Danıştay 6. Daire Başkanlığı

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/3461 E.  ,  2023/3483 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : ...Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: İstanbul ili, Gaziosmanpaşa ilçesi, ...Mahallesi, ...ada, ...parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsat ve eki projesine aykırı imalatlar yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacıya yapı sahibi sıfatıyla 244.848,70-TL idari para cezasına verilmesine ilişkin ...tarih ve ...sayılı Gaziosmanpaşa Belediye Encümeni sayılı kararının iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; dava konusu encümen kararının dayağı niteliğindeki ...tarihli, ...numaralı yapı tatil tutanağında, ruhsata aykırı alanın toplam yaklaşık 2.016 m2 olarak belirlendiği; bu bağlamda, "aykırılıktan etkilenen alan büyüklüğü"nü net bir şekilde saptamayan yapı tatil tutanağına dayanılarak tesis edilen para cezası verilmesine ilişkin dava konusu encümen kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İdare Mahkemesince sadece evrak üzerinden inceleme yapılarak dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, aykırılıktan etkilenen alan büyüklüğünün dava konusu işlemin dayanağı yapı tatil tutanağında doğru olarak tespit edildiği, bu hususun yerinde yaptırılacak keşif sonucu düzenlenecek bilirkişi raporu ile ortaya konabileceği, dolayısıyla dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddedilerek, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının, Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY :

İstanbul ili, Gaziosmanpaşa ilçesi, ...Mahallesi, ...ada, ...parsel sayılı taşınmaz üzerinde, "2. bodrum + 1. bodrum + zemin + 1-2-3. normal kat olarak ruhsatlandırılan yapının arka cephesindeki blokun üzerine 4. normal katın, kaba inşaat şeklinde yapıldığı, iki blok arasında kalan ara bahçenin üstünün her üç katta da kapatıldığı, yapılan bu imalatların binaya artı bir yük getireceğinden, mevcut haliyle öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit edildiği, çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verildiği; ruhsata aykırı biçimde inşa edilen 4. katın 294 m2, arka bahçe alanının 4x210=840m2, toplam ruhsatsa aykırı alanın 1134 m2, etkilenen alanın 832 m2, toplam aykırılıktan etkilenen alanın ise 2016 m2 olduğunun, ...tarihli, ...numaralı yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine; anılan tutanak dayanak alınarak 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacıya yapı sahibi sıfatıyla 244.848,70-TL idari para cezasına verilmesine ilişkin ...tarih ve ...sayılı Gaziosmanpaşa Belediye Encümeni sayılı kararı tesis edilmiştir. Bunun üzerine, anılan encümen kararının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır. İİLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonucunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir. Ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir." hükmü yer almıştır. 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinde ise; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere idari para cezaları uygulanacağı, Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Ruhsatsız ya da ruhsat ve eklerine aykırı yapı hakkında kanunda öngörülen yaptırımların uygulanabilmesi için, ihtilaf konusu imalatın ilgili fen elemanları tarafından ruhsata aykırı olan ve aykırılıktan etkilenen alanın yüzölçümünün tutanakta belirtilmesi gereklidir. Aynı zamanda, ruhsat ve eklerine veya projeye aykırı bir ilave olması durumunda ise yapılan imalatların projenin hangi kısmına aykırılık oluşturduğu yaptırıma esas alınan yapı tatil tutanağında açık ve tereddüte yer bırakmayacak şekilde saptanarak usule uygun şekilde düzenlenecek bir tutanağa bağlanması önem arz etmektedir. Bu durum, para cezasına muhatap olan ilgililerin, cezanın hangi alan üzerinden belirlendiğini ve nasıl hesaplandığını bilmeleri ve hak arama özgürlüklerini yeterli düzeyde kullanabilmeleri ve verilen para cezasının denetiminin sağlanması açısından da önemlidir. Ayrıca, ihtilaf konusu imalata konu taşınmazın paylı mülkiyete konu olması ve taşınmazın paylı malikler tarafından birlikte inşa edilmesi durumunda, maliklerinin imara aykırı eylemleri nedeniyle verilen para cezasından hisseleri oranında sorumlu tutulmaları ve 3194 sayılı Kanun'un 42/2. maddesi uyarınca verilecek para cezasının da, paydaşların hisse oranları dikkate alınarak hesaplanması gerektiği de açıktır.

Uyuşmazlıkta; dava konusu işlemin dayanağı niteliğindeki dava konusu işlemin dayanağı niteliğindeki yapı tatil tutanağında tespit edilen ruhsat ve eki projesine aykırı imalatların sıralandığı ve ruhsata aykırı biçimde inşa edilen 4. katın 294 m2, arka bahçe alanının 4x210=840 m2, toplam ruhsatsa aykırı alanın 1134 m2, etkilenen alanın 832 m2, toplam aykırılıktan etkilenen alanın 2016 m2 olduğunun belirtildiği; bu bağlamda söz konusu tutanağın; 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesinde belirtilen usule uygun, somut ve ayrıntılı tespitler içerdiği sonucuna varılmakla birlikte; tespite konu yapıdaki ruhsat ve eki projesine aykırı imalatların inşaat alanının doğru tespit edilip edilmediği başta olmak üzere, yapı tatil tutanağının fiili duruma uygun olup olmadığı, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin ikinci fıkrasının alt bentleri uyarınca artırım sebeplerinin bulunup bulunmadığı ve diğer hususların açıklığa kavuşturulması amacıyla yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmasının bu aşamada gerekmediği değerlendirilmektedir. Zira, tespite konu ruhsat ve eki projesine aykırı imalatların yapıldığı binanın bulunduğu İstanbul ili, Gaziosmanpaşa ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın tapuda arsa olarak kayıtlı olduğu, anılan taşınmaza davacı ... ve dava dışı ...'ın 1/2 hisse oranları ile malik olduğu, dava dilekçesi ekinde sunulan tapu senedinin incelenmesi sonucu anlaşılmakta olup; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca ruhsat ve eki projesine aykırı imalatlar yapıldığından bahisle, yapı sahibi sıfatıyla para cezası belirlenirken, taşınmaz maliklerinin paylarının göz önüne alınması ve her bir taşınmaz malikine payları oranında para cezası verilmesi gerekirken (tespite konu yapının paydaşlardan yalnızca biri tarafından yapıldığı hususunun davalı idare tarafından ortaya konulması ve para cezasından yalnızca inşaatı yapan malikin sorumlu tutulması gerekmesi hali müstesna olmak üzere), para cezasının tamamının paydaşlardan biri adına verilmesinde hukuka uyarlık; dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;

1.Davalının temyiz isteminin reddine,

2.Dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,

3.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 05/04/2023 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi. KARŞI OY (X) :

Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili, Gaziosmanpaşa ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde, "2. bodrum + 1. bodrum + zemin + 1-2-3. normal kat olarak ruhsatlandırılan yapının arka cephesindeki blokun üzerine 4. normal katın kaba inşaat şeklinde yapıldığı, iki blok arasında kalan ara bahçenin üstünün her üç katta da kapatıldığı, yapılan bu imalatların binaya artı bir yük getireceğinden, mevcut haliyle ve öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ettiği, çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verdiği; ruhsata aykırı biçimde inşa edilen 4. katın 294 m2, arka bahçe alanının 4x210=840 m2, toplam ruhsatsa aykırı alanın 1134 m2, etkilenen alanın 832 m2, toplam aykırılıktan etkilenen alanın 2016 m2 olduğunun, … tarihli, … numaralı yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacıya yapı sahibi sıfatıyla 244.848,70-TL idari para cezasına verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Gaziosmanpaşa Belediye Encümeni sayılı kararı tesis edilmiştir.

Uyuşmazlıkta; … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; dava konusu encümen kararının dayağı niteliğindeki 08/05/2017 tarihli, 8180 numaralı yapı tatil tutanağında, ruhsata aykırı alanın toplam yaklaşık 2.016 m2 olarak belirlendiği, bu bağlamda, "aykırılıktan etkilenen alan büyüklüğü"nü net bir şekilde saptamayan yapı tatil tutanağına dayanılarak tesis edilen para cezası verilmesine ilişkin dava konusu encümen kararında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar veridiği ve davalı tarafından yapılan istinaf başvurusu ise, … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararı ile reddedildiği görülmekte ise de; dava konusu işlemin dayanağı yapı tatil tutanağında tespit edilen ruhsat ve eki projesine aykırı imalatların sıralandığı ve ruhsata aykırı biçimde inşa edilen 4. katın 294 m2, arka bahçe alanının 4x210=840 m2, toplam ruhsatsa aykırı alanın 1134 m2, etkilenen alanın 832 m2, toplam aykırılıktan etkilenen alanın 2016 m2 olduğunun belirtildiği; bu nedenle, 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesinde belirtilen usule uygun, somut ve ayrıntılı tespitler içerdiği sonucuna varılan yapı tatil tutanağında tespit edilen imalatların, inşaat alanının doğru tespit edilip edilmediği hususu başta olmak üzere, yapı tatil tutanağının fiili duruma uygun olup olmadığı, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin ikinci fıkrasının alt bentleri uyarınca artırım sebeplerinin bulunup bulunmadığı, vb. hususların açıklığa kavuşturulması amacıyla yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılacak keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporuna göre karar verilmesi gerekmekte olup; eksik incelemeye dayalı olarak dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşüncesiyle, anılan kararın yukarıda belirtilen gerekçe ile onanmasına dair Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.