15. Hukuk Dairesi

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava; eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili için girişilen icra takibine itirazın iptali istemine ilişkin olup, mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davalı yanca istinaf talebinde bulunulmuştur.

Davacılar vekili, müvekkili ortaklık ile davalı arasında 24/01/2007 tarihinde imzalanan sözleşme ile davalının yüklenimindeki Adana Metro inşaatının bazı inşaat işlerinin alt yüklenici olarak müvekkili ortaklığa yaptırıldığını, söz konusu işlerin ifa ile tamamlanarak hem davalı yükleniciye hem de idareye teslim edildiğini, tamamlanan işler için kesin kabul tutanağı düzenlenerek tarafların karşılıklı olarak birbirlerinden herhangi bir hak ve alacağının kalmadığının kabul edildiğini, davalı tarafın müvekkili ortaklığın hak edişlerinden toplam 36.110,45 USD nakit teminat kesintisi yaptığını, davalı tarafın nakit teminat kesintisinin ödenmemesi gerekçesini Adana 3. İş Mahkemesi'nin 2013/636, 589, 588, 569, 568, Adana 4. İş Mahkemesi'nin 2013/557, 538, 555, 556, 602, Adana 5. İş Mahkemesi'nin 2013/577, 576, 544, 546, 578 dosyaları ile diğer başka dosyalar ile ... Holding A.Ş. aleyhine açılan işçilik alacaklarının gerekçe gösterildiğini, söz konusu davalardan her ne kadar şeklen davalı gösterilmiş ise de davalının kendisinin davanın tarafı olmadığı iddiası olmasına rağmen teminat alacağını iade etmediğini, yine davalı işverenin yüklenicisi olduğu Ankara Eskişehir hızlı tren işinde iş kazası nedeniyle davalının Ankara 2. İş Mahkemesi 2011/777 Esas sayılı dosya ile açılan davada müvekkilleri adına Ankara ... İcra Müdürlüğü ... Esas nolu dosyaya 74.070,23 TL ödendiği ifade edilerek ödenmesi talep edilerek davalı uhdesinde bulunan 36.110,45 USD nakit teminat alacağının söz konusu bedelden takas ve mahsup yapılmasının talep edildiğini, davalı tarafın bu talebi kabul etmeyerek Ankara ... İcra Müdürlüğü'nün ... E nolu dosyası ile icra takibi yaptığını, takibe itiraz edilmesi üzerine Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/129 E sayılı dosyası ile itirazın iptali davası açıldığı, davalı tarafın takas mahsup işlemi yapmaması üzerine 36.110,45 USD nakit teminat alacağı için İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ... nolu dosyasında takip başlatıldığını, davalı tarafın bu sefer kötü niyetle takibe itiraz ederek icra takibini durduğunu, davalının icra takibine itirazda 12.120,24 USD borcu kabul ettiğini ancak ödenmesinin kabul edilemeyeceğini ifade ettikten sonra müvekkilinin bilgisi ve kabulü olmayacak biçimde hukuka aykırı borç dekontları ile borcu sıfırlamaya çalıştığını, bu sebeple bu davanın açılması zorunluluğunun hasıl olduğunu belirterek, davalının İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... Esas nolu icra dosyasına vaki itirazın iptali ile takibin devamına, davalının %20'den az olmamak üzere icar inkar tazminatı ödemesine, tarafları ve konusu aynı olan Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesi 2016/129 Esas dosya ile davanın birleştirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, taraflar arasında 24/01/2007 tarihli "Uzman Ekip Sözleşmesi" akdedildiğini, sözleşme kapsamında çalıştırmış olduğu işçilerin işçilik alacaklarını ödemedikleri için müvekkili şirketin bağlı olduğu ... Holding A.Ş.’ye de iş mahkemesinde davalar açıldığını, bu nedenle Adana Barosuna kayıtlı bir avukat tayin etmek zorunda kaldıklarını, davaların ... Holding A.Ş. yönünden reddedildiğini, fakat lehe kararların henüz kesinleşmemiş olduğunu, belirtilen davalar nedeniyle birtakım yargılama gideri ve vekalet ücreti ödenmek durumunda kalındığını, harcamaların minimal ve makul düzeyde tutulduğunu, ... Holding’in uğradığı zararları müvekkili şirkete fatura ettiğini, bu faturaların borç dekontu şeklinde davacılara göndermiş ve teminatlardan mahsup edilmiş olduğunu, davalı tarafından kabul edilmediğini, müvekkili şirketin de ihtar ile itirazın akdedilen sözleşmeye aykırı olduğunun bildirildiğini, ihtarnameden 2 sene sonra takip yapıldığını, haklı olarak itiraz edildiğini, sözleşme kapsamında davacıların ve çalışanlarının verdiği zararları davacının teminatlarından mahsup etme hakkına sahip olduğunu, 12.120,24 USD alacakları olduğu yönünde şirketin herhangi bir kabulü olmadığını, ibraname ile tüm alacaklarını aldıklarını beyanla, müvekkili şirketi gayri kabili rücu ibra ettiklerini, yine davalıların kesinleşmemesi nedeniyle zarar riskinin devam ettiğini, sözleşmenin 35.2 maddesi son paragrafına göre kurun yanlış alındığını ve faizin de hatalı ve fahiş olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Mahkemece 14/10/2020 tarihli karar ile, davacı ve davalının aleyhine dava dışı işçiler tarafından açılan 2 adet davadan dolayı yerel mahkemece işleyecek faiz hariç hükme bağlanan işçilik alacak ve fer’ilerinin toplamının 216.185,23 TL olduğu, söz konusu alacağın davalı ... Holding AŞ'ye husumet yöneltilemeyeceği yönündeki kararların henüz Yargıtay aşamasından geçmediği, diğer yandan dava dışı işçilerin açtıkları davalarda davalılardan olan ... Holding AŞ ile iş bu davada davalı olan ... Sanayi Tesisleri ve Ticaret AŞ’nin birbirinden farklı tüzel kişilikler olduğu, dava dışı işçilerin davalarını ... Holding AŞ’ye açtığı, davalı ... Sanayi Tesisleri ve Ticaret AŞ’ye husumet yöneltilmediği, davaya konu kesintinin davacı ile davalı ... Sanayi Tesisleri ve Ticaret AŞ arasındaki iş ilişkisinden kaynaklandığından davalı tarafın ayrı bir tüzel kişilik olan ... Holding AŞ’ye açılan ve husumet yöneltilemeyeceği yönündeki kararlar ve ... Holding vekilinin vekalet ücretinin dava dışı işçi tarafından karşılanması gerektiği, dava dışı işçilerin iş bu dava davalısı ... Sanayi Tesisleri ve Ticaret AŞ. aleyhine açmadığı davalar nedeniyle davalı ... Sanayi Tesisleri ve Ticaret AŞ’nin davacıların hakedişlerden yapmış olduğu kesintinin haksız olduğu kanaatine mahkememizce varıldığı, davalı ... Sanayi Tesisleri ve Ticaret AŞ hakkında husumet yöneltilmediği de dikkate alındığında farklı tüzel kişiliklerden dolayı avukatlık giderleri nedeniyle davacının hak edişinden kesinti yapılamayacağı, ... ile ...-... Adi ortaklığı arasında 24.01.2007 tarihinde Uzman Ekip sözleşmesinin "İşçi Hakları ve Malzeme Bedelleri" başlıklı 32. maddesi “İşçilerin ücretleri ve İş Kanununa göre diğer hakları ile tesis ve malzeme bedelleri Uzman Ekip tarafından zamanında ve düzenli olarak ödenecektir. Zamanında ödenmeyen işçi haklarını Şirket Bayındırlık Bakanlığı Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi uyarınca Uzman Ekip'in nam ve hesabına işçilere ödemeye ve hakkedişlerden veya teminatlardan kesmeye yetkili olacaktır…” şeklinde olduğu, "hakediş ödemeleri" başlıklı sözleşmenin 35.2 maddesi hükmüne göre, uzman ekibin hakediş ödemelerinin, avans ve nakdi teminat kredileri ile varsa diğer kesintilerin düşülmesi suretiyle yapılacağının kararlaştırıldığı, Uzman Ekip Sözleşmesi kapsamında davalının hak ediş ödemelerini durdurma hakkının şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği noktasında yapılan değerlendirmede, sözleşmenin 47. maddesi içeriğinde, ödemeleri durdurma sebepleri yer almış olup, işçilerin diğer haklarının da ödenmediği durumda ve sözleşmedeki yer alan hususlarda tespit yapılması halinde ödemenin durdurulması hüküm altına alındığı, Uzman Ekip sözleşmesinin 35.2 maddesi ve 47. maddesi gereğince davalı tarafından kayıtlara alınan tutarlar kapsamında davacının takibe konu ettiği 36.110,45 USD kadar davalıdan alacaklı olduğu, davalının kendi yaptığı 8.579,59 USD bedelli ödeme dekontlarının sözleşme kapsamında olması nedeniyle takasa konu edilebileceği kanaatine varılmakla hükme elverişli son bilirkişi heyet raporuna göre tespit edilen 36.110,45 USD'den bu bedelin düşülmesi neticesinde davacı alacağının 27.529,86 USD olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile takibin 27.529,86 USD üzerinden devamına, asıl alacak 27.529,86 USD'ye takip tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanunun 4-a maddesi gereğince faiz uygulanmasına, fazlaya ilişkin talebin reddine, alacak likid ve belirlenebilir olduğundan kabul edilen alacak miktarı üzerinden hesaplanan % 20 oranındaki 5.505,97 USD icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.

Davalı vekili istinafında, yerel mahkeme kararının hatalı ve çelişkili olduğunu, dosya kapsamındaki ibranameyi dahi mahkemenin dikkate almadığını, rapordaki tespitleri mahkemenin dikkate almadığını, takip tarihi itibari ile davacıların iddia etmiş oldukları teminatı iade koşullarının oluşmadığını, varsa alacaklarının muaccel hale gelmediğini, dolayısı ile iş bu davanın konusunu oluşturan icra takibinin haksız olduğunu, mahkemenin ... Holding A.Ş'ye husumet yöneltilmesinden dolayı davacıların sorumlu tutulmasının yerinde olmadığına dair kanaatinin hatalı olduğunu, davada kusurlu davranışın işçilerin yanlış taraf göstermesinde değil, müvekkili şirket ile olan hukuki ilişkiden doğan borçların infazında çalıştırılan işçilerin ücretlerinin davacı tarafından ödenmemesi durumu olduğunu, mahkemenin delil listelerinin 6 nolu ekinde yer alan ibranameyi nazara almadığını, ibraname incelendiğinde davacıların müvekkili şirketi ibra etmiş olduklarını, iddia edilen borcun varolsa bile bu iddia ile sona ereceğini, mahkemenin faiz ve kur miktarlarına yönelik itirazlarını da değerlendirmediğini belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılarak, davanın tamamının reddine karar verilmesini talep etmiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470. ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacılar taşeron, davalı ise yüklenicidir. Taraflar arasında Adana metro işi sebebiyle 24.01.2007 tarihli uzman ekip sözleşmesi düzenlenmiştir.

Davacı taraf, işin tamamlandığını ve kesin kabulün yapıldığını, ancak hak edişlerinden toplam 36.110,45 USD nakit teminat kesintisi yaptığını, buna ilişkin olarak İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyası ile takip yaptığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu belirterek, itirazın iptali ve icra inkar tazminatının tahsilini talep etmiş; davalı ise davacının kendilerini ibra ettiğini, davacının işçilik alacaklarını ödemediğini, işçilik alacakları sebebiyle dava dışı ... Holding A.Ş.'ye dava açıldığını ve zarar doğduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiş; mahkemece bilirkişi raporu esas alınarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Davacı taraf, dava konusu alacaklar hususunda taraflar arasında ibraname hazırlandığını ileri sürmektedir. Dosya kapsamındaki "İbraname" başlıklı belgede ... Sanayi Tesisleri ve Ticaret AŞ ile 24.01.2007 tarih, ... nolu sözleşme ile taahhüt etmiş olduğumuz Adana Hafif Raylı Taşıma Sistemi İnşaatı İşi Kapsamında Öngermeli Prefabrik Kiriş İmali , Nakliyesi ve Montajı, Sinyalizasyon ve Kablo Kanalı İmalatı ve Nakliyesinin Yapılması işleri ve bu sözleşmeye bağlı tüm Protokoller ile taahhüt etmiş olduğumuz tüm işlerimizi tamamlamış ve bitirmiş durumdayız. ... Sanayi Tesisleri ve Ticaret A.Ş. den bütün alacaklarımızı aldığımızı, proje, malzeme ve monlaj yeri tesliminden doğan aksaklıkların meydana getirdiği zaman kayıplarımızdan doğan mağduriyetlerimize karşılık fiyat farklarını aldığımızı, her türlü Forse çalışma, ilave iş ve iş güçlüğü zamlarını aldığımızı, hakedişlerimizin sözleşmemize uygun tanzim edildiğini, süre uzamasından doğan ek genel giderlerimizin bedellerini aldığımızı beyan eder, bundan böyle ... Sanayi Tesisleri ve Ticaret A.Ş'den herhangi bir suretle veya başka bir ad altında hiçbir ilave talepte butlunmayacağımızı belirtir, işçilermizin geçmişle ilgili veya ileride doğabilecek haklarından hiç bir şekilde ... Sanayi Tesisleri ve Ticaret A.Ş'ne rücü etmeyeceğimizi taahhüt ederek ... Sanayi Tesisleri ve Ticaret A.Ş'.ni gayri kabili rücu olarak ibra ederiz." denilmektedir. Bilindiği gibi, ibra, taraflar arasındaki borç ilişkisini sona erdiren bir irade açıklamasıdır. Alacaklının ibra beyanı ile borçlu ibra kapsamındaki borcundan kurtulur. Somut olayda, davacılar tarafından, davalıya verilen tarihsiz "İbraname" başlıklı belgede, dava konusu sözleşme sebebiyle davacıların her türlü alacaklarını aldıklarını belirterek, davalı şirketi gayri kabili rücu olarak ibra ettikleri anlaşılmaktadır. Ancak, mahkemece, bu hususta bir değerlendirme yapılmamış ise de davalı tarafça istinaf sebebi olarak ileri sürüldüğünden Dairemizce yapılan değerlendirmede, söz konusu "İbraname" ile davacıların dava konusu sözleşmeden kaynaklanan hak ve alacaklar yönünden davalıyı ibra ettikleri anlaşılmaktadır. İbra, borcu sona erdirici nitelikte olduğundan, mahkemece davanın reddi yerine kabulüne karar verilmesi hatalı olmuştur. Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile, yerel mahkeme kararının HMK'nın 353/1-b-2. bendi gereğince kaldırılarak, davanın reddine dair yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; A)1-Davalı vekilinin istinaf talebinin KABULÜNE, 2-İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/10/2020 tarih ve 2016/1007 Esas, 2020/557 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3- Davanın REDDİNE,

B) İLK DERECE YARGILAMASI YÖNÜNDEN 1-Alınması gereken 269,85 TL maktu karar ve ilam harcının peşin alınan 1.251,69 TL harçtan mahsubu ile fazla yatırılan 981,84 TL harcın kararın kesinleşmesini takiben ve istek halinde davacılara İADESİNE, 2-Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerilerinde BIRAKILMASINA, 3-Davalı tarafından yapılan 16,00 TL posta masrafının davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE, 4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 17.900,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

C) İSTİNAF İNCELEMESİ YÖNÜNDEN 1-Davalı tarafından yatırılan istinaf karar harcının hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davalı davacıya tarafa İADESİNE,2-Davalı tarafından yapılan 148,60 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı, 97,70 TL tehir-i icra karar harcı ve 16,00 TL tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam 262,30 TL istinaf yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı tarafa VERİLMESİNE, 3-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA, 4-Gerek ilk derece gerekse istinaf aşamasında yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısımların karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa İADESİNE, Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 362/1-a bendi gereğince KESİN olmak üzere 07/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.