10. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmiş, Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş ve Mahkemece bozma doğrultusunda yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiş, Dairemizce yapılan inceleme sonucunda karar bozulmuştur. Mahkemece bozma doğrultusunda yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... vekili ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının Suudi Arabistan Büyükelçiliğine bağlı Suudi Arabistan Lisesinde 1988/Eylül döneminden 1998 yılı Haziran ayının sonuna kadar çalışmış olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

1.Davalı Büyükelçilik vekili; davanın zamanaşımına uğradığını, yetkili mahkemede dava açılmadığını, husumet yönünden itiraz ettiklerini, davanın usul ve yasaya aykırı olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Kuruma diğer davalı tarafından verilmiş işe giriş bildirgesi olmadığını, açılan davanın haksız olduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur.

Mahkemenin 27.05.2014 tarihli ve 2003/289-2014/346 Esas ve Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne, davacının Suudi Arabistan Büyükelçiliği bünyesindeki Suudi Arabistan Lisesinde hizmet akdi ile 01.09.1988 - 30.06.1998 tarihleri arası 9 yıl 10 ay çalıştığının tespitine dair karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesince 15.10.2015 tarih ve 2014/23442 - 2015/18619 Esas ve Karar sayılı ilamı ile "Somut olayda; Suudi Arabistan ile Türkiye arasında akdedilmiş sosyal güvenlik sözleşmesi ve dosya kapsamına göre topluluk sigortası da bulunmamaktadır. Bu durumda davacının ancak, 506 sayılı Kanun'un 7 nci maddesi kapsamında geçici görevle yabancı ülkeye gönderilmişse sigortalılığının kabulü mümkündür. Ancak; anılan madde kapsamında sigortalı sayılabilmek için sigortalının malullük - yaşlılık - ölüm, iş kazalarıyla meslek hastalıkları, hastalık, analık sigorta kolları bakımından sosyal güvenliğinin işin yapıldığı ülke Sosyal Sigorta Merciince karşılanmaması, Türk-işveren tüzel kişi ise, şirket merkezinin Türkiye'de bulunması, gerçek veya tüzel kişi Türk işverenin Türkiye'de iş yapmak şartı aranmaksızın Türkiye'de tescil edilmiş ya da tescil edilebilir nitelikte işyerinin olması, Türk işveren ile Türk işçi arasında yabancı ülkede yerine getirilecek iş görme edimine ilişkin bireysel iş sözleşmesinin Türkiye'de yapılması, Türk işçinin iş bu yazılı ya da sözlü hizmet sözleşmesinin Türk işçiye yüklediği iş görme ediminin yerine getirilmesi gereği olarak yurt dışında yaşamasının sürekli olmayıp geçici nitelik taşıması, geçicilik kavramının nitelendirilmesinde zaman sınırlaması yoksa da bu görevin yurt dışında sürekli yaşamayı gerekli kılmaması koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekir.

Mahkemece; yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular kapsamında herhangi bir araştırma ve irdeleme yapılmamıştır. Bu nedenle, davalı işverenin Türkiye’deki işyeri sicil dosyası ile davacının sigorta sicil ve varsa işyeri şahsi sicil dosyalarının getirtilmesi, Türk işverenin yabancı ülkede üstlendiği işin niteliği ile davacının görevdeki geçiciliğe ilişkin koşulların araştırılması, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ve inceleme ile yazılı gerekçelerle karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir."denilerek kurulan hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Bozma İlamı Sonrası Mahkeme Kararı

Mahkemenin 02.07.2021 tarih ve 2016/113 -2021/640 Esas ve Karar sayılı kararı ile davacı adına davalı işveren tarafından işe giriş bildirgesinin verilmediği, davalının yabancı ülke sınırları olan Büyükelçilik bünyesinde olduğu, Türkiye'de iş yeri dosyası açtırmadığı ve sigortalı Türk işçi çalıştırmadığı, Suudi Arabistan Krallığı Eğitim Bakanlığı Kültür İşleri Bakan Yardımcısı tarafından davacı hakkında düzenlenmiş performans değerlendirme raporuna göre davacının 1989-1998 yılları arasında ... Suudi Arabistan Lisesinde İslam Kültür Dersi ve Sosyal Bilimler dersleri öğretmeni olarak çalıştığı, davacının Ürdün vatandaşlığından 21.04.1993 tarihinde Türk vatandaşlığına geçtiği, nizalı dönemde davalı işveren tarafından SGK Başkanlığına işe giriş bildiriminin yapılmadığı ve prim ödemesinin bulunmadığı, taraflar arasında ikili anlaşma bulunmadığından, davalı yabancı ülke işverenliği tarafından davacı adına sigorta prim ödemesine yönelik irade gösterilmediği, geçici görev ile veya topluluk sigortası kapsamında yurt dışında Türk işveren bünyesinde çalıştırılma şartı söz konusu olmadığı anlaşılmakla ve bir başka ülke hakimiyetindeki iş yerine müdahale edilmesinin mümkün olmadığı, 506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinde yazılan sigortalı sayılma şartları sağlanmadığı gerekçeleri ile davanın reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece 13.01.2022 tarih ve 2021/10368 -2022/363 Esas ve Karar sayılı ilamı ile "Eldeki davada, Suudi Arabistan ile Türkiye arasında akdedilmiş sosyal güvenlik sözleşmesi ve dosya kapsamına göre topluluk sigortası da bulunmamaktadır. Ancak davacının Türkiye de bulunan Suudi Arabistan Büyükelçiliğine ait ... Suudi Arabistan Lisesi Müdürlüğünde İslam Kültür ve Sosyal Bilimi Dersleri Öğretmeni olarak görev yaptığı anlaşılmaktadır. Sigortalılık İşlemleri Hakkındaki Genelgeye göre büyükelçilik, konsolosluk mensuplarının özel hizmetlerinde çalışanlardan gönderen devlette veya üçüncü bir devlette sigortalılıklarını belgeleyemeyenler ile Türkiye’de ikamet etmekte iken buralarda çalıştırılan Türk vatandaşlarından ilgili işverenler tarafından Kurumumuza bildirimleri yapılanlar Ülkemiz mevzuatına tabi tutulmuşlardır. Buna göre Mahkemece esasa girilerek yapılacak değerlendirme sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve inceleme ile yazılı gerekçelerle karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir." denilmek suretiyle Mahkemece verilen kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozma İlâmına Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamı ve Yargıtay ilamı birlikte değerlendirildiğinde ... Suudi Arabistan Lisesi Müdürlüğünün ilgili makama başlıklı yazısında davacının 1989-1998 yılları arasında Suudi Arabistan Lisesinde islam kültür dersi ve sosyal bilimler dersleri öğretmeni olarak çalıştığı, yine Suudi Arabistan Krallığı Eğitim Bakanlığı Kültür İşleri Bakan Yardımcısı tarafından düzenlenen iş performans değerlendirilmesinde davacının Suudi Arabistan Krallığı dışındaki sözleşmeli öğretmen olan davacı ile ilgili performans değerlendirmesi yapıldığı, duruşmada dinlenen tanık beyanlarından davacının Suudi Arabistan Lisesinde 01.09.1988-30.06.1998 arası çalıştığının anlaşıldığı gerekçesiyle; davanın kabulüne, davacının Suudi Arabistan Büyükelçiliği bünyesindeki Suudi Arabistan Lisesinde hizmet akdi ile 01.09.1988 - 30.06.1998 tarihleri arası 9 yıl 10 ay çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... ... Büyükelçiliği vekili temyiz başvuru dilekçesinde; kararın usul ve yasaya aykırı olup, Viyana sözleşmesi gereği diplomatik dokunulmazlığın korunması gerektiğini belirtilerek kararın bozulması istenmiştir.

2.Davalı Kurum vekili temyiz başvuru dilekçesinde; kararın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğunu belirtilerek kararın bozulması istenmiştir. C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 86 ıncı maddesinin dokuzuncu fıkrası hükümleridir.

3.Değerlendirme

1.Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalılar vekillerinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Açıklanan sebeple; Davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

18.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.