7. Hukuk Dairesi

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşılmakla, dosya incelendi, gereği görüşüldü:

1.Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2.Davacı, iş sözleşmesinin işverence haksız feshi nedeniyle işe iadesine karar verildiğini, davalı işverence işe başlatılmayarak fark kıdem ve ihbar tazminatı ile 5 aylık ücret tutarında tazminat, 4 aya kadar ücret alacağı ile sabun parası, bot parası ve bayram harçlığının ödendiğini, ancak 4 aylık boşta geçen süre ücreti hesabında para ile ölçülebilen tüm haklarının ödenmesi gerekirken eksik ödendiğini ileri sürerek izin parası, izin harçlığı, giyim, derimont, yemek, yoğurt, çocuk eğitimi, çocuk, yakacak ve servis yardımı alacaklarının tahsilini istemiştir.

Davalı, davacının tüm izinlerini kullandığını, 4 aylık boşta geçen süre de eklendiğinde izin parasına hak kazanmadığını, izin için yılını doldurmadığından izin harçlığına da hak kazanmadığını, giyim yardımının her yıl Temmuz ayında verildiğini ancak fesih tarihi olan 30.09.2011'e 4 ay eklendiğinde 30.01.2012 tarihine ulaşıldığından Temmuz ayında yapılacak olan giyim yardımının davacıya ödenmediğini, derimont yardımının 3 senede 1 kez Eylül ayında yapıldığını, bir önceki dönemde alındığından 3 yılını doldurmadığından hak kazanmadığını, davacıya Ekim, Kasım, Aralık, Ocak aylarına ilişkin her aya 326,00 TL tekabül edecek şekilde bu yardımın zaten yapıldığını, sözleşmede ayrıca bir yoğurt hakkı kavramı olmadığını, yemeklerde hergün yoğurt verilecektir kuralı olduğunu, bunun da yemek yardımı kavramı içinde davacıya ödendiğini, çocuk eğitim yardımının her yıl Ekim ayında verildiğini, davacının fesih tarihi 30.09.2011 olduğundan bu yardımı alamadığını, çocuk yardımının maaşın içinde olduğunu ve otomatik olarak hesaplanıp 4 aylık süreye dahil edilerek davacıya ödendiğini, yakacak yardımının Temmuz ayında yapıldığını ve fesih tarihine 4 ay eklenince Temmuz ayına denk gelmediği için ödenmediğini, servis ücretini zaten işverenin karşıladığını, kişi başına ödenen bir ücret olmadığını, işçi servise binmez ise ücretini almadığını, sendika sözleşmesinde böyle bir hüküm bulunmadığını bildirerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının 4 aylık boşta geçen süre ücreti, ayakkabı yardımı, eğitim yardımı, ikramiye, yemek ve yoğurt yardımı alacaklarının ödendiği, Toplu İş Sözleşmesinde işçilerin servisle işe gideceğinin düzenlendiği, yol yardımı yapılacağının belirtilmediği, davacının 4 aylık sürede işe gitmediği, başka yerde çalıştığını ve bu işe giderken yol parası ödediğini belirtmediği, bu yardımın kıdem ve ihbar tazminatı hesabında dikkate alınacak ücretler kapsamında olduğu, bu nedenle bu alacak talebinin reddedildiği, davacının izin ücreti, izin harçlığı, giyim yardımı, derimont yardımı taleplerinin ise tahakkuk tarihlerinin dört aylık süre içinde bulunmadığı, bu nedenle bu taleplerin reddi gerektiği, davacının bilirkişi raporunda hesaplanan tahsil yardımı alacağı olduğu gerekçesiyle davacının tahsil yardımı alacağı talebinin kabulüne diğer taleplerinin reddine karar verilmiştir.

İşe iade davası sonunda işçinin işe başlatmaması ve buna bağlı olarak boşta geçen süreye ait ücret konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Boşta geçen süreye ait en çok dört aya kadar ücret ve diğer haklar için, feshi izleyen dönem ücretlerine göre hesaplama yapılmalıdır. Geçersiz sayılan fesih tarihinden sonra boşta geçen en çok dört aylık sürede işçinin çalışması devam ediyormuş gibi ücret ve diğer haklar belirlenmelidir. Boşta geçen en çok dört aya kadar süre içinde ücret zammı ya da yeni bir toplu iş sözleşmesi yürürlüğe girdiğinde, her iki dönem için ayrı ayrı hesaplamaya gidilmelidir. Kararın kesinleşmesine kadar en çok dört aya kadar hesaplanacak ücret ve diğer alacaklar, işçinin işe iade için başvurduğu anda muaccel olur. İşe iade başvurusunda boşta geçen süreye ait ücret ve diğer hakların ödenmesi talep edilmiş ise, başvuru ile birlikte işveren de temerrüde düşürülmüş sayılmalıdır. Sözü edilen ücret ve diğer hakların ödenmemesi durumunda başvuru tarihinden itibaren faiz hakkı doğar. İşe başlama isteğini içeren başvuruda, boşta geçen süreye ait ücret ve diğer hakların açıkça talep edilmemiş olması halinde ise, dava ve varsa ıslah tarihlerinden itibaren faiz yürütülmelidir.

Boşta geçen sürenin en çok dört aylık kısmı içinde gerçekleşen diğer haklar kavramına, ikramiye, gıda yardımı, yol yardımı, yakacak yardımı ve servis hizmeti gibi para ile ölçülebilen haklar dahil edilmelidir. Söz konusu hesaplamalarda işçinin fiili çalışmasına bağlı alacakların dikkate alınması doğru olmaz. Boşta geçen süreye ait ücret ve diğer haklar ile işe başlatmama tazminatı brüt olarak hüküm altına alınmalı ve kesintiler infaz sırasında gözetilmelidir. İşe iade davası ile tespit edilen en çok dört aya kadar boşta geçen süreye ait ücret ve diğer haklar için de 4857 sayılı Kanunun 34 üncü maddesinde sözü edilen özel faiz türü uygulanmalıdır.

Somut olayda; Mahkemece davacıya yol ücreti ödenmediği, Toplu İş Sözleşmesine göre işverenin sağladığı servisten yararlandığı, boşta geçen dört aylık sürede fiilen çalışmadığı ve davacının başka bir işe gidip yol ücreti ödediğini belirtmemesi nedeniyle servis yardımına hak kazanmadığı kabul edilmiş ise de 4 aylık boşta geçen süre ücreti hesabında davacıya para ile ölçülebilen servis yardımının da dikkate alınması gerekir. Ayrıca davacının yakacak yardımı talep ettiği, ancak bilirkişi raporunda yakacak yardımının Temmuz ayında ödenmesi gerektiği belirtilerek hesaplanmadığı anlaşılmış ise de Toplu İş Sözleşmesine göre bir yıl için ödenecek yakacak yardımı belirlenmeli, 4 aylık boşta geçen sürenin ilave edilmesi ile davacının çalıştığı süre belirlenerek kıstelyevm olarak davacının yakacak yardımı alacağı belirlenmelidir. Yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.