11. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki asıl davada endüstriyel tasarım ile faydalı modele tecavüz ile haksız rekabetin tespiti, meni, durdurulması ve refi davası ile karşı davada faydalı model ile endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın asıl davada davacı- karşı davada davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davacı- karşı davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde; davalılardan Pipak Makine Şirketi tarafından üretilen ve diğer davalı tarafından kullanılan plastik bardakların içine su doldurularak paketlemeye hazır hale getiren makinalarda kullanılan kalıbın, müvekkilinin büyük yatırımlar yaparak ve Ar-Ge çalışmaları ile geliştirdiği Türk Patent ve Marka Kurumu (TPMK) nezdinde 2014/10949 sayı ile tescilli faydalı model konusu buluş kapsamındaki kalıbın aynısı olduğunu, ayrıca söz konusu kalıba sahip makinalar ile üretilen plastik su bardaklarının tasarımının da yeni ve ayırt edici olduğunu, söz konusu bardakların tasarım tescilinin de müvekkiline ait olduğunu ve 2014/07035 sayı ile müvekkili adına tescilli olduğunu ve davalıların söz konusu fiillerinin müvekkili haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğini ileri sürerek tecavüz ve haksız rekabetin tespitini, tecavüzün durdurulmasını, önlenmesini, kaldırılmasını, haksız rekabetten doğan maddi durumun ortadan kaldırılmasını, tecavüz dolayısıyla oluşturulan ürünler ile bunların üretiminde kullanılan makinalara el konulmasını, el konulan makinalar üzerinde müvekkiline mülkiyet hakkı tanınmasını veya tecavüzün devamını önlemek amacıyla makinaların şeklinin değiştirilmesini veya imhası ile verilecek hüküm özetinin ilanını talep etmiştir.

2.Karşı davada davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinin davacıdan daha önce kurulduklarını ve davacı firmadan 3 yıl önce doldurma, paketleme ve ambalajlama makinelerinin imalatını gerçekleştirdiklerini, davacı firmadan önce faydalı modele konu bardak su makinelerini ve tasarıma konu bardakları ürettiklerini, faydalı model belgesine konu makineler ile davaya konu bardak su tasarımlarının daha önce kamuya sunulan ürünler olduğunu ve davacı adına 2014/10949 sayılı faydalı model belgesinin ve 2014/07035 sayılı tasarım tescil belgesinin yenilik ve ayırt edicilik niteliklerinden yoksun olduğunu ileri sürerek karşı davalı adına 2014/10949 sayı ile tescilli faydalı model belgesinin ve 2014/07035 sayılı tasarım tescil belgesinin hükümsüzlüğünü ve sicilden terkinini talep etmiştir.

1.Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davacı firmadan önce faydalı modele konu bardak su makinelerini ve tasarıma konu bardakları ürettiklerini, faydalı model belgesine konu makineler ile davaya konu bardak su tasarımlarının daha önce kamuya sunulan ürünler olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Karşı davalı vekili cevap dilekçesinde; karşı davacının delil olarak sunduğu ürün ve tasarımların müvekkilinin tescilli faydalı model belgesi ile tasarım tescil belgesindeki tasarımdan farklı ihtivalar içerdiğini ve tamamen farklı olduğunu savunarak karşı davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacıya ait TR 2014/10949 Y nolu faydalı model belgesi ile korunan buluşun uygulamaya konulabilmesini mümkün kılacak yeterlilikte açık ve tam olarak açıklanmamış olup, 6769 sayılı Sınayi Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 138 inci maddesi gereğince yeterli açıklılıkta olmadığı gibi, 4, 5 ve 6 numaralı istemlerin "yenilik kriterlerini karşılamadığı", 8 numaralı istemin kesinlik içermediği, 3 numaralı istemin yeterli açık ve tam bir tanımlama içermediği, 7 numaralı istemin yenilik kriterine sahip olduğu, ancak tek başına sanayiye uygulanabilir bulunmadığı; yine davacı/karşı davalı adına tescilli 2014/07035 numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi itibariyle yenilik ve ayırt edicilik kriterine haiz olmadığı gerekçesiyle asıl dava yönünden davacının davasının reddine, karşı dava yönünden davalıların karşı davasının kabulüne, davacı adına olan 2014/10949 tescil nolu faydalı model ve 2014/07035 tescil nolu endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmiştir.

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davacı- karşı davada davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Asıl davada davacı- karşı davada davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin 15.11.2019 tarihli ara kararı ile önceki raporlarda sadece tecavüz yönünden inceleme yapılması nedeniyle, haksız rekabet yönünden de inceleme yapılarak rapor düzenlenmesi istenilmişse de, mahkemece alınan ikinci bilirkişi heyet raporunda da sadece tecavüz yönünden inceleme yapıldığını, haksız rekabet yönünden inceleme yapılmadığını, alınan raporun 35 inci sayfasında istem 7'nin kesinlik içeren unsurlar içerdiği, bunlardan bardak gruplama ünitesi ve konveyör üzerinde bırakmayı sağlayan tırnak unsuru yönünden fark unsur olduğunu, TR 2008/09545 üzerinde söz konusu unsurlara ulaşılamadığı şeklinde bulunmasına rağmen incelemeyi sadece yenilik unsuru yönünden yaptığından, haksız rekabet incelemesini dikkate almadığı için raporun 36 ncı sayfanın son paragrafında “ Davalının-karşı davacının atölyesinde incelenen bardak su üretim makinasının TR 2008/09545 başvuru no’lu TERMOFOR BARDAK SU ÜRETİM MAKİNESİNDE YENİLİK başlıklı faydalı modelin ana istemindeki bütün unsurları içermediği ve bundan dolayı koruma kapsamı dışında kalarak ihlal etmediği değerlendirilmiştir.” şeklinde çelişkili rapor vererek haksız rekabet yönünden inceleme yapmadığını, raporun 7 nci sayfasında istem 7'nin davalı makinesinde bulunduğunun belirtildiğini, 7 numaralı bağımlı istemin davalı makinasında bulunmasının tecavüz değil, haksız rekabet oluşturduğunu, bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasını talep etmelerine rağmen mahkemece ek rapor alınmadığını, son raporun 38 inci sayfasında yapılan incelemede, davalı taraf ürününün davacı adına tescilli 2014/07035 numaralı tasarım tescili ve ürün örneği ile benzer olarak algılandığının belirtildiğini, raporun 38 inci sayfasında hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan 24.05.2004 başvuru tarihli 2004/01725 numaralı tasarım tescilinin farklı olarak algılandığı belirtildikten sonra, raporun 41 inci sayfasında kendileri tarafından delil olarak kabul edilmeyen ve davalının nereden temin ettiği belli olmayan 02.11.2019 tarihli fotokopi çizimin değerlendirilerek benzer olarak algılandığı sonucuna varıldığını, raporun 42 nci sayfasında bilirkişilerin mahkemenin 15.11.2019 tarihli ara kararı kapsamına çıkarak ve yetki aşımı yaparak 12 Ağustos 2012 tarihli web görseline yer verdiğini, haksız rekabet iddialarını değerlendirmeyerek, 43 üncü sayfada salt tecavüz incelemesi yaptığını, karşılaştırılan tasarımlardaki benzerlik ve farklılar yönünden yapılan karşılaştırmanın sadece tecavüz yönünden yapılması ancak haksız rekabet yönünden inceleme yapılmadığını, raporun eksik düzenlendiğini, iddialarının temelini haksız rekabet iddiası oluşturduğunu, bu hususta ibraz ettikleri 27.08.2018 tarihli mütalanın 17 nci sayfasında açıkça “ ....inceleme konusu 2014 09035 Nolu Tasarım Tescili olarak tescil belgesinde görülen 1 ve 2 nolu Ambalaj şeffaf KARE bardak tasarımlarının , piyasada yapılan taklit ürünler ile gövde mukavemeti az olmakla birlikte bu taklit ürün tasarımlarının bilgilenmiş kullanıcı izlenim algısında ; İltibas oluşturacak nitelikte benzer tasarımlar olduğu (Resim:5-6) Tasarım açısından seçenek özgürlüğü olmakla birlikte tasarımların benzer şekilde yapılmasının ve aynı iştigal konusu ürün tasarımları olmasından, mevcut piyasa koşullarında tescilli tasarım açısından; haksız rekabet oluşacağı, kanaatine varılmıştır.” denildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile TR 2014/10949 Y numaralı Faydalı Model belgesinin davacı-karşı davalı adına 17.09.2014 başvuru tarihinden itibaren koruma altında olduğu,“Thermoform bardak su üretim makinesinde yenilik” buluş başlığı ile verildiği, ayrıca davacı-karşı davalı tarafın 2014/07035 numaralı ambalaj tasarımının 16.10.2014 başvuru tarihinden itibaren koruma altında olduğu, birleşen hükümsüzlük davasında, davanın kabulüne ilişkin karara ve asıl davada faydalı model ve tasarıma tecavüzden kaynaklanan davasının reddi kararına yönelik istinaf sebebinin ileri sürülmediği, haksız rekabete yönelik asıl davanın kabulü gerektiğini ileri sürüldüğü, davacı- karşı davalı vekilinin dilekçesinde, mahkemece alınan bilirkişi raporunda 7 numaralı bağımlı istemin yenilik unsuru bulunduğunun tespit edildiği, bu isteme konu unsurların davalı- karşı davacı makinesinde bulunup bulunmadığının bilirkişi tarafından incelenmediği, mahkemece ek rapor alınmadığının ileri sürüldüğü, Mahkemece alınan bilirkişi raporları ile davacının TR 2014/10949 Y numaralı faydalı model belgesinin, istemlerinin ve tarifnamesinin, 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin (551 sayılı KHK) 165 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi bakımından ve 6769 sayılı Kanun'un 138 inci maddesi gereğince, buluşun uygulamaya koyulabilmesini mümkün kılacak yeterlikte, açık ve tam olarak tanımlamamış olduğunun tespit edildiği, mahkemece alınan ikinci bilirkişi heyet raporunda yenilik giderici delil olarak sunulan 17.12.2008 başvuru tarihli Teknopark Ambalaj Makineleri İmalat San. Tic. Ltd. Şti'ne ait 2008/09545 sayılı faydalı model belgesi karşısında, davacıya ait faydalı model belgesinin yenilik unsurunun da bulunmadığı, davacının faydalı model belgesinin 1 numaralı bağımsız istemi ile korunan tüm unsurlarının önceki tarihli 2008/09545 sayılı faydalı model belgesinde bulunduğunun bildirildiği, davacı faydalı model belgesinin istemlerinin ve tarifnamesinin, 551 sayılı KHK'nın 165 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi bakımından ve 6769 sayılı Kanun'un 138 inci maddesi gereğince, buluşun uygulamaya koyulabilmesini mümkün kılacak yeterlikte, açık ve tam olarak tanımlamamış olduğu tespit edilmekle hükümsüzlük koşulları oluştuğundan hükümsüzlük kararı geriye etkili şekilde hüküm ifade edeceği, davalı makinesinin davacı makinesinden farklı olarak folyo besleme ünitesi ve folyo muhafaza kabini içermediğinden birebir aynı olmadıkları, ayrıca davalı tarafça Pipak markası ile piyasaya sürüldüğünün dosya kapsamında bulunan katalogdan anlaşıldığından haksız rekabet koşullarının oluşmadığı, bilirkişilerin yetki sınırlarını aşarak resen delil incelemesi yaptıkları yönünden yapılan istinaf incelemesinde tasarım tescilinde dünya çapında yenilik arandığından ve yenilik unsuru kamu düzeniyle ilgili bulunduğundan, bilirkişiler tarafından resen yenilik unsuru konusunda inceleme yapılmasında usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, davacı tasarım tescilinin dava dışı Özkaynak firmasına ait, internet sitesi archive kayıtlarında, 12.08.2012 tarihinde kamuya sunulan tasarım ile karşılaştırıldığında yeni ve ayırt edici olmadığının beyan edildiği, davalı ürünün "desni PALANDÖKEN" markası ile piyasaya sunulduğu, bu durumda, daha önce kamuya sunulan, harcı alem pet bardak tasarımının farklı bir marka ile piyasaya sunulmasının rekabeti bozucu eylem olarak kabul edilmesinin mümkün bulunmadığından davacı-karşı davalının buna yönelik istinaf başvurusunun da yerinde görülmediği gerekçesiyle asıl davada davacı- karşı davada davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davacı- karşı davada davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Asıl davada davacı- karşı davada davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle;

istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, asıl dava, faydalı model ve tasarıma tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, tecavüzün durdurulması, önlenmesi, haksız rekabetten doğan maddi durumun ortadan kaldırılması hüküm özetinin ilanı, karşı dava ise, davacı/karşı davalı adına 2014/10949 sayı ile tescilli faydalı model belgesinin ve 2014/07035 sayılı tasarım tescil belgesinin hükümsüzlüğü ve sicilden terkini istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6769 sayılı Kanun'un 92 nci maddesi ile 138 inci maddesi, 551 sayılı KHK'nın 165 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi.

3.Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup asıl davada davacı-karşı davada davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

30.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.