20. Hukuk Dairesi

Dava, YİDK marka kararı iptali istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İşlem dosyasının incelenmesinde; davacının 2019/108106 sayılı "...+şekil" ibaresinin 41. sınıfta yer alan hizmetler yönünden tescili için davalı Kuruma marka tescil başvurusu yaptığı, Markalar Dairesi Başkanlığınca davalı şirketin "..." ibareli markalarına dayalı olarak, SMK'nın 6/1. maddesi uyarınca başvurunun reddine karar verildiği, davacı başvurucu tarafından bu karara yapılan itirazın ise YİDK'nın 2020-M-11013 sayılı kararıyla, bağımsız ayırt edici unsuru "..." ibaresini haiz başvuru ile bağımsız ayırt edici unsuru "..." ibaresi olan ret gerekçesi markalar arasında reddedilen mal ve hizmetler bakımından iltibas ortaya çıkabileceği kanaatine varılarak reddedildiği, anlan YİDK kararının 08.01.2021 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, davanın ise iki aylık yasal süre içerisinde 12.02.2021 tarihinde açıldığı anlaşılmıştır.

İlk derece mahkemesince taraf markaları arasında, başvuru kapsamında yer alan tüm hizmetler bakımından, SMK'nın 6/1 maddesi uyarınca iltibas koşullarının oluştuğu kabul edilerek yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiş olup, kararı istinaf edenin sıfatı ve istinaf itirazları gözetildiğinde istinaf incelemesine konu uyuşmazlık, taraf markaları arasında SMK'nın 6/1. maddesi anlamında iltibas bulunup bulunmadığı noktasındadır. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 6/1. maddesi uyarınca, tescil başvurusu yapılan bir markanın, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile aynılığı ya da benzerliği ve kapsadığı mal veya hizmetlerin aynılığı ya da benzerliği nedeniyle, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile halk tarafından ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali varsa itiraz üzerine başvuru reddedilir. Açıklanan hüküm çerçevesinde markalar arasında iltibasa yol açacak derecede bir benzerlik olup olmadığının tespitinde her iki markaya konu işaretin, ayırt edici ve baskın unsurları dikkate alınarak bütünü itibariyle görsel, işitsel ve anlamsal olarak bıraktıkları izlenimin esas alınması gerekmektedir. Burada öncelikle iltibas (karıştırılma) kavramının da açıklanması gerekmektedir. İltibas, iki ayrı marka karşısında bulunan kişilerin, bu markaların benzerliği sebebiyle sunulan mal veya hizmetlerin aynı işletmeye veya ekonomik olarak bağlantı içerisinde bulunan işletmelere ait olduğunu düşünmeleri veya düşünme ihtimalleridir (Savaş Bozbel, Fikri Mülkiyet Hukuku, İstanbul 2015, s. 408-409). İltibas ihtimalinin değerlendirilmesinde ölçü, bu işin ilgilisi veya uzmanı değil, ortalama tüketicilerdir. Öte yandan, markaların ayırt edicilik güçlerinin de iltibas ihtimalinin değerlendirilmesinde dikkate alınması gerekmektedir.

Somut uyuşmazlık yönünden, öncelikle, taraf markalarında ortak olarak yer alan "..." ibaresinin niteliğinin tartışılması gerekmektedir. Bilindiği üzere "..." İzmir'in Selçuk ilçesi sınırlarında bulunan antik bir kentin adıdır. UNESCO Dünya Mirası listesine de eklenen antik kent, turistik açıdan da oldukça iyi bilinen bir yerdir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 26.11.1999 tarih ve 1999/5790-9590 E.-K. sayılı kararında, "... ülkemizdeki şehir, bölge veya maruf mahal isimlerinin tek bir sözcük olarak bir kişi lehine marka olarak tesciline olanak tanımak, bu isimlerin artık başkaları tarafından markalarında kullanılamayacağı sonucunu ortaya çıkaracaktır. Örnek verilmek gerekirse İstanbul, Ankara veya İzmir veya dava konusu olayda olduğu gibi İstanbul'un maruf bir ilçesinin adı olan sadece "..." sözcüğünün bir kişi adına marka olarak tescil edilmesi halinde, bu sözcük artık bir kişinin tekelinde kalacak ve bu şekilde bir kamu adı başkaları tarafından markalarında kullanılamayacaktır. Zira, yerleşen uygulamaya göre, bu isim, markanın "kök" sözcüğü olacak ve iltibas iddiası ile diğer marka başvurularının önlenmesine neden teşkil edecektir. 556 sayılı KHK'nın genel amacı dikkate alındığında böyle bir imtiyazın kimseye tanınmaması gerekir. Bu şekildeki şehir, ilçe veya maruf yerleşim yerlerinin isimlerini teşkil eden sözcükler hangi ürünün markası olarak kullanılacak ise, onunla birlikte tesciline imkan verilmesinin anılan yasal düzenlemenin amacına daha uygun olduğu görüşünün benimsenmesi de bu şekilde böyle bir markayı kullanmak isteyenlerin menfaat dengelerinin korunması bakımından da uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Bu ilkeye göre, örneğin "İstanbul" ve "Ankara" adları coğrafi işaretlerle karışmaya meydan vermeyecek şekilde, "..." gibi kullanılacağı mamul veya hizmetin nevi ile birlikte ancak işaret olarak kullanılabilecek ve bunun sonucu marka olarak tescili mümkün olabilecektir." denilmiştir. O halde coğrafi yer adlarının, coğrafi işaret anlamını taşımamak kaydıyla yanlarına ilave yapılması suretiyle marka olarak tescilinin mümkün olduğunun kabulü gerekir. Nitekim Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 04.06.2018 tarih ve 2016/11850 E.-2018/4241 K. sayılı ilamında da, aynı ilkeler tekrar edilmiş ve kötüniyetli yapılmadığı sürece başkalarının da aynı coğrafi yer adını farklı bir takım eklerle marka olarak tescil ettirmesinin mümkün olduğu kabul edilmiştir.

Bu açıklamalardan sonra somut olaya dönüldüğünde; dava konusu başvuruda çekişmeli "..." ibaresinin yanında "..." ve "..." ibareleri, redde mesnet alınan davalı şirketin 41. sınıf hizmetlerde tescilli markalarındaki "..." ibaresinin yanında ise "..." ibareleri yer almaktadır. Bu hale göre, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin yerleşik içtihadı kapsamında dava konusu başvuruda yeterli ayırt edicilik sağlanmış olup, davalının itiraza mesnet markalarında da "..." ibaresi tek başına tescilli değildir. Yine dosya kapsamında, davalının "..." ibaresine 41. sınıf hizmetlerde ayırt edicilik kazandırdığı da ispatlanmamıştır. O halde, bilinen bir antik kentin adı olması nedeniyle herkesin kullanımına açık "..." ibaresi iltibas değerlendirmesinde dikkate alınmayacağından ve başvuruda yeterli ayırt edicilik de sağlandığından, Dairemizce, somut uyuşmazlıkta SMK'nın 6/1. maddesindeki iltibas koşullarının oluşmadığı kanaatine varılmıştır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 08.06.2016 gün ve E.2014/11-696, K.2016/778 sayılı kararı uyarınca iltibas değerlendirmesinin hakimlik mesleğinin gerektirdiği genel hukuki bilgi ile çözümlenmesi mümkün olduğundan Dairemizce bu yönden dosyada mevcut bilirkişi raporundaki tespitlere itibar edilmemiş, ayrıca bir bilirkişi incelemesine de gerek görülmemiştir. Her ne kadar davalı taraf, dava konusu başvuruya SMK'nın 6/4 ve 6/5. maddesine dayalı olarak da itiraz etmiş ise de, taraf markaları benzer olmadığından, davalı şirketin bu iddiası sonuca etkili bulunmamıştır.

Bu itibarla, taraf markaları arasında SMK'nın 6/1. maddesi anlamında iltibas bulunmaması nedeniyle davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı şekilde davanın reddi doğru görülmemiş,

HMK'nın 353/1-b-2. maddesinde, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden, Dairemizce, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

1.Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince KABULÜ ile Ankara 5. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 20/10/2021 gün ve 2021/40 Esas - 2021/372 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

2.Davanın KABULÜ ile; YİDK'nın 2020-M-11013 sayılı kararının İPTALİNE,

3.Harçlar Kanunu'na göre alınması gereken 427,60-TL maktu karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 59,30-TL harcın mahsubu ile bakiye 368,30-TL'nin davalılardan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

4.Davacı kendisini vekille temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümlerine göre belirlenen 25.500,00-TL maktu vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

5.Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan 1.750,00-TL bilirkişi ücreti, 93,50-TL tebligat ve posta masrafı ile istinaf aşamasında yapılan 77,50-TL tebligat masrafı, 220,70-TL istinaf kanun yoluna başvurma harcından oluşan toplam 2.141,70-TL yargılama giderine, 59,30-TL başvurma harcı, 59,30-TL peşin harç tutarı eklenerek oluşan toplam 2.260,30-TL'nin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

6.Davalılar tarafından ilk derece ve istinaf aşamasında yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

7.Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen davacıya iadesine (HMK m.333),

8.Davacıdan peşin olarak alınan 80,70-TL maktu istinaf karar ve ilam harcının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

9.İstinaf aşamasında duruşma açılmadığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına dair, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile 15/03/2024 tarihinde HMK'nın 361. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere karar verildi. GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH: 10/04/2024