otomatlarında da termostat bulunduğu bilindiğine göre davalıya ait sonraki FMB'de sütün +4 derecede tutulmasını sağlayan soğutucu bulunması ilgili teknik uzmana aşikar bir husus olduğu halde bulun bir yenilik olduğunun kabulü doğru değildir. Aynı şekilde, bilirkişi heyetinin "yenilik" olarak lanse ettiği, süt tankının, dolum ünitesinin, verilen sütün miktarını ölçen akış metresinin vs. hususların önceki tarihli tüm süt tedarik otomatlarında da bulunduğunun "aşikarlık" prensibi çerçevesinde değerlendirilmesi gerekirken bu hususun göz ardı edildiği anlaşılmaktadır.

O halde mahkemece, SMK'nın 144 ve 142 nci maddeleri yollamasıyla 83 üncü maddesi çerçevesinde, bilirkişi raporunda "yenilik" olarak lanse edilen tüm unsurların, ilgili teknik uzmana zaten "aşikar hususlar" olup olmadığının, içerisinde gıda mühendisi ve tarım bakanlığından ilgili uzmanların da bulunduğu bir heyetten ayrıntılı ve kontrole elverişli bir rapor alınarak sonuca gidilmesi gerekirken, eksik ve hatalı incelemeye dayalı bilirkişi raporuna istinatla davanın reddine karar verilmesi isabetli görülmemiş ve hükmün bu nedenle temyiz eden davacı yararına bozulması gerekmiştir.