Yargıtay Onama ve Bozma Kararı Nedir? Sonuçları (2026 Rehberi)
Yargıtay'ın onama ve bozma kararları nedir, ne sonuç doğurur? Avukatlar için güncel içtihatlarla onama kavramını ve uygulama detaylarını açıklıyoruz.
Onama Kararı Nedir?
Yargıtay'ın "onama" kararı, ilk derece mahkemesi veya istinaf mahkemesi tarafından verilen hükmün kanuna ve usule uygun bulunduğunu gösterir. Başka bir ifadeyle, temyize konu olan karar, Yargıtay incelemesinden geçtikten sonra hukuka uygun görülürse Yargıtay ilgili kararı onar. Böylece, hüküm kesinleşme aşamasına geçer ve artık o karar üzerinde Yargıtay nezdinde tekrar bir inceleme yapılamaz (karar düzeltme dışında). Onama ile birlikte mahkeme kararı kesinleşir ve icra edilebilir niteliğe kavuşur.
Bozma Kararı Nedir?
Bozma kararı ise Yargıtay’ın, temyize konu edilen kararın hukuka veya usule aykırı olduğu sonucuna varmasıdır. Bu durumda Yargıtay, kararı bozarak dosyayı yeniden karar verilmek üzere ilgili mahkemeye gönderir. Mahkeme, Yargıtay’ın bozma gerekçelerine uymakla yükümlüdür ancak bazı hallerde direnme kararı da verebilir. Bozma kararı, hükmün kesinleşmesini engeller ve yargılamayı devam ettirir.
Onama Kararının Sonuçları
Yargıtay’ın onama kararı ile birlikte, ilk derece veya istinaf mahkemesi kararı kesinleşir. Kesinleşme ile birlikte kararın icrası mümkündür ve tarafların aynı konu hakkında tekrar dava açması engellenir (res judicata). Ayrıca, onama kararının tebliği ile birlikte karar düzeltme süresi başlar. Onama kararının tebliği usulüne uygun yapılmazsa, bu sürenin başlaması da söz konusu olmaz. Nitekim, aşağıdaki karar bu hususun altını çizmektedir:
(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi, E. 2009/3985, K. 2009/5000, T. 07.05.2009
Yargıtay'ın onama kararının usulünce tebliğ edilmemesi halinde, taraflar için karar düzeltme süresinin başlamayacağı ve tebliğ işlemi geçerli olmadan kesinleşme sonucunun doğmayacağı vurgulanmıştır.
Onama Harcı ve Maliyetler
Yargıtay’ın onama kararı verdiği hallerde, temyiz eden tarafın onama harcını ödemesi gerekmektedir. Onama harcı miktarı, ilgili yasal düzenlemelere göre değişiklik gösterebilir ve tarafların sorumluluğu Yargıtay ilamında açıkça gösterilir. Yanlış harç alınması veya harç miktarının düzeltilmesi de mümkündür:
1. Hukuk Dairesi, E. 2012/15855, K. 2012/13651, T. 23.11.2012
Onama kararı verilmiş, ancak harç miktarı sehven yanlış yazılmıştır. Yargıtay, bu tür hataların düzeltilebileceğini ve davalının gerçek sorumlu olduğu harç miktarının karar altına alınmasına hükmetmiştir.
Yargıtay, onama harcı ile ilgili olarak önceki kararın kaldırıldığı durumlarda önceki onama kararına göre harç alınamayacağına da hükmetmiştir:
(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi, E. 2011/5275, K. 2011/8290, T. 31.05.2011
İlk onama kararı kaldırılmışsa, önceki karara dayanılarak onama harcı alınması mümkün değildir; yalnızca geçerli olan son karar dikkate alınır.
Onama ve Bozma Arasındaki Farklar
| Özellik | Onama | Bozma |
|---|---|---|
| Kararın geçerliliği | Karar kesinleşir | Karar ortadan kalkar |
| İcra kabiliyeti | İcra edilebilir | Yeniden yargılama gerekir |
| Yargıtay’ın rolü | Hukuka uygun bulur | Hukuka aykırılık tespit eder |
| Harç yükümlülüğü | Onama harcı alınır | Bozma harcı alınmaz |
| Yargılama süreci | Sona erer | Devam eder |
Onama Kararı İçin Şartlar
Yargıtay’ın onama kararı verebilmesi için, istinaf veya ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olması gerekir. Temyiz dilekçesiyle ileri sürülen hususlar, Yargıtay tarafından incelenir. Eğer temyiz sebepleri yerinde görülmez ve dosyadaki karar hukuka aykırı bulunmazsa onama kararı verilir. Onama kararı verilebilmesi için, temyiz süresinin geçirilmemiş olması ve temyiz ehliyetinin bulunması gerekir.
Onama kararı, karar düzeltme yolu açık olmak üzere veya kapalı olarak verilebilir. Karar düzeltme yolu açık ise, tebliğden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabilir; aksi halde karar kesinleşir.
Onama Kararında Tebliğ Usulü
Onama kararının taraflara usulüne uygun tebliği büyük önem taşır. Usulüne uygun tebliğ yapılmadıkça, karar düzeltme süresi başlamaz ve karar kesinleşmez. Tebligat Kanunu’na ve ilgili tüzük hükümlerine uygun olmayan tebligatlar geçersizdir. Bu husus, aşağıdaki Yargıtay kararında açıkça vurgulanmıştır:
(Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi, E. 2009/3985, K. 2009/5000, T. 07.05.2009
Onama kararının usulüne uygun tebliği yapılmadıkça, tebliğ işlemi geçersiz sayılır ve karar düzeltme ile kesinleşme süreci başlamaz.
Onama Kararı ve Zamanaşımı
Onama kararı ile birlikte hüküm kesinleştiğinden, bu andan itibaren zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemeye başlar. Kesinleşen kararın icrası, kesinleşme şerhinin mahkeme tarafından dosyaya işlenmesiyle birlikte mümkündür. Zamanaşımı açısından, kararın kesinleşme tarihi esas alınır. Özellikle para alacaklarında, ilamlı icra takibinin başlatılması için kesinleşme beklenirken, bazı istisnai hallerde derhal icra kabiliyeti de mümkündür (istisna olarak ihtiyati tedbir kararlarında olduğu gibi).
Onama Kararı Sonrası Karar Düzeltme Yolu
Onama kararına karşı karar düzeltme yolu açıktır. Karar düzeltme süresi, onama kararının usulüne uygun olarak tarafa tebliğinden itibaren işlemeye başlar ve 15 gündür. Karar düzeltme yolunda, Yargıtay’ın onama kararında açık bir hukuka aykırılık yapıldığı iddia edilmelidir. Karar düzeltme talebi reddedilirse, dosya kesin olarak kapanır. Bu süreçte, onama kararının kaldırılması ve yeni bir karar verilmesi de mümkündür:
(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi, E. 2011/5275, K. 2011/8290, T. 31.05.2011
Yargıtay, önceki onama kararını kaldırıp yeni bir onama kararı verdiğinde, öncekine göre alınan harçlar geçersiz olur ve yeni karara göre işlem yapılır.
Onama Kararında Sık Yapılan Hatalar
- Tebliğ Hataları: Onama kararının usulüne uygun tebliğ edilmemesi, karar düzeltme ve kesinleşme sürecini geciktirir. Tebligat Kanunu'na aykırı tebligatlar geçersizdir.
- Harç Hesaplama Hataları: Onama harcı miktarının sehven yanlış belirlenmesi, tarafların fazla veya eksik ödeme yapmasına yol açar. Yargıtay, bu hataları düzeltebilir.
- Süre Kaçırılması: Karar düzeltme süresi, tebliğden itibaren başlar. Tebliğ tarihi yanlış takip edilirse hak kaybı doğabilir.
- Yanlış Onama Harcı Alınması: Kaldırılmış bir onama kararına göre harç alınması mümkün değildir.
İçtihat Pro ile Onama Kararı Araştırmasında Hızlı Çözüm
Yargıtay onama ve bozma kararlarının ayrıntılarını, 10.819.580 karar arşiviyle ve 976 kanun metniyle İçtihat Pro’da hızlıca bulabilirsiniz. Klasik anahtar kelime aramasından, yapay zekalı doğal dil sorgusuna ve semantik (anlamsal) aramaya kadar üç farklı arama modu ile, ihtiyacınız olan güncel ve emsal kararları saniyeler içinde bulmanız mümkün. Üstelik, yıllık 2.866 TL’lik fiyatıyla yerleşik içtihat platformlarının (yıllık 34.200–48.000 TL) ve yapay zeka odaklı platformların (yıllık 60.000–80.000 TL) katbekat altında. Siz de ücretsiz kaydolup sistem üzerinde sınırlı arama yapabilir, tüm Yargıtay onama kararlarını keşfetmek için buraya tıklayabilirsiniz.
Bu makale bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için profesyonel hukuki danışmanlık almanız önerilir.
Sık Sorulan Sorular
Onama kararı nedir?
Onama kararı, Yargıtay’ın istinaf veya ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bularak kesinleştirmesidir. Bu karar ile hüküm icra edilebilir hale gelir.
Onama kararının tebliği neden önemlidir?
Onama kararının usulüne uygun tebliği, karar düzeltme ve kesinleşme süresinin başlaması için zorunludur. Geçersiz tebligat durumunda bu süreler işlemeye başlamaz.
Onama harcı nasıl hesaplanır?
Onama harcı, davanın niteliğine ve tutarına göre yasal tarifeye göre belirlenir. Yargıtay ilamında harç miktarı açıkça gösterilir ve yanlışlık olması halinde düzeltilebilir.
Onama ve bozma kararının farkı nedir?
Onama kararı ile mahkeme kararı kesinleşir ve icra edilebilir olur; bozma kararı ile ise karar kaldırılır ve dosya yeniden görülmek üzere mahkemeye gönderilir.
Onama kararına karşı hangi yol açıktır?
Onama kararına karşı karar düzeltme yolu açıktır; bu yol, onama kararının tebliğinden itibaren 15 gün içinde kullanılabilir.
