17. Hukuk Dairesi

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

: Av. ......

............Karar sayılı kararı aleyhine taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunduğundan dosyanın yapılan incelemesi sonunda;

Davacı vekili dava dilekçesinde;......... tarihinde müvekkil.........eşi ve küçük çocuklarının annes........'un bulunduğu ......... plakalı aracın tek taraflı sebebiyet vermiş olduğu trafik kazası sebebiyle vefat ettiğini, müvekkillerinin mağdur olduklarını, annelerinin desteğinden mahrum kaldıklarını, müvekkillerinin desteğinin araçta yolcu konumunda bulunduğundan kazada kusurunun bulunmadığını, kazaya sebebiyet veren aracın kaza tarihinde...... bulunmadığından davanın ...... yöneltildiğini, açıklanan bu nedenlerle; şimdilik ....... TL maddi tazminatın davalı ........ alınarak müvekkillerine ödenmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın yetkili mahkemede açılmadığını, yetkili mahkemenin..........olduğunu, açılan davayı kabul etmediklerini, müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, davacı iddialarının ispatlanması gerektiğini, müvekkili şirket aleyhindeki kesin ve somut delillere dayanmayan haksız ve hukuka aykırı davanın reddini ve gerekli yerlerden raporların alınması hususunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

1.İlk Derece Mahkemesinin İlk Kararı:

İlk derece mahkemesince, davanın kısmen kabulü ile, davacı ......... yönü ile davanın reddine, davacı .......yönü ile; her ne kadar hesap bilirkişi raporuna göre tazminat alacağı.........TL olarak hesap edilmiş ise; %..müterafik kusur indirimi yapılmak suretiyle ........ TL maddi tazminatın davalı sigorta şirketine başvuru tarihinden ........gün sonrası olan...........tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, davacı ........ yönü ile; her ne kadar hesap bilirkişi raporuna göre tazminat alacağı ......... TL olarak hesap edilmiş ise; %....... müterafik kusur indirimi yapılmak suretiyle ........ TL maddi tazminatın davalı sigorta şirketine başvuru tarihinden........gün sonrası olan ....... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, davacı ........ yönü ile; her ne kadar hesap bilirkişi raporuna göre tazminat alacağı .......TL olarak hesap edilmiş ise; ........müterafik kusur indirimi yapılmak suretiyle ....... TL maddi tazminatın davalı sigorta şirketine başvuru tarihinden .......gün sonrası olan ........ tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, davacı ........ yönü ile; Her ne kadar hesap bilirkişi raporuna göre tazminat alacağı.........TL olarak hesap edilmiş ise; %.........müterafik kusur indirimi yapılmak suretiyle ...... TL maddi tazminatın davalı sigorta şirketine başvuru tarihinden......gün sonrası olan ....... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, davacı .... yönü ile; Her ne kadar hesap bilirkişi raporuna göre tazminat alacağı ..... TL olarak hesap edilmiş ise; %.. müterafik kusur indirimi yapılmak suretiyle ....... TL maddi tazminatın davalı sigorta şirketine başvuru tarihinden .. gün sonrası olan..... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

2.Dairemiz Kaldırma Kararı: Mahkemece verilen karar davacılar vekilince ve davalı vekilince istinaf edilmekle Dairemizin..... tarih ve ........karar sayılı ek karar ilamında; Somut olayda, yerel mahkemece alınan kusur raporları;

1........ havale tarihli raporda; "Kazanın oluşumunda Sürücü .....'un ...... oranında kusurlu olduğunu, ....n ise ..... oranında kusurlu olduğu",

2.Bilirkişi heyetince hazırlanan ...... tarihli raporda; "Kazanın oluşumunda Sürücü....oranında kusurlu olduğunu, müteveffa...... ise kazada ...oranında kusurlu olduğu" tespit edilmiştir. 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun "tazminat miktarının tayini" başlıklı 43. maddesinde ........... hakimin, tazminatın türü ve kapsamının derecesini, durum ve mevkiinin gereğine ve hatanın ağırlığına göre belirleyeceği belirtilmiş; "Tazminatın tenkisi" başlıklı........ise; zarar gören taraf, zarara razı olduğu veya kendisinin eylemi zararın doğmasına ya da zararın artmasına yardım ettiği ve zararı yapan kişinin durum ve mevkiini ağırlaştırdığı takdirde hakimin, zarar ve ziyan tutarını indirebileceği veya zarar ve ziyanı hüküm altına almaktan vazgeçebileceği açıklanmıştır.

Somut olayda; davacılar desteğinin, yolcu taşımaya elverişli olmayan ve taşıma yapılması yasak olan traktörün çamurluk kısmında yolculuk ettiği; traktörün hakimiyeti kaybedip kaymaya başlaması üzerine düşüp traktörün altında kaldığı ve öldüğü; bu itibarla, davacılar desteğinin ölüm sebebi de gözetildiğinde, kendi can güvenliği için tehlikeli biçimde traktörde yolculuk etmek suretiyle zararın doğumunda etkili olduğu olayda müterafik kusurunun bulunduğu anlaşılmaktadır.

Buna göre, mahkemece; trafik sigortası bulunmadığı için davalının zarardan sorumluluğunun doğmasına neden olan traktörün tek taraflı kaza yaptığı, kazanın oluşumunda traktör sürücüsü dışında kusurlu kimsenin bulunmadığı, desteğin çamurlukta yolculuk etmesinin ancak müterafik kusur olarak değerlendirilebileceği hususları gözetilmek suretiyle; sigortasız araç sürücüsünün tam kusuruna göre tazminat hesaplamasın yapılması konusunda, rapor düzenleyen bilirkişiden ek rapor alınıp, BK'nun 44. maddesi .... uyarınca maddi tazminattan makul oranda hakkaniyete uygun müterafik kusur indirimi...... yapılması ile oluşacak sonuç dairesinde karar verilmesi gerekir....... Bu nedenle, sürücü tam kusurlu kabul edilmek suretiyle, müteveffanın müterafik kusurlu olarak değerlendirilmemesi isabetsizdir.

Kabule göre; Davacılar her ne kadar birlikte dava açmış iseler de, aralarındaki hukuki bağ ihtiyari dava arkadaşlığı mahiyetindedir. İhtiyari dava arkadaşlarının birlikte dava açtıkları durumda da esasen birden fazla dava olduğu dikkate alınarak, her bir davacı yönünden lehine hükmedilen tazminat miktarına göre kendisini vekille temsil ettiren davacı lehine, reddedilen her bir dava yönünden de kendisini vekille temsil ettiren davalı taraf lehine ayrı ayrı vekalet ücreti takdir edilmesi gerektiği gözden kaçırılarak, ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmemesi hatalı olmuştur.

Davalı vekilinin istinaf itirazlarının incelenmesinde:

Hükme esas alınan bilirkişi raporunun incelenmesinde asgari geçim vergi indirimide nazara alınarak net asgari ücret üzerinden hesaplama yapıldığı anlaşılmıştır. Dosya içerisinde mevcut evraklara göre desteğin kaza tarihinde çalışıp çalışmadığı ev hanımı olup olmadığına ilişkin mahkemece herhangi bir tespitin yapılmadığı anlaşılmıştır. Öncelikle desteğin kaza tarihinde çalışıp çalışmadığı ev hanımı olup olmadığının tespiti ile desteğin ev hanımı olduğunun tespiti halinde, zararın hesaplanması sırasında olup olmadığının tespiti ile desteğin ev hanımı olduğunun tespiti halinde, zararın hesaplanması sırasında esas alınan asgari ücret, bir çalışmanın karşılığı değil ekonomik bir değer taşıyan yaşamsal faaliyetlerin sürdürülmesinin karşılığı olduğundan ücretle fiilen çalışanlara uygulanmak için getirilen asgari geçim indiriminin, ücretli bir çalışmanın söz konusu olmadığı ev hanımı olan destekten dolayı uğranılan zararın hesaplanması sırasında dikkate alınamayacağı gözetilerek zarara ilişkin gelirinin ....’siz net asgari ücret üzerinden aktif-pasif devre ayrımı yapılmaksızın tüm hesap süresi pasif devre kabul edilerek .......siz net asgari ücret üzerinden hesaplanması ve dosya içerisinde bulunan nüfus kaydına göre desteğin kaza tarihinde 18 yaşından küçük .......isimli çocuklarının bulunmasına bu itibarla murisin kaza tarihinde 18 yaşından küçük 7 çocuğu olmasına rağmen hükme esas alınan bilirkişi raporunda 5 çocuk dikkate alınarak hesaplama yapılmış olması yerinde görülmemiştir..........

Bu itibarla HMK'nun 353/1-a,6 maddesi uyarınca, sair hususlar bu aşamada incelenmeksizin davalı vekili ile davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır. "şeklindeki gerekçeli kararı ile kaldırılmıştır.

3.İlk Derece Mahkemesince Kaldırma Sonrası Verilen Karar:

İlk derece mahkemesince; davacı.........yönünden davanın kabulü ile;........ tarihli hesap bilirkişi raporunda hesap edilen..... TL tazminat miktarında %.....müterafik kusur indirimi yapılarak belirlenen ........ TL tazminat miktarına taleple bağlı kalınarak ..... TL maddi tazminatın........ tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, davacı ...... yönünden; davanın kısmen kabulü ile;.......... tarihli hesap bilirkişi raporunda hesap edilen .... TL tazminat miktarında %....müterafik kusur indirimi yapılarak belirlenen..... TL maddi tazminatın ........ tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, davacı........yönünden; davanın kısmen kabulü ile; .....tarihli hesap bilirkişi raporunda hesap edilen ....... TL tazminat miktarında %......müterafik kusur indirimi yapılarak belirlenen.......TL maddi tazminatın..... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, davacı ...... yönünden; davanın kısmen kabulü ile;....... tarihli hesap bilirkişi raporunda hesap edilen .... TL tazminat miktarında %...müterafik kusur indirimi yapılarak belirlenen .......TL maddi tazminatın... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, davacı .....yönünden; davanın kısmen kabulü ile;........ tarihli hesap bilirkişi raporunda hesap edilen ........ TL tazminat miktarında %........müterafik kusur indirimi yapılarak belirlenen ....... TL maddi tazminatın....... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, davacı .........yönünden; davanın kısmen kabulü ile; ....... tarihli hesap bilirkişi raporunda hesap edilen ..... TL tazminat miktarında %.......müterafik kusur indirimi yapılarak belirlenen ....... TL maddi tazminatın .... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacılar vekili ve davalı vekili süresinde istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde; mahkemenin tazminat hesabını hatalı yaptığı daha fazla olması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde; başvuru şartının yerine getirilmediğini, kazanın kara yolunda meydana gelmediğini, davacı........yönünden önceki kararın kesinleştiğini ve de davacının aracın işleteni olduğunu tazminata hak kazanmadığını, kusuru kabul etmediklerini, hesap raporunun hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir. C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, trafik kazası nedeniyle maddi tazminat davasına ilişkindir.

2.İlgili Hukuk .....

3.Değerlendirme

HMK 355 md. gereğince istinaf sebepleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde;

3.1.Dosyanın incelenmesinde, kazanın ...... tarihinde tek taraflı trafik kazası olarak meydana geldiği tespit edilmiştir.

Kazaya ilişkin dosyadan alınan kusur raporlarında traktör sürücüsünün asli murisin tali kusurlu olduğu tespit edilmiş ise de daha önce verilen kaldırma kararında da izah edildiği üzere kazanın tek taraflı trafik kazası olduğu murisin gerekli güvenlik önlemi almadan traktörde yolculuk yaptığından dolayı müterafik kusurlu olduğu kazanın meydana gelmesinde traktör sürücüsünün tam kusurlu olduğu anlaşılmıştır. .............. (KTK)’nun 2. maddesinde bu Kanunun, karayollarında uygulanacağı belirtildikten sonra, bu kural biraz daha genişletilerek aynı maddenin (a) ve (b) fıkralarındaki durumlarda da uygulanabileceği öngörülmüş; karayolu tanımına girmediği halde genel trafiğin kullanımına açık olan yerler “karayolu gibi” kabul edilmiştir. Bu bağlamda, karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler ile, erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolu araçlarına ayrılan kısımlarında da, bu Kanun hükümlerinin uygulanacağı; bu haliyle, toplu trafiğin bulunduğu yerler ile karayoluyla bağlantısı olan yerlerin de bu kapsama alındığı belirtilmiştir.

Anılan yasal düzenlemeler gereğince kamunun yararlandığı tüm yollar karayolu tanımı içindedir. Bu açıdan karayolunda taşıt trafiğine kamu yönetimince izin verilip verilmemesi önemli olmayıp fiilen bu amaçla kullanılması yeterlidir. Yine karayolu zemininin asfalt, beton, taş veya toprak olması arasında herhangi bir fark bulunmamaktadır. Bu açıdan köy, orman, dağ, tarla ve yayla yolları da kara yoludur. ............... sayılı...........’nun uygulanması için kazanın mutlaka ........meydana gelmesi gerekmeyip karayolu ile bağlantısı olan bir alanda meydana gelmesi halinde de .......meydana gelmiş gibi kabul edilmektedir. Bu nedenle meydana gelen zarar teminat kapsamındadır. .........................: Trafik için, kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlardır, ve Trafik kazası: ......... üzerinde hareket halinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm,yaralanma ve zararla sonuçlanmış olan olaydır, şeklinde tanımlanmıştır. Dosyanın incelenmesinde kazanın her ne kadar toprak yolda meydana geldiği anlaşılmakta ise de dosya içerisinde bulunan belgelerden toprak yolun ana yola bağlantılı olduğu için bu yerinde yol kabul edilmesi gerektiği anlaşıldığından istinaf itirazı yerinde görülmemiştir.

3.3. Mahkeme dosyasının incelenmesinde kazanın ......... tarihinde meydana geldiği, davacı .........., kaza sırasında aracı oğlunun kullandığını ve de kazada eşini kaybettiği ve bu sebepten dolayı destek tazminatı talebinde bulunduğu anlaşılmıştır. Mahkemece ilk kararında davacının aracın işleteni olduğunu ayrıca davacının.....yaşındaki oğlunun araç kullanmasına müsaade ettiğinden sorumlu olduğunu ve kendi kusuruna dayanarak tazminat isteyemeyeceği gerekçesiyle davasının reddine karar verildiği kararın davacı tarafından istinaf edildiği ancak bu yöne ilişkin istinaf incelemesi yapılmadığı anlaşıldığından önceki kararın kesinleştiği iddiasının yerinde olmadığı tespit edilmiştir.

Dosya içerisindeki araç kayıtlarından kaza yapan traktörün ...........adlarına kayıtlı olduğu ve davacı ........adına kayıtlı olmadığı anlaşılmıştır. Davacının eşinin vefat ettiği kazanın meydana gelmesinde davacının kusurunun bulunmadığı kaza anında evde bulunmadığı dava dışı sürücünün muris annesinin isteği ve inisiyatifi ile traktörü kullandığı da anlaşıldığından davacının tazminata hak kazanamayacağına yönelik istinafı yerinde görülmemiştir.

3.4.Trafik kazası sonucu bedensel zarara uğrayan ve buna dayalı olarak iş gücü kaybı tazminatı isteminde bulunan hak sahiplerinin bakiye ömürlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Gerçek zarar hesabı, özü itibariyle varsayımlara dayalı bir tespit olduğundan gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. Bu nedenle yapılan bilimsel çalışmalar sonucu “......” adı verilen ..........” hazırlanmış olup bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içermesi ve yargı mercileri arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından Dairemizce de tazminata esas bakiye ömür sürelerinin belirlenmesinde .............’nun kullanılmasının uygun olacağına karar verilmiştir.

Öte yandan ............Trafik Kanunu’nun .....ıncı maddesindeki .......Genel Şartlar’a yapılan atıf hükmü iptal edilmiştir. Söz konusu iptal kararı sonrası,............ Genel Şartlar ve ekindeki cetvellerle getirilen ve iş gücü kaybı tazminatının hesaplanmasında uygulama alanı bulan %.....teknik faiz ile devre başı ödemeli belirli süreli rant formülünün uygulanması artık mümkün değildir. Tazminatın, .. teknik faiz uygulanmadan, ..... yerleşik uygulamaları ile kabul edilen progresif rant formülü kullanılarak hesaplanması gerekir...........Bu sebeple hesaplamada ............. ve progresif rant yönteminin esas alınmasında bir aykırılık görülmemiştir. Bu itibarla; davacılar vekilinin ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b,1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

1.Davacılar ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2.Alınması gereken 427,60 TL istinaf karar ve ilam harcına peşin yatırılan 179,90 TL istinaf karar ve ilam harcının mahsubu ile eksik kalan 247,70 TL harcın davacılardan alınarak Hazine'ye irad kaydına,

3.Alınması gereken 11.990,93 TL istinaf karar ve ilam harcına peşin yatırılan 2.997,75 TL istinaf karar ve ilam harcının mahsubu ile eksik kalan 8.993,18 TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye irad kaydına,

4.İstinaf masrafının istinaf eden taraflar üzerinde bırakılmasına,

5.Duruşma açılmadığından istinaf vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

6.Gider avansından harcanmayan kısmın talep halinde ilgilisine iadesine,

7.Kararın kesin olması nedeniyle tebligatların ve harç tahsil/iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yapılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca miktar itibariyle KESİN olarak oybirliği ile karar verildi. ..