7. Hukuk Dairesi

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DAVALILAR :1-SINIRLI SORUMLU 196 NOLU ÖZLEM ÇAYIROVA OTOBÜS VE MİNİBÜSCÜLER KARAYOLU YOLCU TAŞIMA KOOPERATİFİ - ... :2-SINIRLI SORUMLU 79 NOLU BALÇIK SARAN ŞEHİRLERARASI TAŞIMACILIK OTOBÜSÇÜLER MİNÜBÜSÇÜLER KOOPERATİFİ - ...

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; S.S. 196 Nolu Özlem Çayırova Otobüs ve Minibüsçüler Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifi ile S.S. 79 Nolu Balçık Saran Şehirler arası Taşımacılık Otobüsçüler Minibüsçüler Kooperatifinin birleştiğini, Müvekkili ...'ın Gebze 7. Noterliğince düzenlenen 07.12.2011 tarih ve ... yevmiye numaralı devir sözleşmesi (EK-I) ile S.S. 79 Nolu Balçık Saran Şehirler arası Taşımacılık Otobüsçüler Minibüsçüler Kooperatifi hissesini, 1.000 TL karşılığında, Sadiç AYDIN isimli şahıstan devraldığını, devir tarihi itibariyle müvekkilinin, 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu m. 56'da düzenlenen üyelik şartlarını haiz olduğunu, sonrasında S.S. 79 Nolu Balçık Saran Şehirler arası Taşımacılık Otobüsçüler Minibüsçüler Kooperatifi, Nacak Seyahat Tur. Nak, İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... birleşerek 8.S. 196 nolu Özlem Çayırava Otobüs ve Minibüsçüler Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifi kurulduğunu, kurulan bu yeni Kooperatif için Kocaeli Büyükşehir Belediyesi UKOME Başkanlığı'nın 26.02.2014 tarih, 2014/84 sayılı kararı (EK-2) ve Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin 15.01.2015 tarih, 2015/L1 sayılı kararları (EK-3) ile 52 araç için D4 yetki belgesi düzenlendiğini, ancak müvekkil, hissesine isabet eden araçtan ve bu aracın işletilmesinden elde edilen gelirden hiçbir şekilde yararlanamadığını, müvekkilinin tüm çabalarına rağmen kendisine D4 yetki belgesi verilmediği gibi yani araç (plaka) tesisi de yapılmadığını, bunun üzerine davalı S.S. 196 Nolu Özlem Çayırova Otobüs ve Minibüsçüler Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifine Kocaeli 6. Noterliğince düzenlenen 27.02.2019 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname gönderildiğini, cevaben muhatap kooperatif birleşmeyi inkar ettiğini, sadece anlaşma bulunduğumu, S.S. 79 Nolu Balçık Saran Şehirler arası Taşımacılık Otobüsçüler Minibüsçüler Kooperatifinin faaliyetlerine devam ettiğini, kooperatifin eşitlik ilkesi gereğince kooperatifin tüm üyelerine eşit davranması gerektiğini, aynı şekilde 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m.23 de “Ortaklar bu kanunun kabul etiği esaslar dahilinde hak ve vecibelerde eşittir.” Hükmü bulunduğunu, buna karşın kooperatif üyelerinin bir kısmı D-4 yetki belgesi alarak hisselerine karşılık gelen aracın işletilmesi ile kazanç sağlamakta iken, müvekkilinin de içinde bulunduğu bazı üyelerin DA yetki belgesi alamaması ve bu nedenle kazanç kaybından kaynaklanan zarara uğradığını, yukarıda açıklanan nedenlerle, davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Mahkemece de takdir edileceği üzere, herkes haklarını kullanırken ve borçlarını öderken her şeyden önce iyi niyetli olmak durumunda olduğunu, hukuk hiçbir şekilde kötü niyeti korumaz. Sayın davacı tarafın dilekçesindeki beyanları, anlattığı olay örgüsü, hem maddi gerçeğe hem de hukuki gerçeğe aykırı olduğu gibi aynı zamanda iyi niyetten de yoksun olduğu, lakin, davacı müvekkillerinden SS 79 Nolu Baltçık Saran Koop. Üyesi olduğunu, Müvekkil kooperatif tarafından davacı dahil tüm üyelerine müteaddit defa kooperatif ana sözleşmesi gereği kendisine bir araç almasını ve D4 belgesinden faydalanmasını istendiğini, davacı bu güne kadar bu şartı yerine getirmediği gibi eldeki haksız ve kötü niyetli davayı açtığını, oysa, gerek UKOME kararı, gerekse de kooperatif ana sözleşmesi gereği, davacının UKOME tarafından verilmiş olan D4 belgelerinden faydalanması için, kendisine ait aracının olması gerekmekte olduğunu, şartları taşımayan davacının buna rağmen eldeki davayı açmış olması gerçekten izaha muhtaç olduğunu, esasında kooperatif ana sözleşmesi gereği Üyelik şartlarını kaybetmiş olan davacı ile ilgili ihraç işlemleri yapılması gerekirken, iyi niyetli müvekkili SS 79 Nolu Balçık Saran Koop. davacıya D4 belgesinden faydalanması için gerekli şartları oluşturmasını istediğini, bu şartları yerine getirmediğini, müvekkili S.S, 196 Nolu Özlem Çayırova Otobüs ve Minibüsçüler Karayolu Yolcu Taşıma Koopereatifi ile SS 79 Nolu Balçık Saran Kooperatifinin birleşme iddiasının doğru olmadığını, koaperatif üye kayıt defterlerinde de bu hususun gerçekliğinin anlaşılacağını, müvekkili kooperatifler ite Nacak Seyahat Tur. Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... firmaları arasında hukuki veya fiili bir bağın olmadığını, Nacak Seyahat Tur. Nak. İnş, San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 21 D4 belgesinin zaten mevcut olduğu, SS 79 Nolu Balçık Saran Kooperatifinin hiçbir D4 belgesi bulunmadığını, UKOME'nin kararı ve yönlendirmesi ile Nâcak firmaları ve müvekkili $S 79 Nolu Balçık Saran Kooperatifinin birleşene olmadan “ortak hareket” etmeleri ve bu kapsamıda yeni bir kooperatif kurmaları istendiğini, bu aşamadan sonra S.S. 196 Nolu Özlem Çayırova Otobüs ve Minibüsçüler Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifi kurulduğunu, kurucuların tamamen farklı kişiler olduğunu, ancak bu şekilde kooperatif kurulması şartıyla UKOME tarafından ek 32 D4 yol belgesinin verileceğinin bildirildiğini, nitekim bu aşamadan sonra 32 D4 yol belgesi UKOME tarafından verildiği ve D4 belge sayısının toplamda 21 den 53'e çıktığını, taraflar arasında birleşmenin olmadığını, davacının üyesi bulunduğu SS 79 Nolu Balçık Saran Kooperatifi üyelerinin kullanımına UKOME tarafından 32 adet D4 belgesi tahsis edildiğini, bu belgelerden davacı dahil SS 79 Nolu Balçık Saran Kooperatifi üyelerinin tamamının faydalanma ve yararlanma hakkının olduğunu, fakat bu imkandan faydalanmak için davacı dahil isteyen her üyenin kendisine ait aracının olması bu aracında bizzat güzergahta çalıştırması gerektiğini, aracın çalıştırmasından sonra ancak bir gelir elde edebileceğini, aksi halde bu D4 belgeleri baştı başına ekonomik değeri olan şirket hisse senedi olmadığını, izah edilen nedenlerle, her iki müvekkili yönünden ayrı ayrı davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bahse konu kooperatifler arasında birleşme olmadığı yönünde hüküm kurulmasının açıkça hatalı ve hukuka aykırı olduğunu, UKOME başkanlığınca düzenlenen D4 yetki belgelerinden üyeler bihaber iken belgelerin keyfi olarak dağıtıldığını, mezkur keyfi uygulama kooperatif kanunu md. 23'e göre eşitlik ilkesine aykırı olduğunu, davacının aidat ödemelerine ilişkin incelemelerin dava dışı hususlar olduğunu, tehiri icra taleplerinin kabul edilerek istinaf incelemesi sonuçlanıncaya kadar hükmün icrasının geri bırakılmasına karar verilmesini talep ettiklerini belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle;

Davacı tarafın, kooperatiflerin birleşme hususunun kesinleştiği yönündeki beyanının doğru olmadığını, Mahkemenin gerekçesinde de de belirtildiği gibi resmi bir birleşme olmadığı gibi bu hususta alınmış ve ticaret sicilinde yayınlanmış bir kararın da mevcut olmadığını, Müvekkilinin kooperatif üyeliğinin sabit olduğu iddiasının da taraflarınca anlaşılamadığını, eldeki davanın kooperatif üyeliğinin tespiti davası olmadığını, D-4 yetki belgelerinin hiçbir şekilde keyfi olarak dağıtılamayacağını, bu hususların tamamının UKOME kontrol ve denetiminde yapıldığını, eşit işlem iddiasının da hem doğru olmadığını hem de hukuken yanlış değerlendirildiğini, kooperatifin tek başına D-4 yetki belgesi kullandırımının söz konusu olmadığını, bu belgelerin, idari tasarrufla, şartları taşıyan kişilere kamu yararı amacı gözetilerek idare tarafından verildiğini, D-4 yol belgesinden kazanç elde edilmesi için, D-4 belgelerinin verilmesi sürecinde ve UKOME kararı gereği davacının bir aracının olması ve aracının fiilen çalışarak kazanç sağlaması gerektiğini, D-4 belgesinin başlı başına gelir getiren bir belge olmadığını, kaldı ki D-4 yetki belgelerinin Kooperatife değil, üyelere verilebilen bir belge olduğunu belirterek; haksız istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/11/2022 tarih, 2019/1113 Esas - 2022/836 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

Dava; kooperatif üyeliğinden kaynaklanan alacak ve ticari kazanç kaybı nedeni ile tazminat istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş karara karşı davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur. İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Somut olayda; davacı üyesi bulunduğu Çayırova-Adapazarı güzergahında D1 yetki belgesiyle taşımacılık yapan S.S. 79 Nolu Balçık Saran Şehirlerarası Taşımacılık Otobüsçüler Minibüsçüler Kooperatifi ile Çayırova-Adapazarı güzergahında D4 yetki belgesiyle 100 km altında şehirlerarası taşımacılık yapan Nacak Seyahat Turizm Nak. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ve Nacak Seyahat ... firmalarının birleşerek S.S. 196 Nolu Özlem Çayırova Otobüs ve Minibüsçüler Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifi'ni kurduklarını, kurulan bu kooperatif için Sakarya ve Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi tarafından 52 adet D4 yetki belgesi düzenlendiğini, ancak D4 yetki belgesi ve ticari plakanın tarafına verilmediğinden dolayı üyelikten kaynaklı haklarını kullanamadığını ve ticari kayba uğradığını ileri sürerek eldeki davaya açmıştır. Davalılar, tüzel kişiliklerinin devam ettiğini, birleşmenin bulunmadığını, davacının UKOME kararı ve kooperatif ana sözleşmesi uyarınca D4 yetki belgesi için gerekli olan araca sahip olmaması sebebiyle bu haktan yararlanamadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece bilirkişi raporuna atıf yapılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Davacının S.S. 79 Nolu Balçık Saran Şehirlerarası Taşımacılık Otobüsçüler Minibüsçüler Kooperatifi'nin üyesi olduğu, bu kooperatif ile dava dışı Nacak Seyahat Turizm Nak. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ve Nacak Seyahat Turgay Nacak firmalarının Çayırova-Sakarya güzergahında öncesinde yolcu taşımacılığı yaptıkları davacının üyesi bulunduğu firmanın 38 adet D1 belgesi ile taşımacılık işini gerçekleştirdiği, sonrasında bu firmaların ortaklaşa kararı ile kurulan S.S. 196 Nolu Özlem Çayırova Otobüs ve Minibüsçüler Karayolu Yolcu Taşıma Kooperatifi'nin Sakarya ve Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararları uyarınca 52 araç için D4 yetki belgesi alımına yönelik arz/talep dengesi ve taşıma düzeni yönünden uygunluk kararı verildiği, verilen bu uygunluk kararı sonrası S.S. 79 Nolu Balçık Saran Şehirlerarası Taşımacılık Otobüsçüler Minibüsçüler Kooperatifini temsilen ..., ... ve ...'nın ayrı ayrı (10) adet D4 belgesinin hak sahibi olduğu, sonrasında Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin 16/11/2017 tarih ve 2017-274 nolu, Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin 30/05/2017 tarih 2017/152 nolu kararlar ile bu kişilere ait bir kısım araçlara yönelik verilen uygunluk kararı yeni üyeler yönünden değiştirildiği ve bu yeni üyelerin de D4 yetki belgesi sahibi oldukları anlaşılmıştır. 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanuna istinaden çıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin (13/4-ç) maddesinde "D4 yetki belgesi için başvuranların, ticari olarak kayıt ve tescil edilmiş en az 1 adet özmal otobüse ve 5.000 Türk Lirası sermaye veya işletme sermayesine sahip olmaları şarttır." hükmüne, aynı yönetmeliğin (13/4-d-2) ve (13/4-d-3) maddelerinde ise; mevcut arz/talep dengesi ve taşıma düzeni bakımından bir sakıncası olmadığına dair kullandırılacak taşıma hatları ve taşıma güzergahları ile taşıt belgesine kaydedilecek taşıtların sayısı ve koltuk kapasiteleri belirtilecek şekilde ilgili İl Trafik Komisyonu (veya UKOME) kararlarının sunulması gerektiği düzenlenmiştir. Öte yandan kooperatif ana sözleşmesinin 10/4 maddesinde kooperatif amacına uygun araç sahibi olmak ortaklık şartları olarak yer almaktadır.

Belirlenen bu maddi ve hukuki olgulara göre; davacının uyuşmazlığa konu güzergahta yolcu taşıma işini gerçekleştirmesi için gereken belgeyi almaya yarar araç maliki olması, sonrasında UKOME tarafından bu araca yönelik koltuk kapasitesi belirtir şekilde uygunluk kararı verilmesi gerekmektedir. Davacının üyesi bulunduğu kooperatifin dava dışı firmalarla kurulan ortaklık gereği güzergahta D4 yetki belgeli (30) adet araca hak sahipliği bulunmakta ve ortakların bu hak sahipliğinden yararlanma hakkı bulunmakta ise de; UKOME kararlarının tesisinde ve halihazırda davacının belirtilen nitelikte araca sahip bulunmaması sebebiyle üyelikten kaynaklı koşulları sağlayamadığı, dolayısıyla davacının üyeliğe ve bu üyelik sonrası kooperatif faaliyetine dair koşulları taşımaması sebebiyle üyelikten kaynaklı alacak ve kazanç kaybı tazminatında bulunması mümkün görülmediğinden davanın reddine karar verilmesi gerekirken (benzer yönde dairemizin 2021/1185 esas 2022/787 karar sayılı ilamı, dairemizin 2021/2147 esas 2022/2078 karar sayılı ilamı, dairemizin 2021/2131 esas 2022/2077 karar sayılı ilamı, Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2023/82 esas 2024/287 karar sayılı ilamı, Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2023/34 esas 2024/254 karar sayılı ilamı, Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2022/3137 esas 2023/3622 karar sayılı ilamı) bu yönde hiçbir gerekçe oluşturulmadan, 6100 sayılı HMK’nın “Hükmün Kapsamı” başlıklı 297.maddesine ve Anayasanın 141.maddelerine aykırı bir şekilde hüküm kurulması yerinde görülmemiş ve hükmün kaldırılması gerekmiştir. Mahkemece, gerekçeli karar başlığında; tarafların ve vekillerinin adreslerinin yazılmamış olması, 6100 sayılı HMK'nın 297/1-b maddesine aykırı olmakla birlikte sonuca etkili olmadığından, kaldırma nedeni yapılmamış ve bu hususa eleştiri getirilmekle yetinilmiştir.

Bu nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle kamu düzeni yönünden kabulüne, davacının diğer istinaf nedenlerinin reddine, yerel mahkemenin kararının kaldırılmasına, dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus da bulunmadığından; dairemizce davanın esası hakkında HMK'nın 353-(1)-b)-2) madde gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir. H Ü K Ü M: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere ;

1.Davacının ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle ESASTAN KABULÜNE, Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/11/2022 tarih, 2019/1113 Esas ve 2022/836 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince, KALDIRILMASINA,

YENİDEN YARGILAMA YAPILMASI GEREKMEDİĞİNDEN AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE HÜKÜM KURULMASINA,

a)Davanın REDDİNE,

b)Alınması gerekli 427,60 TL harçtan peşin alınan 170,78 TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 256,82 TL'nin hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

c)Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına,

ç)Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT 13/2. Maddesi gereği belirlenen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

d)Davalı tarafından yapılan 240,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

e)Taraflar tarafından dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde talep halinde yatırana iadesine,

2.İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları;

a)İstinaf Kanun Yoluna Başvuru harcının hazineye irat kaydına,

b)İstinaf Karar Harcının talep halinde ilk derece mahkemesince davacıya iadesine,

c)Davacı tarafından yapılan 220,70-TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile 132,50-TL posta masrafı olmak üzere toplam 353,20-TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

ç)İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

d)Davacının yatırdığı istinaf gider avansından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince davacıya iadesine,

e)6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; kararın Dairemizce taraflara tebliğine, İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 361. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ilamın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay İlgili Hukuk Dairesi'ne TEMYİZ yasa yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.19/04/2024 ... Başkan ...