HSK’nın 04/11/2021 tarih ve 1111 sayılı kararı gereğince İstanbul 3. ve 4. FSHHM'nin 11/11/2021 tarihi itibarıyla faaliyete geçirilmesine, 1. FSHHM'de görülmekte olan tek esaslı dava, iş ve arşiv dosyalarının Mahkememize devrine karar verildiğinden; ...

1.FSHHM'nin ... E. sayılı davası Mahkememize tevzi edilerek ... E. sırasına kaydı yapılmakla, taraflar arasında Mahkememizde görülmekte bulunan Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğü davasının yapılan açık yargılamasının sonunda.

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davalının "..." başlıklı ... numaralı faydalı model belgesinin tescil ile koruma altına alındığını, 551 sayılı KHK uyarınca sadece "yenlilik" unsuru ihtiva eden buluşların faydalı model belgesi verilerek koruma altına alınabileceğini, davalının söz konusu buluşunun uzun yıllardan beri kullanılan, yurtdışında ve yurtiçinde tescilli bir ürün olduğunu, Türkiye'de daha önce ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...,..., ... sayılı faydalı modeller ile koruma kapsamına alındığını, faydalı model belgesinin başvuru tarihinden önce Türkiye'de veya Dünya'nın herhangi bir yerinde patent/faydalı model belgesi başvuru tarihinden önce yayınlanmış ise konu başvurunun yeniliğini ortadan kaldırdığını, (md.156/3)( Mülga Patent KHK) Mülga Patent KHK gereğince “yeni, tekniğin bilinen durumunu aşan ve sanayiye uygun olan buluşların" korunmakta olduğunu, dolayısıyla yenilik vasfı taşımayan buluşların patent verilerek korunmasının mümkün olmadığını, 165. madde( Mülga Patent KHK) ile SMK'nın 83. maddesi uyarınca hükümsüzlüklerine karar verildiğini, davalının faydalı model belgesinde yer alan istemlerin hiçbirinin açık ve net olmadığını, KHK ve Patent Haklarının Korunması Hakkında Yönetmeliğin aradığı şartları barındırmadığını, Patent Haklarının Korunması Hakında KHK'nın(Mülga) madde 9 ile SMK kapsamının uygulama şeklini gösterir yönetmelik kapsamında uygun yazılmadığı ve koruma kapsamı - belirleme - yeterliliğinde olmadığını, hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini, her istemin açık ve öz olarak yazılması ve tarifnamede tanımlanan buluşun kapsamını aşmaması gerektiğini, davalının faydalı model belgesinde istemlerin açık olarak sektöre getirdiği yenilikten yoksun olduğunu, ayrıca yenilik unsuru sayılan tüm unsurların sektör tarafından yüzyıllardır kullanılan genel malzeme ve unsuru olduğunu, 551 sayılı KHK'nın (Mülga)165/c ve Patent Hakları Korunması Hakkında Yönetmeliğin 9. maddesi gereğince ve ayrıca buluş konusunun ilgili olduğu teknik alandaki bir uzmanın onu uygulamaya koyabilmesini mümkün kılacak yeterlilikte, açık ve tam olarak açıklanmamış olduğu için 551 sayılı KHK'nın 165/b maddesi gereğince hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini, bu sebeplerle ... numaralı faydalı model belgesinin, dava sonuçlanıncaya kadar SMK ile HMK'nın 389. maddesi gereğince 3. kişilere devrinin ihtiyati tedbir kararı verilerek engellenmesini, SMK'nın ilgili maddesi ile 551 sayılı KHK 158/2 hükmü gereğince davalının faydalı model belgesinden doğan hakların 3. kişilere karşı ileri sürülmesinin durdurulmasını, davalıya ait ... numaralı faydalı modelin; SMK'nın ilgili maddeleri ile 551 sayılı KHK'nın 165(a) hükmü gereğince hükümsüzlüğüne, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle: Davaya konu faydalı model belgesi hakkında Türk Patent ve Marka Kurumundan araştırma raporu düzenlenmesinin talep edildiğini, araştırma raporu düzenlenmesi talebinin amacının dava konusu ... numaralı faydalı modelin yeni ve sanayiye uygulanabilir olup olmadığının araştırılması olduğundan davanın hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiğini, dava konusu faydalı model ile ilgili araştırma raporu düzenlenmesi hakkında mülga 551 sayılı KHK'nın 160. maddesi, patentler için enstitü tarafından düzenlenmesi öngörülen, tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma raporunun faydalı model belgeleri için düzenlenmediğini, ancak faydalı model belgesi başvuru sahibi veya faydalı model belgesi sahibi tarafından, tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma raporu düzenlenmesinin Enstitü'den özel olarak talep edilmesi halinde tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma raporunun, faydalı model belgesi için de düzenlendiği şeklinde hükmün mevcut olduğunu, bir faydalı modelin tescil işlemleri aşamasında araştırma raporunun düzenlenmesinin zorunlu unsur olmadığını, müvekkili şirkete ait davaya konu faydalı model belgesinin de araştırma raporu düzenlenmeksizin tescile bağlanmış olduğunu, müvekkilinin de bu yasal hakkına dayanarak TPMK'dan faydalı modelinin yeni ve sanayiye uygulanabilir olup olmadığına ilişkin araştırma raporu düzenlenmesini talep ettiğini, araştırma raporunun müvekkiline ait faydalı modelin yeni ve sanayiye uygulanabilir olup olmadığı konusunda bilgi vereceğini, huzurda ikame edilen davanın konusunun müvekkili şirkete ait ... numaralı faydalı modelin yenilik vasfı olmadığı iddiasından bahisle hükümsüzlüğü talebi olduğunu, taraflarınca bu konuda TPMK'dan araştırma raporu düzenlenilmesinin talep edildiğini, davanın hukuki yararının bulunmadığını, açıkladıkları nedenlerle; mevsimsiz açılan davanın hukuki yarar yokluğundan reddini, müvekkili şirkete ait ... numaralı "..." isimli faydalı modelin sanayiye uygulanabilir ve yenilik vasfını haiz olduğunu, faydalı modelde yer alan istemlerin tamamıyla açık, anlaşılır ve net olduğunu, faydalı modelin tarifnamesi ve istemleri incelendiğinde tüm hususların en ince ayrıntısına kadar belirtildiğini, Türkçe kelimeler kullanıldığını, tüm imla kurallarına uyulduğunu, anlaşılmamaya mahal verecek hiçbir durumun olmadığını, bağımlı istemlerin bağımsız istemi açıklama niteliğinde olduğu ve bağımlı istemlerin amacına uygun bir şekilde düzenlendiğini, ayrıca müvekkiline ait faydalı modelin başvuru aşamasında şekli olarak TPMK tarafından davacının haksız iddiaları açısından incelendiği ve uygun bulunarak belgeye bağlanmış olduğunu, davanın hukuki yarar yokluğu ve aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle usulden reddini, aksi halde araştırma raporu sonucunun ve buna bağlı sürecin bekletici mesele yapılmasını, nihayetinde haksız ve hukuka aykırı davanın; müvekkili şirkete ait ... numaralı faydalı modelin yenilik vasfına haiz olması nedeniyle esastan reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

TPMK kaytıları istenmiş,

HMK'nın 266. maddesi gereği bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. 22/03/2019 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: Bilirkişi ...'in değerlendirmesi sonucunda; ... nolu "..." buluş başlıklı faydalı model belgesinin istemlerinin, ... nolu "..." buluş başlıklı faydalı model tarifnamesi ile karşılaştırılması sonucunda ... nolu "..." buluş başlıklı faydalı model belgesinin istemlerinin başvuru tarihi itibariyle yenilik unsuru taşımadığı, bilirkişi ...'in değerlendirmesi sonucunda; Davaya konu faydalı modelin yenilik vasfına haiz olduğu ve davacının sunduğu faydalı model başvurularının, davalı şirket adına belgeye bağlanmış faydalı model karşısında yenilik özelliğini kaybettirecek vasfının bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir. 12/01/2021 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: Davalıya ait 08/12/2015 başvuru tarihli ... nolu Faydalı model belgesinin ... ana ve ... bağlı istemden oluştuğu, başvuru tarihinden (en az 12 ay ) önce buluşun koruma kapsamını belirleyen (...) nolu bağımsız istemdeki ... unsurdan en az ... ve diğer 6 unsurdan (...) birinin başvuru tarihinden önce tek bir dokümanda bulunması durumunda söz konusu faydalı model belgesi için “yenilik" kriterinin karşılanmadığı sonucuna varılacağı, 07/03/2014 tarihinde başvurusu yapılmış olan ... nolu “Havuz ve deniz ayakkabısı" buluş başlıklı faydalı modelin 2 nolu isteminin, davalıya ait Faydalı Modelin (...) nolu isteminde yer alan Al(alt taban) , ... (ıslak zeminlerde yürünebilmesini sağlayan kaymaz tabakalar (...) ve ... sıcak ortamlarda ayağın sıcaktan etkilenmesini önleyen ısı yalıtım tabakaları olmak üzere 3 unsuru birden içerdiği, 551 Sayılı KHK'nın 144/5-ve 6. maddelerine göre istemler ve içeriklerinin incelendiği, sonuç olarak; ... nolu “..." buluş başlıklı faydalı modelin ... nolu bağımsız isteminin ve 1 nolu bağımsız isteme bağımlı olan 9 adet istemin yeniliğini ortadan kaldırdığını ve hükümsüzlük koşullarının mevcut olduğu kanaatine varıldığı bildirilmiştir. 14/06/2021 tarihli bilirkişi kurul ek raporunda özetle: Davalıya ait 08/12/2015 başvuru tarihli ... nolu Faydalı model belgesinin ... ana ve.. bağlı istemden oluştuğu, başvuru tarihinden (en az 12 ay ) önce buluşun koruma kapsamını belirleyen (...) nolu bağımsız ve (...) adet bağlı istemdeki unsurların başvuru tarihinden önce tek bir dokümanda bulunması durumunda söz konusu faydalı model belgesi için “yenilik" kriterinin karşılanmadığı sonucuna varılacağı, 07/03/2014 tarihinde başvurusu yapılmış olan ... nolu “Havuz ve deniz ayakkabısı" buluş başlıklı faydalı modelin 2 nolu isteminin , davalıya ait Faydalı Modelin (1) nolu isteminde yer alan Al(alt taban), ... (ıslak zeminlerde yürünebilmesini sağlayan kaymaz tabakalar (...) ve ... sıcak ortamlarda ayağın sıcaktan etkilenmesini önleyen ısı yalıtım tabakaları olmak üzere 3 unsuru birden içerdiği, 551 Sayılı KHK'nın 144/5-ve 6. maddelerine göre istemler ve içeriklerinin incelendiği, sonuç olarak; ... nolu “..." buluş başlıklı faydalı modelin ... nolu bağımsız isteminin ve ... nolu bağımsız isteme bağımlı olan 9 adet istemin yeniliğini ortadan kaldırdığını ve hükümsüzlük koşullarının mevcut olduğu kanaatine varıldığı bildirilmiştir. 25/04/2022 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: ... nolu faydalı model belgesinin ... nolu bağımsız isteminin ve bağımlı ... nolu bağımlı istemlerin ... delili karşısında yenilik kriterine sahip olmadığı, ... nolu faydalı model belgesinin ... ve ... nolu bağımlı istemlerinin sunulan deliller karşısında yenilik kriterine sahip olduğu, ... nolu faydalı model belgesinin açıklık kriterine sahip olduğu, ... nolu faydalı model belgesinin kapsam aşmama kriterine sahip olduğu, yani FM başvurusunun kapsamının aşılmadığı ve bu nedenlerle ... nolu faydalı model belgesi için kısmi hükümsüzlük koşullarının oluştuğu kanaatine varıldığı bildirilmiştir. 21/07/2023 tarihli bilirkişi kurulu ek raporunda özetle: Kök rapordaki değerlendirmelerinin teyit edilerek, açıklanan gerekçeler nedeniyle, ... nolu faydalı model belgesinin ... nolu bağımsız isteminin ve bağımlı ...nolu bağımlı istemlerin ... delili karşısında yenilik kriterine sahip olmadığı, ... nolu faydalı model belgesinin ... nolu bağımlı istemlerinin sunulan deliller karşısında yenilik kriterine sahip olduğu, ... nolu faydalı model belgesinin açıklık kriterine sahip olduğu, ... nolu faydalı model belgesinin kapsam aşmama kriterine sahip olduğu, yani FM başvurusunun kapsamının aşılmadığı, ve bu nedenlerle ... nolu faydalı model belgesi için kısmi hükümsüzlük koşullarının oluştuğu kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

Mahkememizce 25/04/2022 tarihli kök ve 21/07/2023 tarihli ek bilirkişi raporuna itibar edilmiştir.

Dava: TPMK nezdinde davalı adına tescilli ... numaralı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü ve sicilden terkinine ilişkindir. 6769 sayılı SMK 10/01/2017 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 6769 sayılı SMK' nın, 551, 554, 555 ve 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelerin hükümlerinin uygulanması başlığını taşıyan geçici 1. maddesinin 2. fıkrasında; "Bu Kanunun yayımı tarihinden önce yapılmış ulusal patent başvuruları ve faydalı model başvuruları, başvuru tarihinde yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır... patent ve faydalı modellerin hükümsüz kılınmasında, başvuru tarihinde yürürlükte olan mevzuat hükümleri uygulanır." hükmü gereğince, hükümsüzlük değerlendirilmesi mülga 551 sayılı KHK ve 551 sayılı KHK Uygulama Şeklini Gösterir Yönetmelik doğrultusunda yapılmalıdır. 551 sayılı KHK 154. maddesinde belirtildiği üzere;

156.maddesi hükmüne göre yeni olan ve 10. madde anlamında sanayiye uygulanabilen buluşlar faydalı model belgesi verilerek korunurlar. 551 Sayılı KHK 156. maddesinde; "Faydalı Model belgesi başvurusuna konu olan buluş, başvuru tarihinden önce Türkiye içinde veya dünyada herkesin ulaşabileceği şekilde yazılı olarak veya başka bir yolla açıklanmış veya yöresel veya ülke çapında kullanılmış ise yeni değildir. " hükmü yer almaktadır. 551 Sayılı KHK'nın "Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlük Halleri" başlıklı 165. maddesinde: "Aşağıdaki hallerde faydalı model belgesinin hükümsüz sayılmasına yetkili mahkeme tarafından karar verilir: a- Faydalı model belgesi konusunun, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 154 üncü, 155 inci ve 156 ncı maddelerinde belirtilen, hükümlere aykırılığı ispat edilmişse, b - Faydalı model belgesi konusu buluşun, buluş konusunun ilgili olduğu teknik alandaki bir uzmanın onu uygulamaya koyabilmesini mümkün kılacak yeterlikte, açık ve tam olarak tanımlanmadığı ispat edilmişse, c- Faydalı model belgesi konusunun, faydalı model belgesi verilmesi için yapılmış olan başvurunun kapsamı dışına çıktığı veya faydalı model belgesi 45 inci maddeye göre ayrılmış olan bir başvuruya veya 12 nci maddeye göre yapılan başvuruya dayandığı ve onların kapsamlarını aştığı ispat edilmişse, d - Faydalı model belgesi sahibinin, 157 nci maddeye göre faydalı model belgesi isteme hakkına sahip bulunmadığı ispat edilmişse. Faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü, zarar gören üçüncü kişiler veya Cumhuriyet Savcılığı vasıtasıyla ilgili resmi makamlar veya bu maddenin birinci fıkrasının (d) bendine göre, faydalı model belgesi isteme hakkına sahip kişiler tarafından talep edilebilir.

FM belgeleri için 551 Sayılı KHK 165/a madde kapsamında yenilik bulunmaması, 165/b kapsamında buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda bir uzmanın onu uygulamaya koyabilmesini mümkün kılacak yeterlikte, açık ve tam olarak tanımlanmamış olması ve 165/c madde kapsamında FM konusunun, yapılmış olan başvurunun kapsamı dışına çıkmış olması hükümsüzlük gerekçeleri arasında yer almaktadır. 551 Sayılı KHK 166. madde de yapılan atıf gereğince; "Faydalı model belgelerine ilişkin açık bir hüküm bulunmadığı ve faydalı model belgelerinin özelliği ile çelişmediği sürece, patentler için öngörülen hükümlerin, faydalı modeller için de uygulanacağı" düzenlenmiştir. Davacıya ait faydalı model belgesinde belirtilen istemlerin yorumlanmasında; 551 Sayılı KHK'nin 47. maddesi ve Patent KHK'nin Uygulanma Şeklini Gösterir Yönetmelik hükümleri ile birlikte aynı KHK'nin 83. maddesine göre değerlendirme yapılarak buluşun koruma kapsamının belirlenmesi gerekmektedir. Bu bakımdan, tescilli bir faydalı model belgesinin koruma sınırlarına dair istemlerin kapsamı tayin edilirken, esasen faydalı model belgesinin küçük/faydalı buluş niteliğinin de dikkate alınması gerekir. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2015/6216 E. 2016/2834 K. ve 15.03.2016 tarihli kararı) 551 sayılı KHK hükümleri, TPMK kayıtları, mevzuat, mahkememizce itibar edilen 25/04/2022 tarihli kök, 21/07/2023 tarihli ek bilirkişi raporu ve bütün dosya kapsamından: TPMK nezdinde ... numaralı faydalı model belgesinin, davalı ... LTD. ŞTİ. adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizce itibar edilen 25/04/2022 tarihli kök ve 21/07/2023 tarihli ek bilirkişi raporunda belirtildiği üzere: ... numaralı faydalı model belgesinin 1 numaralı bağımsız isteminin ve ... numaralı bağımlı istemlerinin yenilik kriterine sahip olmadığı, ... numaralı bağımlı istemlerinin yenilik kriterine sahip olduğu, ... numaralı faydalı model belgesinin açıklık kriterine ve kapsam aşmama kriterine sahip olduğu, yani FM başvurusunun kapsamının aşılmadığı, bu nedenlerle ... numaralı faydalı model belgesi için kısmi hükümsüzlük koşullarının oluştuğu kanaatine varıldığından, davanın kısmen kabulüne, TPMK nezdinde davalı ...adına tescilli ... numaralı faydalı model belgesinin; bağımsız ... numaralı ve bağımlı ... numaralı istemlerinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, kararın kesinleşmesine müteakip kesinleşmiş karar örneğinin ilgili sicile işlenmek üzere TPMK'ya gönderilmesine karar verilmiştir.

DAVANIN KISMEN KABULÜNE,

1.TPMK nezdinde davalı ...adına tescilli ... numaralı faydalı model belgesinin; bağımsız 1 numaralı ve bağımlı ... numaralı istemlerinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine,

2.Kararın kesinleşmesine müteakip kesinleşmiş karar örneğinin ilgili sicile işlenmek üzere TPMK'ya gönderilmesine,

3.Alınması gereken 269,85 TL ilam harcından peşin harcın mahsubu ile eksik 238,45 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

4.Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5.Davanın kısmen reddi nedeniyle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6.Davacı tarafça yatırılan başvuru harcı ve peşin harcın toplamı olan 62,80 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

7.Davacı tarafça yapılan 4.000 TL bilirkişi ücreti, 200,80 TL posta/tebligat ücreti olmak üzere toplam 4.200,80 TL yargılama giderlerinden; davanın kısmen kabul/kısmen reddi nedeniyle 2.853,46 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

8.Davalı tarafça yapılan 7.500 TL bilirkişi ücreti ile 357,00 TL posta/tebligat gideri olmak üzere toplam 7.857 TL yargılama giderlerinden; davanın kısmen reddi nedeniyle 2.619 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına,

9.Taraflarca fazla yatırılan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talepleri halinde iadesine, Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde İSTİNAF YASA YOLU AÇIK olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 09/11/2023 Katip ...