44. Hukuk Dairesi

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

İhtiyati haciz talebinde bulunan alacaklı vekili talep dilekçesinde; müvekkilinin borçlulardan ibraz edilen vadesi geçmiş 11.02.2023 keşide tarihli 11.02.2023 Vade tarihli ve 70.000,00 TL tutarlı ... Seri Nolu çek nedeniyle alacaklı olduğunu belirtilerek, çekten kaynaklı 64.000,00 TL alacak yönünden ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.

İHTİYATİ HACİZ KARARI: İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/09/2023 tarihli 2023/1009 D.İş, 2023/1016 D.İş Karar sayılı kararıyla; İhtiyati haciz talebinin %15 teminat karşılığında kabulüne karar verilmiştir.

Borçlulardan ... Tic. Ltd. Şti. Vekili ihtiyati haciz kararına karşı itiraz dilekçesi ibraz ettiği, yetki itirazında bulunduğu, Gaziantep Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili ve görevli olduğunu, çekin teminat amacıyla verildiğini, icra takibine konu edilemeyeceğini, ihtiyati tedbir koşullarının oluşmadığını ileri sürerek ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep ettiği anlaşılmıştır.

MAHKEME KARARI; İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/10/2023 tarihli 2023/1009 D.İş, 2023/1016 D.İş Karar sayılı kararıyla; ihtiyati haciz talebine dayanak belgenin çek olup, ihtiyati haciz talebi yönünden yetkinin; çekin keşide yerine, muhatap banka adresine ve borçlunun yerleşim yerine göre belirlenmesi gerektiği, buna göre ihtiyati hacze konu çek incelendiğinde, ilgili muhatap bankanın Binevler/GAZİANTEP Şubesi, keşide yerinin Gaziantep ve ihtiyati hacze itiraz eden borçlu/keşidecinin şirket adresinin Şehitkamil/Gaziantep olduğu birlikte değerlendirildiğinde, talep konusu diğer borçlunun adresinin de İstanbul'da olmadığı, mahkemenin yetkili bulunmadığı gerekçesiyle;

İİK 265/1. maddesine göre yetkiye itiraz eden bu borçlu yönünden yetki itirazının kabulü ile ihtiyati haciz kararının bu borçlu yönünden kaldırılmasına karar verilmiştir.

İSTİNAF BAŞVURUSU; İhtiyati haciz talep eden vekili süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; ihtiyati haciz talebine konu çekte müvekkilinin yetkili hamil olduğunu, yetkili mahkemenin TBK 89. Madde gereğince götürülecek borç olmasından dolayı, alacaklının yerleşim yeri mahkemesi olduğunu, aranacak borçların, borçlunun aranması, devamında sonuç alınamaması durumunda aranacak borç nitelikleri tüketilerek sona ereceğini ve götürülecek borç niteliğine dönüştüğünün kabul edildiğini, aynı şekilde çekin, alacaklısı tarafından muhatap bankaya ibraz edilip ve muhatap banka tarafından karşılıksızdır yahut ödeme yasağı işlemi görürse, çekin artık, aranacak borç niteliğini kaybettiği, nitelik olarak götürülecek borca dönüştüğünün kabul edildiğini, emsal Yargıtay ve İstinaf mahkemesi kararlarının da bu yönde olduğunu, Faktoring Sözleşmesi 8. Maddesinde yetki koşulu bulunduğunu ve İstanbul mahkemeleri ve İcra Müdürlüklerinin yetkili kılındığını,

HMK 7. Madde gereğince davalının birden fazla olması durumunda biri için yetkili olan yerde de dava açılabileceğini beyanla, mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Çeke dayalı olarak ihtiyati haciz talep edildiği, ilk derece mahkemesince ihtiyati haciz talebinin kabul edildiği, karara karşı borçlulardan ...Tic. Ltd. Şti. Vekilinin yetki itirazında bulunduğu ve ihtiyati haciz koşullarının oluşmadığını beyanla, ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep ettiği, mahkemece yetki itirazının kabulü ile, ihtiyati haciz kararının itiraz eden yönünden kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmıştır. Talep eden vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunduğu, çeke dayalı alacak yönünden, çekin bankaya ibraz edilmesi ile aranacak borç olmaktan çıktığı, götürülecek borca dönüştüğü, çekin Faktoring Sözleşmesi kapsamında alındığı ve sözleşmede yetki koşulu bulunduğunun ileri sürüldüğü anlaşılmıştır.Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde veya muhatap bankanın bulunduğu yerde ihtiyati haciz isteyebilecektir. İhtiyati haczin dayanağı Gaziantep/Binevler Şubesi'ne ait Gaziantep-11.02.2023 keşide yeri ve tarihli 11.02.2023 Vade tarihli, 70.000,00 TL tutarlı ... Seri Nolu çekin, keşidecisinin itiraz eden ... San. Tic. Ltd. Şti., lehtarının ... Ltd. Şti. Olduğu, borçlu şirketlerin adreslerinin Gaziantep'te olduğu, dilekçe ekinde sunulan Faktoring Sözleşmesi'nde yetki koşulu bulunuyorsa da, itiraz eden şirketin sözleşmenin tarafı olmadığı anlaşılmıştır. Somut olayda ihtiyati haciz İstanbul Mahkemelerince verilmiş olup İstanbul Mahkemeleri yukarıda belirtilen kural gereğince yetkili değildir. Çekin ibrazının borçlunun ödeme yapacağı kimseyi öğrenmesini sağlayıcı bir fonksiyonu yoktur. Dolayısıyla çekin bankaya ibrazıyla borçlunun ödeme yapacağı kimseyi tespit ettiği ve aramanın tüketildiğini kabul etme ve bunun sonucu olarak da çek borcunun götürülecek borca dönüştüğünü kabul etme olanağı yoktur. Yine kambiyo senetlerinde ve bu bağlamda çekte hak doğrudan doğruya çeke ait kayıtları ihtiva eden evrakta tecessüm ettiği için çekteki borcu tek başına para borcu sayma olanağı da yoktur. Bu yönüyle TBK'nun 89/1 maddesine göre çekteki borcun götürülecek borç olduğunu kabul etme imkanı bulunmamaktadır. Açıklanan bu hususlar gözetildiğinde mahkemece itirazın kabulü ile itiraz eden yönünden ihtiyati haciz kararının kaldırılması kararı verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmakla, talep eden vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.