Danıştay 6. Daire Başkanlığı

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/10301 E.  ,  2023/2362 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, ... Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binada ve komşu parselde izinsiz imalat yapıldığından bahisle, tespit edilen ve ruhsata bağlanamayacağı anlaşılan tüm izinsiz imalatlarla birlikte, binanın tamamının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13/b maddesi uyarınca yıkımına ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni'nin … tarihli ve … sayılı kararının iptali talep edilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; 22/07/1983 onanlı 1/1000 ölçekli Bogaziçi Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında ve Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında konut alanında kalan dava konusu yapıya … tarih ve … sayılı inşaat ruhsatı verildiği, iskanının bulunmadığı, anılan yapıya ilişkin olarak … tarih ve cilt no:… sayılı yapı tatil tutanağı düzenlenerek yıkım kararı alındığı, anılan kararın iptali istemiyle ... İdare Mahkemesi'nin E:… dosyasına açılan davada yürütmenin durdurulması kararı verilmesi üzerine … tarih ve … sayı ile mührün kaldırıldığı, su basman kotunun 0,74 cm tecavüzlü olmasına istinaden … tarih ve … sayılı … nolu yapı tatil tutanağının, … tarih ve … sayılı … nolu yapı tatil tutanağının ve … tarihli … sayılı … nolu yapı tatil tutanağının düzenlendiği, ... İdare Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyasında iptal kararı verilmişse de Danıştay Altıncı Dairesi'nin 28/03/1990 tarihli, E:1988/2768, K:1990/484 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulduğu, Mahkemesince bozma kararına uyularak davanın reddine karar verildiği ve kararın kesinleştiği, Danıştay kararında yer verildiği üzere su basmanı seviyesindeyken yıkım kararı verilen yapıda kazanılmış hak ilkesinin işletilemeyeceği anlaşılmakla … tarih ve … sayılı … nolu yapı tatil tutanağının düzenlenerek İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararı ile 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13/a maddesine istinaden yıkım kararı alındığı, daha sonra … tarih ve … sayılı şikayet üzerine yapılan denetim neticesi düzenlenen … tarih ve … sayılı … nolu yapı tatil tutanağı ile daha önce yıkım kararı verilen yapı ile anılan parsele komşu, mülkiyeti dava dışı kişilere ait … ada, … parsel ve kadastral boşluğa çelik kontrüksiyon kaçak ilavelerin yapıldığının, aykırılıklar için meri mevzuat uyarınca ruhsat verilemeyeceğinin tespit edilmesi üzerine, dava konusu encümen kararı ile mülkiyeti davacıya ait … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan bina ile … ada … parsel sayılı taşınmaz üzerindeki binada kiracı olarak bulunan ... İşl. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından … ada, … parsel ve kadastral boşluğa yapılan çelik kontrüksiyonların İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararı ile yıkımına karar verilmesi üzerine görülmekte olan davanın açıldığı, uyuşmazlık konusu olayda öncelikle mülkiyeti davacıya ait bulunan, 22/07/1983 onanlı 1/1000 ölçekli Bogaziçi Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında ve Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında konut alanında kalan dava konusu İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmazda bulunan yapıya verilen … tarih ve … sayılı inşaat ruhsatı kapsamında davacının kazanılmış hakkı bulunup bulunmadığının irdelenmesi gerektiği, davacının anılan yapının inşaatının durdurulması üzerine … İdare Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyasında verilen iptal kararını inceleyen Danıştay Altıncı Dairesi'nin 1988/2768, K:1990/484 sayılı kararında özetle; " 22/11/1983 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun Geçici 4. maddesinde, Boğaziçi kıyı, sahil şeridi ve öngörünüm bölgesinde 22/07/1983 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planları ile konut kullanımına ayrılmış ancak yapı yapılmamış olan yerlerde yeşil alan statüsünün uygulanacağının belirtildiği, bu yasa hükmüne göre daha önce konut alanında bulunan öngörünüm bölgesindeki yerlerin yeşil alan statüsüne alındığı, ancak daha önce yapılan yapıların kazanılmış hak olarak kabul edildiği, davacının 31/03/1982 tarihli inşaat ruhsatını aldığı anlaşılmakta ise de, gerek Sulh Hukuk Mahkemesince yapılan tespit, gerekse mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu verilen raporlarda yapının henüz temel aşamasında sömel betonlarının bazıları atılmış iken durdurulduğu belirtildiğinden, ortada daha önce yapılmış ve korunması gereken bir yapı bulunmadığının" kabul edildiği, ... İdare Mahkemesince bozma kararına uyularak davanın reddine karar verildiği ve kararın kesinleştiği, yargı kararı ile de kabul edildiği üzere davacının 31/03/1982 tarihli ruhsat kapsamında yapılmış bir yapısı ve dolayısıyla da kazanılmış bir hakkının söz konusu olmadığı anlaşılmakla, şikayet üzerine yapılan denetimde İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı yıkım kararına da atıfta bulunarak anılan yapıya ilişkin olarak tutulan … tarih ve … sayılı … nolu yapı tatil tutanağı ile yeni tespit edilen aykırılıklarla birlikte ruhsata bağlanamayacağı açık olan yapının … ada, … parseldeki kısmının tamamının yıkımına ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı, ancak, mülkiyeti davacıya ait taşınmazda (… ada … parsel sayılı) kiracı olarak bulunan dava dışı ... Gıda Restoran İşl. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapıldığı taraflar arasında tartışmasız olan, … ada, … parsel sayılı taşınmaz (mülkiyeti dava dışı üçüncü kişilere ait) ile kadastral boşluğa çelik konstrüksiyonlarla yapılan kaçak ilavelerin yıkım kararının değerlendirilmesinde,… ada, … parsel sayılı taşınmaz ile kadastral boşluğa çelik konstrüksiyonlarla yapılan kaçak ilavelerin mülkiyetinin davacıya ait olmadığı, yani anılan ilavelerin maliki olmayan davacının anılan kaçak ilavelere ilişkin yıkım kararının iptali istemiyle açtığı davada meşru ve kişisel bir menfaatinin bulunmadığı, dolayısıyla dava ehliyetinin olmadığı sonucuna varılarak, davanın kısmen esastan reddi, kısmen ehliyet yönünden reddi yolundaki kararına karşı istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, davacının maliki olduğu … ada, … parseldeki taşınmazlarla, … ada, … parseldeki taşınmazların bir bütün oluşturduğu, bu nedenle komşu parsele ruhsatsız olarak inşa edildiği öne sürülen imalatların yıkımında davacının kişisel, güncel ve meşru bir menfaatinin bulunduğu belirtilerek, İdare Mahkemesince davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesinde hukuki isabet bulunmadığı, öte yandan davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin kısmı hakkında 2577 sayılı Kanun’un 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın ilgili mahkemeye gönderilmesine ilişkin verilen kararın kesin, diğer bir deyişle temyiz incelemesine kapalı olduğu, Mahkeme kararının davanın reddine ilişkin kısmının ise temyize açık olması nedeniyle, davanın reddine yönelik istinaf başvurusunun bu aşamada incelenmesi ve karara bağlanmasına hukuken olanak bulunmadığı, İdare Mahkemesi tarafından uyuşmazlığın tamamı hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği belirtilerek, davacının istinaf isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, yeniden karar verilmek üzere dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine ilişkin … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı üzerine, ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla (yukarıda belirtilen davanın reddine ilişkin karardaki gerekçeyle) davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu kararda; uyuşmazlığa konu olayda; davalı idare elemanlarınca davacıya ait taşınmaz üzerindeki yapıya yönelik olarak 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. maddesinde öngörülen şekilde, inşaatın tamamının ruhsatsız olduğunun belirtilmediği, kiracı şirket tarafından komşu … ada, … parsel ve kadastral boşluğa işgali bulunan 418,00 m² çelik konstrüksiyon kaçak ilave, 36,00 m² WC, … ada, … parsel içerisinde 76,50 m² çelik konstrüksiyon ilave, 75,00 m² mutfak ve binanın … Sokak cephesinde 170,00 m² çelik konstrüksiyon kaçak ilave yapıldığının tespit edildiği gerekçesiyle mühürlendiği, … ada, … parsel sayılı taşınmazda mevcut yapının ruhsatlı olup olmadığına ilişkin belirleme bulunmadığı gibi encümen kararında yeniden ruhsat verilemeyeceğinin belirtildiği, bu durumda; İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmazda mevcut yapıya kiracı şirket tarafından komşu parsellere ve kadastral boşluğa ilave imalatlar yapıldığı tespitini içeren yapı tatil tutanağı esas alınarak, yeniden ruhsat verilemeyeceğinden bahisle, 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 13/a maddesi uyarınca yapı tatil tutanağında belirtilen aykırılıklarla birlikte yapının tamamının yıkımı yönünde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediği belirtilerek, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; dava konusu taşınmazın temel inşaatı hakkında 31/03/1982 yılında yapı ruhsatı düzenlendiği, 1983 yılında ise yapı tatil tutanağı düzenlenerek yıkım kararı alındığı, yürütmeyi durdurma kararı üzerine 1987 yılında mührün kaldırıldığı, ancak su basman kotunun 0,74 cm tecavüzlü olması nedeniyle 1988 yılında 3 adet yapı tatil tutanağı düzenlendiği, inşaat izni verilmemesi nedeniyle açılan davanın ise retle sonuçlandığı, 1991 yılında yeniden yapı tatil tutanağı düzenlenerek, yıkım kararı alındığı, bilahare şikayet üzerine ise dava konusu işlemin tesis edildiği, yapılan imalatların ruhsata bağlanamayacağından yapının tamamı hakkında yıkım kararı verildiği, bu nedenle yapının tamamı hakkında verilen yıkım kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :

Davacı tarafından; temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan temyize konu kararın onanması gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Usul ve hukuka uygun olan temyize konu kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY :

İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, ... Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binada ve komşu parselde izinsiz imalat yapıldığından bahisle, tespit edilen ve ruhsata bağlanamayacağı anlaşılan tüm izinsiz imalatlarla birlikte binanın tamamının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13/b maddesi uyarınca yıkımına ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni'nin … tarihli ve … sayılı kararının tesis edilmesi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 1. maddesinde; Bu Kanunun amacının; İstanbul Boğaziçi Alanının kültürel ve tarihi değerlerini ve doğal güzelliklerini kamu yararı gözetilerek korumak ve geliştirmek ve bu alandaki nüfus yoğunluğunu artıracak yapılanmayı sınırlamak için uygulanacak imar mevzuatını belirlemek ve düzenlemek olduğu, 3. maddesinin (e) bendinde; Boğaziçi Alanındaki yapıların bu Kanun hükümlerine ve imar planları esaslarına göre yapılacağı, aykırı olanların derhal yıkılacağı veya yıktırılacağı, 13. maddesinde ise; a) İnşaat ruhsatı olmayan yapılar, b) Yapının, inşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırı yapılmış bölümleri, c) Boğaziçi İmar Müdürlüğünce mühürlenerek yapımı durdurulmuş yapıların mühürlendikten sonra yapılan ilaveleri, d) Yapılarda kullanma izni verildikten sonra imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentilerin yıktırılacağı, hüküm altına alınmıştır.

Anılan Kanunun Geçici 4. maddesinde ise, "Boğaziçi kıyı, sahil şeridi ve öngörünüm bölgelerinde 22/7/1983 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli imar uygulama planları ile konut kullanımına ayrılmış, ancak yapı yapılmamış olan yerlerde yeşil alan statüsü uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; 22/07/1983 onanlı, 1/1000 Ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Uygulama İmar Planında konut alanında kalan dava konusu taşınmazın temel yapısı hakkında 31/03/1982 tarihli yapı ruhsatı düzenlendiği, yapı kullanma izin belgesinin ise bulunmadığı, ruhsata rağmen inşaata başlanılmadığı ve daha sonraki tarihlerde hafriyatının yapılarak 5 veya 6 münferit sömel döküldüğünden bahisle 30/03/1983 tarihli yapı tatil tutanağı ile taşınmazın mühürlendiği, taşınmaz sahibi tarafından temel üstü yapı ruhsatı verilmesi talebinin reddedilmesi üzerine açılan davada ise, işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesi'nin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararının temyiz edilmesi üzerine; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu hükümlerine göre, 22/11/1983 tarihi itibarıyla daha önce konut alanında bulunan öngörünüm bölgesindeki yerlerin yeşil alan statüsünü alındığı, ancak daha önceki yapıların kazanılmış hak olarak kabul edileceği, dava konusu taşınmaz hakkında 1982 yılında yapı ruhsatı düzenlenmiş ise de, gerek adli yargı yerince, gerekse de Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporlarda, yapının henüz temel aşamasında sömel betonlarının bazılarının atılmış iken durdurulduğu, ortada daha önce yapılmış ve korunması gereken bir yapı bulunmadığı, bu nedenle ruhsat verilmemesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle Danıştay Altıncı Dairesi'nin 28/03/1990 tarihli, E:1988/2768, K:1990/484 sayılı kararıyla bozularak, davanın reddine karar verildiği, ayrıca anılan taşınmazda izinsiz imalata devam edildiğinden bahisle 1988 yılında üç adet yapı tatil tutanağı düzenlendiği ve 1991 yılında yıkım kararı verildiği, gelen şikayetler üzerine ise 19/06/2015 tarihli dayanak yapı tatil tutanağının düzenlenerek, dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmıştır.

Uyuşmazlıkta; İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, ... Mahallesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binaya izinsiz olarak 76,50 m² çelik konstrüksiyon ilave, 75,00 m² mutfak ve binanın … Sokak cephesinde 170,00 m² çelik konstrüksiyon ilave yapı ile komşu … ada, … parsel sayılı taşınmaza ve kadastral boşluğa yine izinsiz olarak 418,00 m² çelik konstrüksiyon ilave yapı ve 36,00 m² wc yapıldığından bahisle … tarihli, … sayılı yapı tatil tutanağı düzenlendiği, 22/07/1983 onanlı, 1/1000 Ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Uygulama İmar Planında konut alanında kalan taşınmazın imar dosyasında yapılan incelemede ise yasallığına dair herhangi bir belgenin bulunmaması nedeniyle, tespit edilen izinsiz imalatlarla birlikte yapının tamamının yıkımına karar verildiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla; dava konusu taşınmazın temel yapısı hakkında 31/03/1982 tarihli yapı ruhsatı düzenlenmiş ise de, yukarıda anılan Danıştay kararında da belirtildiği üzere, taşınmazı yeşil alan statüsü olmaktan kurtaracak daha önce yapılmış ve korunması gereken bir yapı bulunmadığı gibi, ilerleyen yıllarda izinsiz olarak yapılan dava konusu binanın ve imalatların ise yürürlükte bulunan imar planı hükümlerine göre ruhsata bağlanma imkanının da olmadığı, taşınmaza ilişkin davacı tarafından da yapının yasallığını ortaya koyan herhangi bir bilgi/belge sunulmadığı görüldüğünden, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;

1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,

2.Yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, dava konusu işlemin iptaline dair … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K… sayılı kararının BOZULMASINA,

3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 07/03/2023 tarihinde kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.