4. Hukuk Dairesi

Davacı ... vekili Avukat ... tarafından, davalı ... aleyhine 07/03/2011 gününde verilen dilekçe ile 5737 sayılı özel Yasaya dayalı menfi tespit istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kabulüne dair verilen 18/05/2012 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davalı vekilleri tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü. Dava, menfi tespit ve senet iptali istemlerine ilişkindir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait taşınmazda inşaat yapımı için sözleşme yaptığını, inşaat ruhsatı ve ilgili işler için davalı ...'ye başvurduğunu, 492 sayılı kanunun 59/a maddesi ve 5737 sayılı kanunun 77. maddesi uyarınca harç ve masraftan istisna bulunmasına rağmen ruhsat alabilmek için ihtirazi kayıtla ödeme yapmak ve taksit sözleşmesi ile senet düzenlemek zorunda kaldığını belirterek, borçlu olmadığının tespiti ile senetlerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, davacının muafiyeti olmadığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; dava dışı Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait taşınmaz üzerindeki inşaat işlerinden dolayı, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu hükümleri gereğince tabi olduğu şartlar ve istisnalar nedeniyle, davacının davalı ... ile aralarındaki yapı ruhsatından kaynaklanan taksitlendirme ile düzenlenmiş senetlerle ilgili borçlu bulunmadığının tespiti ile sözkonusu senetlerin iptaline karar verilmiştir.

Dosya kapsamından, davacı şirket ile Vakıflar Genel Müdürlüğü arasında, mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait taşınmaz üzerinde çok amaçlı tesis binası inşaat yapımı için sözleşme tesis edildiği, davalı ... tarafından ruhsat düzenlenmesi sırasında 2401 sayılı Belediye Gelirleri Kanununa göre tahsil edilen harç ve ücretlerin bir kısmının peşin tahsil edilerek geriye kalan bölümleri için dava konusu senetlerin düzenlendiği ve bu işleme karşı idari yargı yoluna başvurulmadığı anlaşılmaktadır.

Bina inşaatı, inşaat veya tadilat ruhsatının alınmasında harç alınması işlemleri kamu yasaları uyarınca belediyelere verilmiş idari bir görevdir. Davacı adına harç tahakkuk ettirilip ettirilmeyeceği idare hukuku kuralları çerçevesinde ve idari yargı yerinde belirlenmesi gerekir. Menfi tespit davasında, davanın temelini oluşturan senetlerin geçerli olup olmadığı, asıl uyuşmazlığın kaynağı idari olduğu için hukuk mahkemesi tarafından çözülmesi mümkün değildir.

Diğer taraftan idari yargı yerinde, "menfi tespit ve senetlerin iptali davası" biçiminde bir dava yolu düzenlenmediğinden, adli yargı yerinde yargı yolu bakımından görevsizlik kararı da verilemez. Bu durumda, harç borcuna ilişkin istem idari yargı yerinde dava konusu edilip oradan bu konuda bir karar alınmadan, menfi tespit ve senetlerin iptalinin istenmesine yasal olanak bulunmadığından davacının istemi dinlenebilir nitelikte değildir. Mahkemece açıklanan yönler gözetilerek, dava dilekçesinin reddedilmesi gerekirken, uyuşmazlığın esası çözümlenerek yazılı biçimde karar verilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.